Bul sporttyń negizin 1993 jyly AQSh-ta djıý-djıtsý sheberi Rorıon Greısı men Art Deıvı esimdi bıznesmen qalaǵan. UFC 2006 jyldan beri jankúıerlerdiń qyzyǵýy boıynsha televızııalyq satylymda kásipqoı boksqa baqtalas bolyp keledi. Bul sportqa kezinde AQSh-tyń áıgili senatory Djon Makkeın qarsy shyǵyp, keıinnen óziniń oń baǵasyn bergen.
UFC-diń qazirgi basshysy – Deına Ýaıt. Bas keńsesi – AQSh-tyń Los-Andjeles qalasynda ornalasqan.
UFC – erejesiz jekpe-jek uıymy. Al «faıter» – sharshy alańda judyryqtasýshy. Erejesiz dep atalǵanymen ózge sport sııaqty ózindik erejeleri, qoldanýǵa bolmaıtyn is-áreketteri de bar. Mysaly, sharshy alańda sportshylar bir-birin tisteýge, kózden shuqýǵa, baspen soǵýǵa, tyrnaýǵa, shashtan tartýǵa, jelkeden, omyrtqadan jáne kindikten tómen soqqy jasaýǵa tyıym salynǵan. Saıys qarsylastardyń berilýimen jáne jattyqtyrýshylardyń tarapynan alańǵa súlgi laqtyrýymen toqtatylady.
Sportshylar chempıondyq belbeýge talasý kezinde bes mınýttan turatyn bes raýnd, tıtýldy kezdesýlerde úsh raýnd judyryqtasady.
«Faıterlerdiń» buǵan qyzyǵyp, umtylý sebebi álem boıynsha erejesiz jekpe-jektegi nómir birinshi tujyrym. Soǵan jetý jolynda sportshylar baryn salady. Buny tanymal bolý, aqsha tabýdyń kózi retinde nemese eldiń ataǵyn shyǵarý retinde qarastyrady.
UFC tujyrymynda qalaı judyryqtasýǵa bolatynyn bilý úshin «Astana Fighters» klýbynyń jekpe-jek sheberi, pankratıonnan álem chempıony, jýyrda Astana qalasynda ótken Fight Nights Global 65 týrnıriniń jeńimpazy Jasulan Ákimjannan suraǵan edik.
«UFC-ge shyǵý úshin sportshy tanymal, reıtıngi joǵary jáne jankúıerleri kóp bolýy kerek. Sonymen qatar, WSOF, Bellator, ACB sııaqty reıtıngi joǵary tujyrymdarmen kelisimshartqa otyryp, segizburysh alańynda ózin jaqsy qyrynan kórsetse nemese chempıon atansa ótýge bolady. Qazir tanymal promoýterlikte qazaqstandyq jigitter de joq emes. Atap aıtar bolsam, ACB tujyrymynda Arman Ospanov jáne One Championship-te Qaırat Ahmetov bar».
Arman Ospanov, Qaırat Ahmetovten ózge álemdik dodalarda baq synap júrgen Ermek Tlaýov, Qýat Hamıtov, Erjan Estanov, Asýlan Toqtarbaev, Ádil Boranbaev, Erlan Tileýimbetov syndy qazaqstandyq tanymal sportshylar da synǵa túsip júr.
Sportshydan bólek, promoýtermen til tabysyp, durys kelisim jasaıtyn – menedjer. Ol – qarsylas tabý, uıymdarmen kelissóz júrgizý sııaqty qyzmetti atqarady. Barlyq másele sol menedjer arqyly sheshiledi. Dúnıe júzinde Álı Abdýl Ázız, Mıhaıl Lıýbımov, Rızvan Magomedov syndy tanymal ári bedeldi menedjerler bar.
Belgili qazaqstandyq MMA «faıteri» Erjan Estanov Prosports.kz tilshisine bergen suhbatynda «Bárinen de UFC-ge Arman jaqyn bolǵan. Eger Ospanov AQSh-ta tórt-bes kezdesý ótkizip, WSOF chempıony atansa, ony UFC-ge alar edi. Qazirgi tańda, álemniń eń myqty uıymymen kelisimshartqa otyrýǵa jaqyn qazaq sportshysyn kesip ataı almaımyn» degen edi.
Esterińizge sala ketsek, Arman Ospanov dopıng daýyna baılanysty erejesiz jekpe-jekten reıtıngte úshinshi orynda turǵan amerıkalyq WSOF uıymymen debıýttik kezdesýin ótkizbeı jatyp kelisimshartyn buzýǵa májbúr bolǵan edi. Odan keıin tórtinshi orynda jaıǵasqan ACB uıymymen kelisimshartqa qol qoıdy.
Qazaqstan MMA federasııasynyń prezıdenti Anatolıı Kım bir sózinde «Bizde talantty sportshylar óte kóp, biraq biz UFC-ge shyǵýǵa asyqpaımyz. Oǵan shyǵý ońaı, biraq dárejeńdi ustap turý qıyn. Túsinesizder me, biz oǵan shyǵýdyń jolyn tapsaq ta, sportshynyń deńgeıi sáıkes kelmeı jatsa, onda bir-eki jekpe-jekten keıin sheginýge týra keledi. Biz muny qalamaımyz», degen edi.
Aıta ketetin jaıt, buǵan deıin UFC-de qytaılyq qandasymyz Jumabek Tursyn bir márte judyryqtasqan. О́kinishke qaraı, sol shaıqasta Amerıka «faıteri» Markýs Brımedjden jeńilip qalǵan bolatyn.
Azamat MÁÝLENULY
