О́tken ǵasyrǵa kóz júgirtsek, jarty ǵasyrǵa tolmaıtyn az ýaqytta biz úsh ret saýatsyzdyqty basymyzdan ótkizip úlgerippiz. 1926 jyly «zaman talabyna saı emes» degen jeleýmen arab álipbıin ózgertip, jappaı latynǵa kóshý kúshtep júrgizildi. Arabsha jazýdy «eskilik», «kertartpalyq» dep baǵalap, qazaq ıntellıgensııasy qýdalandy. Keıinnen 1939 jyly Máskeýdiń buıryǵymen latyn alfavıtin tastap, kırıllısaǵa kóshirildi. Osylardyń bári qazaq jastarynyń, ıntellıgensııasynyń, óz halqynyń ótken tarıhyn túpnusqadan oqymaýyn kózdegen bolatyn. Sondaǵy maqsat – bul qazaqty tezdetip ótkeninen aıyrýdyń tóte joly edi. Sonyń saldarynan biz jetpis jeti jyl boıy kırıll qarpin paıdalanyp júrmiz.
Jańa álipbıge kóshý qazaq halqynyń alǵa jyljýyna, jańa zaman talabyna saı órkendeýine, damýyna sózsiz áser etetini belgili. Sondyqtan latyn álipbıine kóshý biz úshin, bolashaq úshin áldeqaıda mańyzdyraq.
Qazaq tili elimizde barsha azamattar úshin, ulty men násiline qaramastan negizgi temirqazyq tilge aınalýy kerek. Sebebi, órkenıetti elderdiń qaı-qaısysyna barsańyz da memlekettik tilderiniń ústem ekenin kóresiz. Sol eldiń azamattary bir tilde sóılep, bir tilde tirshilik jasaıdy.
Bizdiń elimizdegi ultaralyq saıasat dostyqqa, birlik pen yntymaqqa negizdelgen. Osy qundylyqtar arqyly qoǵam músheleri qazaq tiliniń dárejesin arttyrýǵa kúsh salyp, belsendilik tanytýlary qajet dep bilemin. Árbir azamat memlekettik tildi óz erkimen meńgerip alýdy ózi úshin paryz dep bilse, soǵan sanaly túrde áreket jasasa, ol naǵyz tolyqqandy Qazaqstan azamaty bolyp shyǵar edi.
Jaqynda Astanada bolyp ótken Qazaqstan halqy Assambleıasynyń «Turaqtylyq, birlik, kelisim – jańǵyrý negizi» degen ataýmen ótýi kezdeısoqtyq emes. Álemde neshe túrli qaqtyǵys, soǵys, jarylys bolyp jatqan kezde, elimiz etek-jeńin bútindep, eńsesin kóterip, órkenıeti ozǵan, kemeline kelgen otyz eldiń qataryna qosylýǵa umtylýda. Tarıhta «myń ólip, myń tirilip», sonda da eldigin joǵaltpaı búginge jetken bizdiń ult úshin beıbit ómir, parasatty tirshilik óte kerek. Osy kezeńde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń orny ózgeshe bolmaq. Oǵan artylǵan júk te salmaqty, jaýapkershilik te mol. Sessııa taqyrybynyń «Turaqtylyq, birlik, kelisim – jańǵyrý negizi» atalýy da sondyqtan.
Qazaq halqynyń ulttyq tiliniń, ulttyq mádenıetiniń, tirshiliginiń jańǵyryp-jańarýy elimizde týyp-ósip jatqan basqa ulttardyń da ortaq jeńisi dep túsiný kerek. Qazaq tiliniń baýyrlas halyqtar arasynda órkendep, ósip basqa ulttarymyzdyń da súıispenshilikterine, qurmetine bólenip júrýine tolyq haqysy bar dep bilemin!
Nurǵalı Núsipjanov,
Qazaqstannyń halyq ártisi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty
