Esenbaı Qulıǵa aqyn apamyz ǵana emes, abyz Ábish Kekilbaıuly da ıgi tilegin bildiripti. Onyń «Jalǵyz jıde» atty án kitabyna alǵysóz jazyp: «Án – qazaq balasynyń ana sútimen birge emgen nári. Onyń qulaǵynyń eń alǵash estıtini – ana áldıi men besik jyry.
Án – sezimniń eń názik tebirenisi.
Án – sananyń eń názik kúńirenisi.
Án – júrektiń eń názik dúrsili.
Án – dombyra isheginen de jińishke.
Biraq, bilekten de qýatty, júrekten de otty bola alady. Meniń aldyma kep, taldyrmash qara tory jigit án salǵanda oıyma osyndaı úzik-úzik syrlar oraldy. Bul tyńdap otyrǵan ánderimnen alǵan eń alǵashqy áserlerim. Demek Esenbaıdyń óneriniń óresi bıik. Boıyńdy balqytyp, oıyńdy shalqytady. Áseri zor. Bálkim, jastaıymnan eljiretip kele jatqan keıbir etene sezimderime dóp túskendiginen shyǵar.
...Endeshe, ónerli órimtaldyń saýsaǵyna sát, júregine shabyt tileıik...», – depti.
Esenbaı Atyraý oblysynyń Qyzylqoǵa aýdany, Saǵyz aýylynda dúnıege kelgen. Sol jerdegi orta mektepti bitirgen. Ánshi-kompozıtor. Ákesi Iztóre men anasy Qońyraý mal sharýasyndaǵy qarapaıym jandar. Balalyq shaǵy qys qystaýda, jaz jaılaýda, tabıǵat aıasynda ótedi. Esenbaı 15 jasynan bastap án jaza bastaıdy. 2-synypta eshkimniń kómeginsiz, óz yntasymen gıtarany, keıin klavıshti sıntezator aspabyn meńgeredi. Ánderdi aranjırovka jasaýda, kórkemdep, óńdeýde ózin úzdiksiz damytady. Saǵyzdaǵy «Shuǵyla» mádenıet úıinde ádisker bola júrip, «Naýryz» estradalyq tobynda án salady, birneshe úntaspasy shyǵady.
«Taqyr jerge shóp shyqpas» degendeı, óner de ekiniń birine emes, qonatyn adamyna tańdap qonady.
– Ábish aǵamyzǵa saıasat pen jazýshylyq qalaı úılesedi degen syńaıda suraq qoıylypty. Sonda ol kisi jazýshy áýelden saıasatker bolyp týady degen eken. Sol sııaqty óner men memlekettik qyzmetti qatar alyp júrýdiń óz ereksheligi bar... Ábish aǵamen analarymyz tarapynan da bólelik jaqyndyǵymyz taǵy bar. Báıimbettiń, Baıpaqtyń qyzdary. Eger mende tamshydaı talant bolsa, sol kisilerdiń sútimen juqqan shyǵar. Ata-babalarym da jaı kisiler emes. Qalyń Mańǵystaýdyń ǵana emes, Alashtyń qazanyna as salǵan Qalnııaz, Juban, Zákárııa, Sham, Talpaqtardyń esimi kópke tanys. Keshegi repressııa qurbany bolǵan Zákárııa atamyz aty belgili jyraý-jyrshy edi. Artynda keremet jyrlary qalǵan. Ybyraı Ahýnnyń «Altyndy orda qonǵan jer» kitabynda
«Aı múıizdi qoshqardaı,
Qýǵanyn alǵan qubarlan,
Adaıda baılyq ótken joq,
Qalnııaz ben Jubannan», dep olardyń baı-baqýatty bolǵanyn jyr etedi. 20 myń jylqy bitken, jomart baılar bolypty. Kóship kele jatqanda sharýa jasaımyn degenge qarjy berip, qaraılasyp ketedi eken. Olar týraly kólemdi oda jyrlar Sáttiǵuldyń, Súgirdiń jyrlarynda kezdesedi,– dep áńgimesiniń shetin bir qaıyrdy Esenbaı Qulı.
Talapty jas kıeli Mańǵystaýǵa 1997 jyly taban tireıdi. Sol jyly «Qaınar» ýnıversıtetiniń Aqtaýdaǵy fılıalyna oqýǵa túsip, 2001 jyly zańger-quqyqtanýshy mamandyǵy boıynsha bitirdi. 2007 jyly «Jalǵyz jıde» atty án dıskisi men kitaby ónersúıer qaýymǵa jol tartady. О́ziniń shyǵarmalarynan turatyn «Aıqalqa» atty eki dıskilik úntaspasy, 2014 jyly qazaqtyń tuńǵysh bardy T.Dosymovtyń 21 ánin gıtarada oryndaǵan úntaspasy jaryq kóredi. «Án basy», «Májnún tal», «Jalǵyz jıde», «Aıqalqa», t.b. ánderi elimizdiń estrada ánshileri Ulyqpan Joldasov, Asqar jáne Asanáli Kósherovter, Jolaman Kóshkinov, Tamara Asar, Aqylbek Jemeneıdiń repertýarynan oryn alǵan.
– Árıne, óner – aldymen Qudaıdyń syıy. Soǵan qosa, men ony ómirden úırendim. О́zimdi jetildirýge Ábish Kekilbaıuly, Farıza Ońǵarsynova, О́tejan Nurǵalıev, Esenǵalı Raýshanov, Sabyr Adaı, Svetqalı Nurjannyń shyǵarmalarynyń septigi kóp tıdi,– deıdi ózi.
Táýelsizdiktiń on jyldyǵyna oraı, Qazaq radıosy uıymdastyrǵan patrıottyq ánder baıqaýynda Sabyr Adaıdyń sózine jazylǵan «Án basy» ánimen bas júldeni júlde qorjynyna salady. Búginde bas-aıaǵy 50-ge jýyq án týdyrypty. T.Dosymovty ustaz sanap, ánderin gıtarada joǵary deńgeıde nasıhattap júrgeni óz aldyna bir bólek.
– Tabyldy Dosymov aǵam úıde jıi qonaq bolatyn. Meni «Esenbaıjan» dep erkeletti. Kelgen saıyn jańa shyǵarmasyn óz qolymen jazyp berip, úıretip ketetin. Sol kisiniń kómegi kóp tıdi. Sondyqtan da halyq meni Tabyldy Dosymovtyń tikeleı shákirti dep biledi, – deıdi E.Qulı.
Ol – óreli ónerdiń ıesi. Júris-turysynan qarapaıymdylyq, júzinen sypaıylyq esken jigit án salǵanda boıyńdy balqytyp, oıyńdy qııaǵa shalqytady. Mundaı sezim qylyn shertetin óner ómirsheń bolaryna senemiz.
Shahıda JUMAN
