Uly oıshyldyń murasyn zerttep-zerdeleýge súbeli úles qosyp júrgen kórnekti ǵalym, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Mekemtas Myrzahmetulynyń aıtýynsha, ult boıyndaǵy meıirbandyq, jomarttyq sııaqty izgi qasıetterdi áspetteıtin hakimniń «Tolyq adam» ilimi óskeleń urpaqty teris minez-qulyqtan aryltýǵa sep bolmaq. О́ıtkeni, qazaq halqynyń oı-sanasynyń, dúnıetanymynyń shyńy Abaıdyń shyǵarmalarynda jatyr.
– Halqymyzda «Bir jyldyǵyn oılaǵan bıdaı egedi, on jyldyǵyn oılaǵan tal egedi, myń jyldyǵyn oılaǵan izgilik egedi» degen ǵajap sóz bar. Bir qaraǵanda áńgime arasynda aıtyla salatyn kóp naqyldyń biri ǵana sııaqty. Biraq zerttep-zerdeleseń, oıy tym tereńde, maǵynasy asa baı ekeni ańǵarylady. Bul uǵymdy ata-ana balasyna, úlken kishige ósıettep, umytylmaı kele jatqanynyń ózi babalarymyzdyń izgilik degenniń ne ekenin bilip qana qoımaı, ony adam men qoǵam boıyna egý, sińirý qajettigin óte erte tanyp, sony júzege asyrýmen aınalysqanyn aıǵaqtaıdy. Elbasy Nursultan Nazarbaev: «Biz jańǵyrý jolynda babalardan mıras bolyp, qanymyzǵa sińgen, búkil tamyrymyzda búlkildep jatqan izgi qasıetterdi qaıta túletýimiz kerek» dep aıtqandaı, «Tolyq adam» iliminiń damý tarıhyn, onyń Abaı irgetasyn qalap, ǵylymı júıege túsirgen negizderin qaıta túletip, mektep pen joǵary oqý oryndarynda oqytý arqyly ulttyq sanamyzdy jańǵyrtýdyń tetigine aınaldyrý mindeti aldymyzǵa qoıyldy, – deıdi abaıtanýshy ǵalym.
Búgingi qoǵamdaǵy mańyzdy máselelerdiń biri hám biregeıi – adamı qundylyqtardy saqtaý. Al, Abaı eńbekterindegi «Tolyq adam» uǵymy adamzatty kisilik turǵysynan jetildirýdi kózdeıtin úlken danalyq oılarmen ushtasyp jatqan kúrdeli másele. Aqynnyń muraty – adamdy rýhanı kemeldendirý arqyly qoǵamdy jetildirý, eldi ilgeri damyǵan mádenıetti memleketter qataryna qosý.
– Halqynyń minez-qulqynyń buzylyp bara jatqanyn kórip, «Tolyq adam» ilimin jasaǵan Abaıdy árbir qazaq bilýi kerek. Abaıdy bilse, pendelik joldan qaıtady. Qazir kóp adamnyń kókeıinde tek qaryn toıdyrý, kıim kıiný. Odan basqa maqsat joq sııaqty. Ash qaryn toıynar, biraq onyń rýhanı qazynasy bolmasa, qýys keýde pende bolyp qalady. Bizdiń qaýpimiz sonda. Jastarymyz qýys keýde bolyp qalmaýy qajet. Dúnıeni ómir boıy jınap, ana dúnıege alyp ketken kimdi kórdińizder?! Onyń barlyǵy qalady. Sondyqtan rýhanı qazynaǵa basymdyq berý kerek. Abaıda 176 óleń, 3 poema, 45 qarasóz bar. Al oqysań taýsylmaıdy. Hakim bul shyǵarmalaryn aqsha úshin jazǵan joq, ol óz jan-dúnıesin jazdy. Ol ózi ómir súrip otyrǵan zamannyń shyndyǵyn, zaryn jazdy. Onyń ishki álemi qaıyrly. Sondyqtan da onyń muralary óte tereń, mándi. Qazaqtar úshin odan óter dúnıe joq, – dep atap ótti Mekemtas Myrzahmetuly.
Memleket basshysynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasyn júzege asyrý maqsatynda oqý ornynda birqatar is-sharalar qolǵa alyndy. Jastarǵa rýhanı bilim men tárbıe berýdi kózdeıtin jobanyń biri – «Tolyq adam» ilimin oqý prosesine endirý. Kýrsty oqytýdaǵy basty mindet – bolashaq mamandardy Abaı shyǵarmalarymen etene tanystyrý arqyly jastardyń azamattyq pozısııasyn qalyptastyrý.
– Bul óz kezeginde stýdentterdiń boıynda ulttyq sana-sezim men ultjandylyq qasıetterdi damytýǵa, olardyń tarıhı jáne áleýmettik jadysyn shyńdaýǵa, qazaq halqynyń, tutas Qazaqstan halqynyń tól mádenıeti men rýhanı murasyn qundylyq retinde baǵalaýǵa jáne básekege qabiletti zııatker tulǵany qalyptastyrýǵa sep bolmaq, – dedi oqý ornynyń aqparattyq-ımıdjdik qyzmetiniń jetekshisi Jandar Asan.
