Qyzmet pen qarjy qaǵıdattaryn qalyptastyrady

Sol sebepten árqaı­sy­myz­dy alý­an túrli suraqtar ma­zalaıtyny da anyq. Bul ma­ǵan ne úshin kerek? Ja­ńa júıe qalaı jumys isteıdi? Meniń mindetti saqtandyrý qoryna aý­darǵan jarnalarym óz baǵytynda paı­da­la­ny­­la ma? О́tken jyldarda oryn al­ǵan keleńsiz oqıǵalar qaı­talanbaı ma? Osy ispetti saý­­aldarǵa BAQ ar­qy­ly ma­mandar jaýap berýde.   
Búginde densaýlyq saq­taý salasynda reformalar júr­gi­zýdiń qa­jettiligi aı­qyn. Ne­ge desek, osy­ǵan deı­­in azamat­tar men ju­mys be­­rýshiler arasynda den­saý­lyq saq­taýda or­taq jaýa­p­­ker­­­shilik bolmaı keldi. De­n­-
­­­­s­aý­lyq saqtaýdaǵy jaý­ap­ker­shilik tek memlekettiń e­n­shi­sindegi dúnıe­deı kórinip, aza­mattardyń óz densaý­ly­ǵyna de­gen kózqarasy tıisti deń­geı­de qa­lyp­taspaǵany shyndyq. Aza­­mat­tar ýaqtyly tekserýden ótý, saýyqtyrý sha­ralaryna qa­tysý, zııa­n­dy ádetterden arylý syndy ma­ńyzdy isterge tıisti deń­­geıde mán bermedi. So­ny­men bir­ge, den­saý­lyq saq­taý júıesiniń qar­jy­lyq tu­­raq­syzdyǵy kózge urdy. Memlekettiń densaýlyq sa­lasyna jumsaıtyn qar­jy kóleminiń ósýi­ne qa­ra­mastan, tur­­ǵyndarǵa qa­jet­­ti medısınalyq qyz­met­terge de­gen suranysty to­lyǵy­men óteý bıýdjet úshin qı­yn­dyq týdyr­dy. О́ıtkeni, eli­mizde bala týý deń­geıi men adamdardyń  ómir súrý uzaq­­ty­ǵynyń artýymen birge so­zylmaly, ınfeksııalyq emes naýqastar qa­ta­ry da ke­mi­meıdi jáne salaǵa ınno­va­sııalyq tehnologııalardyń qar­­qyn­dy engizilýi óz ke­ze­ginde úlken shy­ǵyn­dardy ta­lap etetini aıqyn boldy. 
Densaýlyq saqtaý sala­syn bas­qa­rýdyń osyǵan deı­ingi ádisiniń tıimsizdigin mynadaı jaıttardan da bilýge bolatyndaı. Al­ǵashqy medısınalyq-sanı­tar­lyq kómekti kórsetý ba­ry­syndaǵy medısınalyq qy­z­met sapasynyń tóme­n­di­ginen stasıonarlyq kó­mek­ke bólinetin shyǵyndar kó­lemi de ósti. Statıstıka ti­li­men aıtsaq, elimizdegi den­saýlyq saqtaý salasyna ke­tetin qarjynyń 51 paıyzy stasıonarlyq kómekke jum­sa­lady, al EYDU elderinde bul kórsetkish  34 paıyzdy quraıdy eken.  Buǵan qo­symsha medısınalyq uı­ym­dardaǵy adamdar saryla kúte­tin kezekter men kór­se­ti­letin qyz­met­terdiń sapasyz bo­lýy azamattar­dy aqyly em­hanalarǵa júginýge já­ne óz qaltasynan aqsha tóleýge máj­­­búrleıdi. Qarjyly aza­mat­­tar qym­bat em men dá­ri-dármek satyp alýǵa qaý­qar­ly, alaıda, materıaldyq jaǵ­daıy tómen azamattar  úshin­ birqatar medısınalyq qyzmetter qoljetimsiz bol­ǵanyn jasyra almaımyz.
Pasıentter tarapynan me­dı­sı­nalyq qyzmet sapasyna, dárigerlerdiń ká­sibı biliktiliginiń tómendigine, aýrý­hanalar men emhana­lar­dyń ju­my­synyń tıim­siz­digine baılanysty túsip jat­qan  aryz-shaǵymdar jal­py densaýlyq saqtaý júıesi týraly jaǵymsyz pi­k­­ir qalyptastyrdy. Osyn­daı jaıttardy esepke ala oty­ryp, MÁMS júıesin en­gizý ómirdiń ózi týdyrǵan qa­jettilik dep bilemin. 
Endigi kezekte árbir aza­mat­tyń densaýlyǵy úshin jaý­apkershilik adamnyń ózi­ne, jumys berýshige jáne mem­leketke júkteledi. Qar­jy shyǵyndary da ortaq jaý­ap­kershilik qa­ǵıdatymen, «muq­tajdyǵy az adam­dar kó­mekke zárý adamdarǵa tó­­leı­di» qaǵıdatymen bó­li­nedi já­ne osy ortaq jaý­ap­kershilik qa­ǵı­daty bar­lyq saqtandyrylǵan aza­mat­­tarǵa tabys pen tólem kólemine qara­mas­tan, sapaly medısınalyq kómekke qol­je­timdilikti qamtamasyz ete­di. Onyń ústine árbir az­a­­-
mattyń ózi emdeletin me­­dısınalyq jeke nemese mem­­lekettik uıymdy tańdaı alý­yna jaǵdaıdyń týýy da má­seleniń oń sheshimin tabý­yna úlken kómek bolmaq. Aý­rýhanalar men emhanalar pasıent úshin básekege tú­sip, medısınalyq qyzmet sa­pasy men dá­rigerlerdiń bi­liktiligin kóterýge múd­deli bo­lady.  Ári densaýlyq saq­taý salasyn qarjylandyrý jar­­nalyq tólemder ese­bi­nen ósip, me­dı­sınalyq kó­mektiń ulǵaıyp kele jat­qan shyǵyndaryn óteýge múm­kindik týady.  Áleýmettik saq­­tandyrý qory joǵary sa­paly mer­digerlerdi tań­daı­tyn bolady. Me­dı­sı­nalyq qyz­met sapasy qor tarapynan kúndelikti baqylanady. Qor eń úzdik merdigerler reıtıngin anyqtap, ony baspasóz ben portaldarda jarııalap otyrady.
Jańa júıeniń enýimen birge jal­py praktıka dá­ri­gerleriniń sany­ 1,8 ese kó­beıip, ár dárigerdiń júk­­temesin 1500 adamǵa tómen­de­týge múm­kindik beredi (qa­zir bir jalpy praktıka dá­ri­ge­rine 2140 adamnan keledi). Bul kezekti azaıtyp, qa­byl­daý men naýqastardy emdeý sapasyn art­tyrmaq.  
Sonymen birge, me­dı­sınalyq saq­tandyrý qory tó­lemderiniń ul­ǵaıýymen qa­tar, medısınalyq qyz­met­ter kólemi artatyn bolady. Bul – jańa merdigerlerdi tar­tý ar­qyly kezekti azaı­týǵa múmkindik be­rip, qa­zaq­stan­dyq­tar úshin kóp artyq­shy­lyq­­tar týǵyzady.

Saıda ARYSPAEVA,
Respýblıkalyq qan ortalyǵy dırektorynyń orynbasary