Sońǵy saılaýda eks-premer Djeıms Kemeron bastaǵan konservatorlar 36,9% daýys jınap brıtan parlamentiniń tómengi palatasyndaǵy (Qaýymdar palatasy) 331 orynǵa ıe bolǵan-dy. Munyń arqasynda olar óz aldyna úkimet qurdy. Biraq Ulybrıtanııa Eýroodaqtan shyqsyn ba, joq pa degen referendýmda kópshilik «joq» dep jaýap bergen soń, EO-da qalýdy jaqtaǵan Djeıms Kemeron otstavkaǵa ketti. Odan keıin partııa lıderligi úshin bolǵan kúreste ishki ister mınıstri Tereza Meı jeńiske jetip, premer kreslosyna otyrdy. Referendým aldynda Tereza Meı de EO-dan shyqpaýdy jaqtaǵan bolatyn. Biraq jańa jaǵdaıda «Breksıt bolsa – Breksıt, artqa jol joq» dedi. Sóıtip, bóliný Birikken Koroldiktiń múddesine nuqsan keltirmeýi úshin Eýroodaqpen kelissózderdi utymdy júrgizýdi basty mindeti etip belgiledi.
Ulybrıtanııada kelesi parlament saılaýy 2020 jylýy ótýi tıis bolatyn. Tereza Meı ózi úkimet basyna kelgen kezde kezekten tys saılaý bolmaıdy, ýaqytynda ótedi degen edi. Alaıda, sáýirdiń 19-y kúni ol kútpegen jerden kezekten tys saılaý ótetinin málimdedi.
Bul ne úshin kerek boldy desek, Tereza Meı parlamenttegi basymdyǵyn qazirgiden de kúsheıtýdi oılady, mandatyn taǵy 5 jylǵa uzartyp, Breksıt kelissózderine alańsyz jáne senimdi kiriskisi keldi. Sonyń aldynda eldegi negizgi ekinshi partııa Leıborıster lıderi Djeremı Korbın óz partııasynda búlikke tap bolyp, ol krızısten áreń shyqqan-dy. Bul da Tereza Meıdiń leıborısterdi dál qazir ońaı jeńýge bolady degen senimin kúsheıtse kerek.
Biraq qazir qarasaq, Tereza Meı hanymnyń esebi qate shyǵyp otyr. Ol saılaý nátıjesinde mandat sanyn kóbeıpek túgili, birneshe oryn joǵaltatyn boldy, sóıtip óz qolymen partııasyn bılikten aıyrǵaly tur. Saılaý jarııa etilgen kezde konservatorlar partııasynyń reıtıngi leıborısterden 25% joǵary edi. Aınalasy bir aı ishinde ol basymdyq joqqa shyqty. Nege bulaı boldy?
Myna faktiler onyń sebebin túsindire alýy múmkin. Bir aıda Ulybrıtanııada úsh terakt boldy. Opponentteri qaýipsizdik máselesiniń qıyndaýyna Tereza Meıdi de kináli etip qoıdy. О́ıtkeni, ol ishki ister mınıstri qyzmetinde tártip saqshylary sanyn 20 myńǵa qysqartqan bolatyn. Meı hanym saılaýaldy debattarǵa qatyspady. Konservatorlardyń qarttar úıindegi adamdarǵa áleýmettik kómekti qysqartý jospary synǵa ushyrady. Saılaýshylarmen kezdesýde premer-mınıstr kóptegen ótkir suraqtarǵa naqty jaýap berýden qashýmen boldy.
Al Leıborıster kóbine áleýmettik máselelerdi kóterdi. Joǵary oqý orynda tegin oqytý sııaqty ýádeleri arqyly jas saılaýshylardyń sanyn kóbeıtti. Konservatorlardy «tasjúrekter partııasy», al onyń lıderin «ótirikshi» retinde kórsetip otyrdy.
Saılaýdyń alǵashqy nátıjeleri jarııa bolǵannan keıin Tereza Meı boraǵan synnyń astynda qaldy. Mysaly, burynǵy ataqty fýtbolshy Garrı Lıneker «Bul maýsymda óz qaqpasyna eń ádemi goldy soqqan Tereza Meı boldy» dep týıt jazsa, úkimettiń burynǵy hatshysy Lord Ternbýll «Tereza Meı eki ret ońbaı qatelesti. Biri – kezekten tys saılaý jarııalaýy, ekinshi – saılaý naýqanyn óte nashar júrgizýi. Osylaısha oǵan ońaı jeńis sııaqty kóringen nárse sońynda kishigirim jeńilis bolyp shyqty» dep Meıdiń sózsiz otstavkaǵa ketýi kerektigin aıtty.
Sun gazetiniń búgingi birinshi beti
«Kemeron oınady – utyldy, Meı oınady – utyldy. Konservatorlarǵa partııasy kazınoǵa aınaldy» degen de pikir aıtyldy.
Kemeron ózi bastaǵan referendýmda utylǵan soń qyzmetten ketken bolatyn. Meı de ózi shaqyrǵan kezekten tys saılaýda utyldy.
Premer-mınıstrdiń ostavkaǵa ketýin talap etýlerge jáne solaı bolatyny týraly joramaldarǵa qaramastan Tereza Meı ondaı oıy joq ekenin málimdep otyr.
Erjan Ábdiraman, "Egemen Qazaqstan"
