Adam ómiri úshin eń jaýapty kezeń de mamandyq tańdaýǵa qatysty bolsa kerek, sirá. Abaıdyń «Sen de bir kirpish dúnıege, ketigin tapta bar qalan» degen sózi osy oıymyzdy aıǵaqtaı túskendeı. Qazir jastar jalaqysy kóp, tabysty mamandyqtardy tańdaýdy jón sanaıdy. Ekiniń biri zańger, ekiniń biri ekonomıst. Sóıte tura jumys tappaı júrgenderi qanshama? «Eki qolǵa − bir kúrek» dep qolynda tabaqtaı dıplom bolǵanymen, jumyssyz júrgen jastar kóp. Jalpy, statıstıkalyq málimetke súıensek, ótken jyly mektep bitirgender sany − 120 myń. Onyń 87 myńy ǵana ulttyq biryńǵaı testileýge ótinish bildirgen. Al testileýge 84 079 mektep bitirýshi qatysqan. Qalǵandary orta bilimmen shektelip qalyp otyr. Al bıyl 137 671 oqýshy oqý jylyn aıaqtamaq. Bul byltyrǵymen salystyrǵanda, edáýir joǵary. О́tken jyly joǵary oqý ornyna tapsyrýshylarǵa 31 702 grant bólingen. Desek te, osy memlekettik grantta oqıtyndardy qadaǵalaıtyn arnaıy jumys toby qurylý kerek. Qazir ýnıversıtet bitirgen jastardy qaı jerge jumysqa ornalasqany týraly derekter jınap jatady. Alaıda onyń bári qaǵaz júzinde ǵana. Memleketten bólingen qarjyny durys ıgerýdiń bir joly elimizge qajetti mamandyqtardy daıyndap, bitirgen túlekterdi jumysqa ornalastyrýǵa jaǵdaı jasaý. Jumysshy mamandyqtarǵa basymdyq berilip, grant ta sol salaǵa kóbirek bólinse ıgi.
Áıtse de talapkerler memlekettik grantqa qol jetkizýdiń bir joly osy dep ózi tańdaǵan mamandyqtan bas tartyp, grant kóbirek bólinedi-aý degen salaǵa aıaq basyp jańylyp jatady. Osydan birneshe jyl buryn ózimmen qatarlas oqyǵan Aıgúl esimdi qurbymnyń jaǵdaıy dál osyndaı edi. Aýyldaǵy ata-anasynyń qamyn oılap, qaı salada grant kóbirek bólinedi, soǵan tapsyram dep kelgen eken. Sóıtip, mal dárigeriniń oqýyna grantqa tústi. Alaıda, bul qadam joǵary bilimdi tegin alýdyń amaly edi. Oqý bitirgen soń ol mamandyqtan qol úzip, basqa salaǵa aýysyp ketti. Osyndaı bilim alǵan stýdentterden qandaı bilikti maman qalyptasady?
Endi bir balalar ata-anasynyń qalaýymen mamandyq tańdaıdy. Ata-anam dáriger bolýymdy qalady, deıdi Ásel esimdi boıjetken. О́ıtkeni, sol jyly onyń sal aýrýymen aýyratyn sińlisi dúnıe esigin ashyp edi. Sondyqtan ol neırohırýrgııa mamandyǵyna baratyn bolyp sheshti. 7 jyl oqyǵan dárigerlik oqýdy sátti aıaqtap, sol salada qyzmet etip júr. Degenmen, qazir ózi qalamaǵan mamandyqty tańdaǵanyn, basqa salaǵa aýysqysy keletinin aıtady. Mine, osylaısha mamandyqty durys tańdamaı barmaq tistep, ókinip júrgen jastardy jıi kezdestirýge bolady.
Sondyqtan ár oqýshy óziniń janyna jaqyn, qabileti bar salaǵa at basyn bursa deımiz. Mektep muǵalimderi de túlekterdiń mamandyq tańdaýyna salǵyrt qaramaı, olarǵa durys baǵyt-baǵdar berip otyrǵany abzal bolar edi. Ár balanyń boıynda bir qabilet bolady, biri jaqsy sýret salsa, endi biri esepke júırik, taǵy biri til salasyna beıimi bolsa, endi biri tehnıkanyń qyr – syryna qanyq. Osylaısha, jastaıynan balanyń qarym – qabiletine oraı talantyn ashyp, talabyn ushtap jiberse, talapker de taýy shaǵylmaı óziniń dittegen maqsatyna jeter edi.
Aıman MUQYShEVA
