Bizdiń jetken jetistikterimiz kóp, biraq ýaqyt bir ornynda turmaıtyndyqtan, Qazaqstan búgingi tańda eń damyǵan otyz eldiń qataryna ený úshin jańa tarıhı kezeń – Úshinshi jańǵyrý kezeńine aıaq basyp otyr.
Jahandyq transformasııalyq úrdister men jańa tehnologııalyq tóńkerister dáýirindegi osy órshil maqsattyń sheshimi, sondaı-aq jalpy álemdik saıası jáne ekonomıkalyq turaqsyzdyq tek materıaldyq qana emes, sonymen birge ulttardyń rýhanı qýatyn da talap etedi.
Memleket basshysy óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda qolǵa alynyp jatqan sharalardyń qoǵamdyq sanany tek saıası jáne ekonomıkalyq turǵyda ǵana emes, rýhanı jaǵynan da jańǵyrtýy qajettigin atap ótýi kezdeısoqtyq emes.
Jańa tarıhı jaǵdaılar jańasha oılaýmen qatar, qoǵamdyq sananyń da jańartylǵan modelin talap etedi. Bul rette, qoǵamdyq sanany jańǵyrtý úrdisinde onyń negizin qalaýshy biregeı mádenı kodtarymyz joǵalǵan joq, kerisinshe, jańa, ómirsheń túrge aınalyp, tıimdi rýhanı jańǵyrýdyń draıveri bola bildi. Ulttyq mádenıet, tarıh pen dástúrler bul atalǵan úrdistiń alǵysharty jáne negizi bolýy tıis.
Memleket basshysynyń bastamasyn iske asyrýda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń rólin baǵalamaý qıyn. О́ıtkeni, búginde ol Qazaqstanda turatyn barlyq etnostardyń biregeı de tól mádenıetin saqtap, damytý negizinde ultaralyq qatynastardy jetildirý men úılestirýdiń, nyǵaıtýdyń basty ınstıtýty bolyp otyr.
Birtutastyq qaǵıdatyn júzege asyrýdy qamtamasyz ete alatyn qoǵamdyq sanany jańǵyrtýdyń jańa vektory Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jáne onyń óńirlik bólimsheleriniń aldaǵy kezeńge arnalǵan qyzmetiniń negizgi baǵyttarynyń birine aınalýda. Al ol úshin qajetti tájirıbe men resýrstarymyz barshylyq. Osy etnosaralyq qatynastar salasyndaǵy jumysty uıymdastyrýda Almaty oblysynyń tájirıbesin bir mysal retinde qarastyrýǵa bolady. Sebebi, Jetisý óńiri tarıhı turǵyda elimizdegi eń bir kóp ultty aımaq bolyp esepteledi. Sondyqtan, etnosaralyq qatynastar salasy men memlekettik ulttyq saıasat máselesi aımaqtyq bılik organdary men qoǵamdyq uıymdardyń turaqty nazarynda bolyp keledi.
Atap aıtqanda, Elbasynyń bastamalaryn baǵdarlamalyq turǵyda óńirde iske asyrý maqsatynda arnaıy komıssııa qurylyp, onyń quramyna belgili qoǵam jáne mádenıet qaıratkerleri, memlekettik organdardyń, saıası partııalardyń, etnomádenı birlestikterdiń, uıymdardyń, úkimettik emes sektorlar men buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi kirdi. Komıssııanyń qyzmeti halqymyzdyń rýhanı jáne mádenı qundylyqtaryn saqtaýdy qamtamasyz etýge arnalǵan.
Osy jumys aıasynda oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasynda 200-den astam túrli mádenı, bilim berý jáne basqa da is-shara ótkizildi. Búgingi tańda óńirde etnosaralyq prosesterge turaqty monıtorıng júrgizýdiń tutas júıesi qurylǵan. Bul júıeniń negizgi elementteri qoǵamdyq kelisim Keńesteri, Analar Keńesteri, Dostyq Úıleri men medıasııa kabınetteri bolyp otyr.
Olardyń qyzmetiniń mańyzdy baǵyttarynyń biri – qaqtyǵystardyń aldyn alý, qaıyrymdylyqqa yntalandyrý, turǵyndardyń azamattyq jaýapkershiligi men qoǵamdyq belsendilikterin kóterý bolyp tabylady.
Qazirgi ýaqytta, oblysta 600-den astam qoǵamdyq kelisim keńesi jumys isteıdi. О́tken jyly olar 500-den astam ártúrli yqtımal qaqtyǵystar men áleýmettik daýlardy sheshýge atsalysty. Sondaı-aq, óńirde 260-tan astam analar keńesi bar. Tájirıbe kórsetip otyrǵandaı, dál osy ınstıtýt nekeni saqtaý jáne nyǵaıtý, jas otbasylarǵa lektorııalar uıymdastyrý, turmysy tómen jáne tolyq emes otbasylarǵa kómek kórsetý sekildi máselelerdi sheshýde eń tıimdi tetik bolyp esepteledi.
Sondyqtan da, bir ǵana «Aq oramal» aksııasynyń barysynda Almaty oblysy boıynsha 150-den astam is-sharalardyń uıymdastyrylýy kezdeısoqtyq emes.
«Nurly bolashaq» Ulttyq jobasyn iske asyrý aıasynda qazaqstandyq sáıkestik pen qoǵamdyq kelisimdi qalyptastyratyn qundylyqtar belsendi túrde nasıhattalýda.
Bilim berý mekemelerindegi qoldanystaǵy oqý baǵdarlamasyna tıisti arnaıy kýrstar engizilip jatyr. Budan basqa da, óńirlik bilim basqarmasymen birlese otyryp, Taldyqorǵan qalasyndaǵy Oqýshylar saraıynda arnaıy ortalyq qurylsa, I.Jansúgirov atyndaǵy Jetisý memlekettik ýnıversıtetiniń bazasynda atalǵan máseleler boıynsha ǵylym, bilim berý ortalyǵy ashylyp, belsendi jumys isteýde.
Munyń barlyǵy da, aldaǵy jyldarda qoǵamdyq sanany aýqymdy túrde jańǵyrtýda qazaqstandyq ulttyń jáne bizdiń ulttyq damý modelimizdiń básekege qabilettiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan jańa kún tártibin qalyptastyrýda qosqan qomaqty úles bolyp tabylady.
Búgingi kún úshin Memleket basshysynyń bastamasy men usynylǵan baǵdarlamalardy iske asyrýdyń negizgi aspektileriniń turǵyndar tarapynan keń qoldaý tabýy men túsinýi óte mańyzdy bolyp otyrǵany sózsiz. Osy maqsatta maýsym aıynyń basynda Taldyqorǵan qalasynda «Elbasy N.Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasy azamattardyń birigýi úshin mańyzdy faktor» taqyrybynda dóńgelek ústel uıymdastyryldy.
Dóńgelek ústelge Parlament Májilisiniń vıse-spıkeri, Qazaqstandaǵy orys, slavıan jáne kazak uıymdarynyń tóraǵasy Vladımır Bojko, Almaty oblysynyń ákimi Amandyq Batalov qatysty.
Shara barysynda Elbasynyń baǵdarlamalyq maqalasy keńinen talqylandy ári ultaralyq qatynastar saıasatyn óńirlik deńgeıde iske asyrýdyń negizgi aspektileri sóz boldy. Jıynda etnomádenı birlestikterdiń kóshbasshylary, qurylymdyq bólimshelerdiń, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń ókilderi jáne basqa da kóptegen belsendi azamattar qatysyp, rýhanı jańǵyrýǵa qatysty óz paıymdaryn jetkizdi.
Sharaǵa qatysýshylardyń barlyǵy da Elbasynyń baǵdarlamalyq maqalasyn, sondaı-aq Memleket basshysy – Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Tóraǵasy Nursultan Nazarbaevtyń QHA HHV sessııasynda bergen tapsyrmalaryn júzege asyrý úshin alda úlken jáne salmaqty jumystar kútip turǵany týraly ortaq pikirge keldi.
Prezıdent atap ótkendeı, Qazaqstannyń jańa dáýirdegi toǵysynda jańartý jáne jańa ıdeıalar arqyly óziniń jarqyn bolashaǵyn óz betinshe qalyptastyrý sekildi biregeı tarıhı múmkindik tur. Al ony paıdalana bilý úshin jalpy ishki rýhanı jańarý men damýǵa udaıy umtylyp otyrý, óziniń ómirsheńdigin ǵasyrlar boıy dáleldep kele jatqan mádenı dástúrlerdi, progressıvti ıdeıalardy qabyldaı bilý qazaqstandyqtardyń qoǵamdyq sanasyn qalyptastyrýda jańa paradıgma bolýy tıisti. Onyń negizgi mejeleri belgilenip, usynylyp, naqty is-sharalar, baǵdarlamalar men jobalar ázirlenip, alǵashqy qajetti qadamdar jasalyp ketti.
Sonymen, jańadan bastaý alǵan jańǵyrý prosesinde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jáne onyń óńirlik qurylymdarynyń qyzmeti búgingi kúni onyń ajyramas jáne mańyzdy bóligi bolyp otyr.
Ǵabıt TURSYNBAI,
Almaty oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy tóraǵasynyń orynbasary – Hatshylyq meńgerýshisi
