Ábdimájıt tabıǵatty tamashalap, velosıpedpen serýendegendi jaqsy kóredi. Tynbaı eńbektenip, óziniń armanyn júzege asyrý úshin eki jyl buryn 350 myń teńge turatyn sporttyq velosıped satyp alǵan. Aldymen velosıpedi men ózin synap kórmek bolǵan Ábdimájıt 100 myń teńge kólemindegi qarajatqa jolǵa qajetti qural-jabdyq alyp, Qazaqstannyń jeti oblysyn aralaǵan. «Oraldan Astanaǵa jetý úshin velosıpedpen on kún júrdim. Jol boıyndaǵy dámhanalarǵa aıaldap, telefonymdy qýattasam, tabıǵat aıasyna shatyr quryp tynyqtym», deıdi saıahatshy.
Álbette, eki myńǵa jýyq shaqyrymdy artqa tastaý ońaı emes, Ábdimájıt jolda tamaqtan ýlanyp, qatty aýyrǵanyn da jasyrmady. Qıyn sátte Makınka aýylyndaǵy qarttar úıiniń dárigeri asqazanyn shaıyp, qajetti em-dom jasaǵan. «Usynǵan aqshamdy almaı qoıdy. Osyndaı meıirimdi jandardyń bar ekenin kórgende qýandym», degen Á.Qarabaev saparynyń sońy bul emes ekenin de áńgimeledi. Endi elimizdiń ońtústigine sapar shekken velosıpedshi qos dóńgelekti teýip, qajylyqqa barýdy armandaıdy. «Astanada eki kún bolyp, etnoaýyl» men kórmeni tamashaladym. Bári unady, kóńilimnen shyqty. Endi Qaraǵandyǵa bet alyp, Taraz, Shymkent, Qyzylorda arqyly Oralǵa jetýdi josparlap otyrmyn. Búkil Qazaqstandy velosıpedpen aralap shyqqym keledi, kúsh-qýatym jetse, qajylyqqa da barsam deımin», dedi aldaǵy jospary jaıynda saıahatshy.
Jelqalaqtyń jelisi
Qazaqstandyq ınjener Blok Shaıkenov qoldanystaǵy jel generatorlarynan eki ese qýatty jańa qondyrǵy oılap tapty. EKSPO-2017 kórmesiniń úzdik tájirıbeler pavılonyna qoıylǵan jańa ónertabys «Qaıqy jelqalaq» dep atalady. Jel energııasyn anaǵurlym kóbirek óndirýge múmkindik beretin týyndy alǵash ret kórme qalashyǵynda tanystyryldy.
Avtor qondyrǵyny jasaý úshin on eki jyl ýaqytyn sarp etken eken. «Aınalyp turǵan jel qondyrǵylaryn eń alǵash ret 2005 jyly Kalıfornııada kórdim. Sonda olar jeldiń barlyq kúshin paıdalanbaı tur-aý dep oıladym jáne bul oı kópke deıin sanamnan ketpeı qoıdy. Artyq kúsh túsirmeı, qalaqshalardy uzartýdyń jolyn izdedim. Bes-alty jyl arnaıy ádebıetterdi oqydym, úsh jyl kitaphanaǵa baryp, jel qondyrǵysyna qatysty sheteldik patenttermen tanystym. О́z qııalymdaǵy tetikpen sáıkestik joq ekenine ábden kóz jetkizgen soń, jumysymdy bastap kettim», deıdi ónertapqysh.
Injener jelqalaqtardy uzartý úshin qondyrǵynyń tiregi men jelqalaǵy arasyna eki tútiksheni qıǵash ornalastyrǵan. Sodan keıin Almatynyń irgesindegi Qapshaǵaı mańynda eki túrli qalaqty synaqtan ótkizgen. Nátıjesinde, qaıqy jelqalaq túzý jelqalaqtan eki-úsh ese jyldam aınalǵan jáne jelden alynatyn energııa kólemin eselep arttyrǵan. «Bes jyl buryn jańa qondyrǵynyń jobasyn jasadym. Bir jyldan astam ýaqyt patent jazyp, Qazaqstannyń tıisti mekemesine jiberdim. 2014 jyly bes patent aldym. Endi halyqaralyq patent alý úshin Dúnıejúzilik zııatkerlik menshik uıymyna ótinish jiberdim», degen ıdeıa avtory qaıqy jelqalaqty kez kelgen stansada qoldanýǵa bolatyndyǵyn aıtty.
Toptamany ázirlegen Ashat RAIQUL, «Egemen Qazaqstan»
