Nurlan AQÚRPEKOV: «Oljas jeńilgen joq»

Baký tórinde bokstan ótip jatqan eresekter arasyndaǵy álem chempıonatynda jeksenbi kúngi jarystar Qazaqstan ulttyq quramasy úshin sátsiz bastaldy. Birjan Jaqyptan keıin Oljas Sáttibaı jarystan shyǵyp qaldy. Alǵashqysynyń jeńilgeni týraly bas bapker Myrzaǵalı Aıtjanovpen áńgimede jazǵan bolatynbyz. Endi, ókinishke qaraı, O.Sáttibaıdyń sátsizdikke ushyraýy týraly aıtýǵa týra kelip otyr. Bul jóninde bizge tarazdyq boksshynyń jeke bapkeri Nurlan Aqúrpekov aıtyp berdi. Osy kúni kezdesýden soń, O.Sáttibaı men onyń bapkerin boksshylardyń kıim aýystyratyn bólmesinde jolyqtyrdyq. Bir qyzyǵy, qazaq boksshysyn bólmede kelesi jekpe-jekterine daıyndalyp jatqan ózge elderdiń sportshylary men bapkerleri jeńisimen quttyqtap jatty. Reseı, Anglııa jáne basqa da elderdiń bapkerleri: «О́zińe myǵym bol, sen jeńdiń. Kezdesý ádiletsiz ótti», dep boksshymyzdy jubatýda. Osy kezde bapkeri Nurlan Aqúrpekovpen jeke sóılesýdiń sáti tústi. – Nureke, ózi qalaı boldy? Jańa ǵana jýrnalısterge shet ja­ǵasyn aıtyp edińiz. Qazir osy­ny taratyp aıtyp berińizshi. – Ne bolýshy edi, tóreshiler korpýsynyń tóraǵasy ırlan­dııa­lyq Terrı Smıt boldy. Kezdesýde tóreshilerdiń búıregi ır­lan­dııa­lyq boksshyǵa buryp tur­ǵanyn birden baıqap edim. Át­teń, Ol­jas­tyń upaıyn qysqartyp tastady. Áıtpese, ol kem degende úsh upaı­ǵa jeńdi ǵoı. Oljas – óz sal­ma­ǵyn­­da elimizdegi úzdik boks­shy. Bul joly ádilet­siz­dik­tiń qur­bany boldy. Endi Olım­pıa­daǵa kelesi múm­kindikti jibermeý kerek. Ol úshin jaqsy daıynd­a­la­tyn bola­myz. Jalpy, bolashaqta bizdiń boks­shylarǵa kóz­qaras túzý bola­dy dep oı­laı­myn. Ádil baǵa áli alda. Oljas­tyń salmaǵynda Astanadan Ilııas Súleımenov bar. Sú­leımenov ót­ken Azııa chempıo­na­tynda ekinshi oryn alǵan bola­tyn. Biraq, Ol­jastyń deńgeıi odan joǵaryryq ekeni kórinip tur. Eger kúmán­da­natyn adamdar bolsa, ekeýin de kezdestirýge bo­la­dy. Sonda ult­tyq quramaǵa shyn myqtyny alamyz. – О́zińizdiń taǵy bir shákirtińiz – Jaılaýov týraly aıtyp berseńiz. – Ǵanıǵa chempıonatta jerebe jaqsy tústi. Ol kelesi qarsylasy latvııalyq boks­shy­ny Fınlıandııada 9:0 esebimen jeń­gen bolatyn. Endi odan aı­lasyn asyrady dep oılaımyn. Biraq, oǵan jaqsy da­ıyndyqpen shyǵý kerek. Chempıonatta osal boksshy joq dep aıt­tym ǵoı, bári daıyndyqqa, sosyn kóńil-kúıge baılanysty. Ǵanıǵa emes, basqa da boksshylarymyzǵa osyny jıi aıtamyz. Negizi, muny barlyq boks­shylar biledi. Endi olar­ǵa medal jaqyndaǵan saıyn qıyn bolatyny sózsiz. Jarysta tóre­shi­ler jaǵynan ádiletsizdik jıi­leıdi. Basymdyq tanytpasa, saıa­­sat­tyń aralasatyny bar. О́ıt­keni, qazir búkil álemde boksty da­m­y­tý úshin damýshy elderge tóre­shi­ler kómektesip turady. Bul endi bar­lyq elderde boksty kóterý úshin jasalyp jatqan saıasat. Jaı­laýovtyń birinshi kezdesýinde japon Nakaıamanyń Ǵanıǵa shamasy jetpeı me dep oılaǵanmyn. Biraq, qarasam, múmkindigi bar, fýnk­sıo­naldy daıyndyǵy jaqsy eken. – Bizdiń boksshylar jarys­qa ózin qalaı daıyndaý kerek dep oılaısyz? – Daıyndyq adamnyń ózinen bas­talady ǵoı. Sodan keıin bapkerge baılanysty bolady. Biz endi boks­­shylarǵa aıtýyn aıtamyz, bi­raq rıngte bir nárse qaıta­lan­baı qa­lady. Umytyp qala ma bilmeımin. Boksshylar ózderine tym qat­ty senbeýi kerek. Bizdiń jigitter qa­laı, al­dy­men sharshy alań­da bo­lyp jatqan jekpe-jekten gó­ri, erteńgi kezdesýin oılaıdy. Olaı bolmaıdy, áýeli bolyp jat­qan kezdesýdi oılap, sol jerdegi qarsylasyn jeńip, kelesi aı­qa­syn oılaý kerek. Al bizde olaı emes, biz qansha ret aıtyp jatyr­myz, olardyń áli ózgeretin túri joq. – Nureke, bizde qazir kóp adam­dar boksshylardyń sátsiz­dikke ushyraýyn jergilikti jer­de myqty mamandardyń bol­maýymen de baılanystyrady. Osyǵan ne aıtar edińiz? – Bapkerler mektebi deısiz ǵoı. Bapkerdiń shákirti, oqýshy­sy jaq­sy bolý kerek. Sodan keıin bap­ker­diń ózi de shákirtine ıdeal bolý kerek dep oılaımyn. Osy eki nár­se bolsa, boks­shy­nyń tá­ji­rıbesi de, bapkerdiń be­deli de artady. Eń bastysy, ekeýiniń mi­nez-qulyq­tary sáı­kes bolsa bári bolady. Ju­mys psıhıkalyq jaǵ­daı­ǵa baı­la­­nys­ty bolyp tur ǵoı. Boks­shy­nyń ózinde fantazııalyq arsenaly úlken bolý kerek, qar­sy­­la­sy­nyń qatelikterin, syryn bilip júrý kerek. Shákirt daıyn­da­ǵan jaqsy, biraq, saıyp kelgende, ol boksshy­nyń ózine de baı­la­nys­ty. Jaqsy shákirt bári­ne túsi­nistikpen qa­raı­dy, boksshy bolamyn dep tal­py­­nyp júrse, bap­­kerin tyńdaı­dy. Al keıde boks­shynyń da­ıyn­dyǵyna shy­daı almaıtyn, bapkeri jat­ty­ǵý kezinde eskertýler jasasa, sony áke-she­she­sine du­rys qa­ra­maıdy, urysa beredi dep aıtyp baratyn adamdar da bo­lady. Sondyqtan balanyń psı­hıka­lyq jaǵynan sa­­ǵyn syn­dyrmaý úshin minezimen jumys isteýge týra keledi. Bapker men boksshy arasyn­daǵy qa­rym-qa­tynas ýa­qyt ót­ken sa­ıyn jaq­sarady, ekeýi bir-biri­ne úıre­nip, ákeli-ba­la­ly bolyp ta ketedi. Qazir bapkerlerdiń aılyǵy tómen. Men ózim 8 jyl boıy aılyqsyz jumys istedim. Tarazda sport mektebinde istep júrip, ýaqyttyń qalaı ótkenin bilmeı qaldym. Baqtııar Artaev Afına Olımpıadasynda altyn júldege ıe boldy. Qazir de bapkerlerdiń jaǵdaıy jaqsy dep aıta al­maı­myn. Biraq bári, árıne, ótkinshi nárse ǵoı dep oılaımyn. Degenmen, qazir ekiniń biri mundaı jumysqa barǵysy kelmeıdi. Kóbi jaqsy aqsha tapqysy kelip, basqa salalarǵa ketip jatady. Sonyń kesirinen jergilikti jerge ortasha deńgeıdegi bapkerler kelip júr. Jalpy, bolashaqta elimizdegi boks budan da jaqsy deńgeıge kóteriletinine senemin. Ol úshin Qazaqstan Boks federa­sııasy qoldan kelgen múmkin­dik­tiń bárin jasap jatyr. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Dastan KENJALIN – Bakýden.