Táýelsizdik tańyndaǵy taǵylym

Dúnıejúzi kartasynda Qazaqstan degen el  óz ornyn nyq tapty. Árbir jyly bir ǵasyrǵa teń táýelsizdik qazaqty nurly jolǵa jeteledi. Qazaqstan memleketiniń árbir azamaty ultyna, tiline, dinine qaramastan, tatý turaqtylyq pen bereke-birlikte ómir súrýi – Elbasy  Nursultan Nazarbaevtyń kóregen saıasatynyń jemisi. Talaı ǵasyr ata-baba armany bol­ǵan táýelsizdigimizge qan tógissiz je­tý jolynda barlyq kúsh-jigerin aıa­ma­ǵan, túrli ultty asqan tatýlyqpen bir týdyń astyna biriktire bilgen Nur­sul­tan Nazarbaevtaı kóshbasshysy bar hal­qymyz asa baqytty.
Elbasynyń sarabdal saıasatynyń arqasynda elimiz álemniń alpaýyt el­derin moıyndatyp, barlyq ult pen ulys­tyń beıbitshilik ordasyna aınalyp, toleranttylyqtyń erekshe úl­gi­sin jasaı bildi. Búgingi kúni elimiz ózi­niń damý joly qalyptasqan, baǵyt-baǵ­daryn aıqyndaǵan, ózge de memlekettermen básekelesýge qabi­letti ir­geli elge aınaldy. Osy egemendi mem­­lekettiń bir perzenti  retinde men de Elbasynyń táýelsiz Qazaqstandy ósip-órkendetý jolyndaǵy qajyrly eń­beg­i­niń, izgi maqsat-murattarynyń kýási bo­lyp kelemin. Elbasynyń qamqor qol­daýymen táýelsizdikke alǵash qadam ba­s­qan kúnderi shetelde akkredıtasııaǵa tir­kelgen Túrkııa Respýblıkasyndaǵy tuń­ǵysh qazaq tilshisi bolý baqytynyń buıyrǵany – men úshin Allanyń úlken syıy edi.
Nursultan Ábishuly – táýelsiz Q­a­zaq eliniń Tuńǵysh Prezıdenti bolyp saılanǵan sátte Elbasynan eń birinshi bolyp qazaq teledıdaryna (ol kezde res­pýblıkada bir ǵana telearna edi) suhbat alý baqytyna ıe bolýym meni aq jolǵa jeteledi. Myna fotosýretterde 1991 jylǵy 1 jeltoqsandaǵy  Prezıdent saılaý kúni jáne 1989 jyly jazda Ortalyq Komıtetiniń plenýmynda Birinshi hatshylyqqa saılanǵan soń tú­sten keıin Almatydaǵy meshitke baryp, Alladan halqynyń amandyǵyn tilep, ba­ta alǵan sáti beınelengen.
Bul ıgi isti sheteldiń buqaralyq aq­­pa­­rat quraldary jarysa habarlap jat­ty. Germanııadaǵy «Azatttyq» radı­osy «Qylyshynan qan tamyp turǵan so­la­qaı saıasatqa qaramastan Qazaqstanǵa bas­shy­lyqqa kelgen jergilikti halyq ókili N. Nazarbaevtyń alǵashqy qyzmetin ıman­dy­lyq jolynan bastap, Alla úıine at ba­syn burýy – jaqsylyq nyshany» degen habar berdi.
Elbasy táýelsiz Qazaqstannyń Pre­zıdenti retinde alǵashqy resmı saparyn Túrkııa memleketinen bastaǵanda eń birinshi bolyp eki el arasynda tikeleı beınereportaj jasaýym men úshin úlken  baqyt boldy. Sol kezeńderde Elba­sy­nyń el ishine, shet memleketke  jasaǵan sa­parlary kezinde  janynda júrip, jýr­nalıstik saraptama jasaýym  ómirime ja­ńasha serpin berip, bolashaq baǵytymdy aıqyndaýǵa qol jetkizdi. Onshaqty jyl­daı ýaqyt dıplomatııalyq qyzmet at­qaryp, Ystanbul qalasynda bas konsýl retinde eki eldiń arasynda dos­tyq kópirin qalyptastyrýǵa úles qos­qanymdy maqtan tutamyn.

1992 jylǵy qazannyń 30-31 kúnderi Ankarada sol kezdegi Túrkııa Prezıdenti Turǵyt О́zaldyń bastamasymen túrki tildes memleketter basshylarynyń I sammıti shaqyrylǵan edi. Bul jıyn­da Turǵyt  О́zal «Ata jurtymyz – Qazaq­stan. Babalarymyz Atajurttan Ana­dolyǵa atpen kelse, búgin, mine, Nursultan baýyrym ushaqpen kelip otyr» dep alǵashqy sózdi Elbasyna berdi. Elbasy bul basqosýda «Túbi bir túrki, túgel bol!» degen uran tastady. Bul sóz búkil túrki jurty úshin qanatty sózge aınaldy.
Turǵyt О́zalmen áńgimelesý barysynda Elbasy Túrkııada qansha qazaq bar degen saýalǵa Túrkııa basshysynyń «Menimen 60 mıllıon qazaq» bar dep aıtýy qazaq halqynyń alar orny qandaı eken­in kórsetse kerek. Elbasy sonda rı­za­­shylyqpen T.О́zaldy baýyryna qysty. Baýyrlastyq degen osy bolar. 
1992 jyly Turǵyt О́zal elimizge kel­gende  Elbasy Eýrazııalyq Odaq qu­rý týraly ıdeıa kótergen bolatyn. Son­da T.О́zal «Eýrazııalyq odaq qurý tý­raly ıdeıany tolyq qoldaımyn. Qazaqstan Eýropa men Azııanyń basyn qosyp turǵan kindik orta, Túrkııa da solaı» degen bolatyn. Búgingi kúni ara­da 24 jyl ótkenine qaramastan El­basynyń kóregendikpen aıtqan ıdeıasy óz ómirsheńdigin kórsetip, kóp elderde  qoldaý taýyp otyr.
1992 jylǵy 25 naýryz kúni táýelsiz Qazaqstannyń astanasy Almaty qala­sy­nan Túrkııaǵa  birinshi ret áýe ushaǵy kó­terilgen edi. Qazaqstan úkimeti delegasııasyn sol kezdegi Premer-Mı­nı­strdiń orynbasary Myrzataı Jol­dasbekov ba­s­qaryp bardy. Ony eli­miz­diń táý­elsizdigin alǵash tanyǵan eldiń 
Pr­e­zıdenti Turǵyt О́zal qabyldady. M.Joldasbekov Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ystyq sálemin jetkizdi. Qazaqy oıý-órnekti túıe shapan men qam­shyny syıǵa tartty. 
Turǵyt О́zal «Mine, men naǵyz qazaq boldym» dep suhbat berdi. Meni de sol kezde Túrkııaǵa kelgen Táýelsiz eldiń tuńǵysh tilshisi dep tanystyrdy. Maǵan arnaıy baǵaly fotoapparat syılady. Sol kezderde osy fotoapparatpen eki el arasyndaǵy dostyq kópirin beıneleıtin kórinisterdi,  Elbasynyń isi saparlary men  kezdesýlerinen talaı sýretter ázirlegen edim. 
1-sýret. 1991 jyly 1 jeltoqsanda Tuńǵysh Prezıdent bolyp saılanǵan kúni Elbasynan alǵan birinshi suhbat.
2-sýret. Qasıetti Túrkistandaǵy Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesinde Prezıdentter Nursultan Nazarbaev pen Turǵyt О́zaldan suhbat alý sáti. 
Osy elshilikte Túrkııada dıp­lo­ma­tııa­nyń alǵashqy qarlyǵashtary atan­ǵan Qanat Saýdabaev, Ábýtálip Ahmetov, Janseıit Túımebaev, О́mirtaı Bitimov, Qaırat Sarybaı, Dýlat Qýanysh syndy belgili dıplomattarmen birge qyz­met etkenimdi maqtan etemin. Olar táý­el­sizdiktiń sheteldegi alǵashqy tý us­taý­shy­lary edi.  Ári Elbasynyń senimdi ókilderi bola bildi. 
Mine, Elbasynyń qasynda júrip talaı tarıhı isterdiń kýási boldym. Arnaıy sýretterdi túsirip birneshe fotoalbomdar jasap, derekti fılmder jasaǵanymdy maqtanyshpen aıtqym keledi. 

Erjan ÝÁIIS,
Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri

Qyzylorda