30 Maýsym, 2017

Quralaı sulý kesenesi

1217 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Kıeli Moıynqumnyń Kishi Qamqaly aýylynyń mańynda, Shý ózeniniń úlken arnasy ótetin óńirdiń Betpaqdalamen shekteser tusynda Quralaı sulý kesenesi bar. Muny búginde bireý bilse, bireý bilmes. Shamamen XVIII ǵasyrdyń aıaǵynda shıki kirpishten qalanǵan kesene búginde tarıhı mańyzyn joǵaltpaı, osy kúnge jetip otyr.

Quralaı sulý kesenesi

Qazaq óleńiniń aıtýly júırigi Isa Baızaqovtyń «Quralaı sulý» poemasy – ısi qazaqtyń júregine jol tapqan týyndy. Jeldirmeletip ketkende jyr jaratylysyn, qara óleń qubylysyn kóz aldyńa keltiretin aqynnyń sulýlyq pen bekzattyqty, tákapparlyq pen asqaqtyqty, adal mahabbat pen shynaıy súıispenshilikti jyrlaıtyn bul shyǵarmasy qazaq qyzynyń ǵana emes, tutas qazaqtyń taǵdyryn ózek etedi. Qazaq pen qalmaq arasyndaǵy bitispes daý arqyly adamgershiliktiń aq jolyn nasıhattaıdy. Sol shyǵarmada Quralaı beınesi asqaqtaı kórinip, kórkemdik kókjıegimen kópti tańdandyrady.
Jalpy, Jambyl oblysynda úsh myńnan asa obalar men kómbeler bar. Sondaı-aq, myńdaǵan tarıhı-mádenı eskertkishter taǵy bar. Moıynqum jerindegi Quralaı sulý kesenesi de búginde respýblıkalyq mańyzdaǵy tarıhı eskertkishter tizimine engizilgen. Degenmen, osy bir ádebı keıipkerdiń mazary osydan az jyldar buryn ǵana múlde joq bolyp ketýdiń aldynda turdy. Eger der kezinde keseneni qalpyna keltirý jumystary júrgizilmegende, bul nysan, sóz joq, bolashaq urpaqtyń esinde bolmaıtyn da edi. 
Bul kúnde Quralaı sulý kesenesi alystan aıbarlanyp kórinedi. Kesene Ulanbeldiń qyzyl tasynan qalanyp turǵyzylǵan óz aldyna bıik ǵımarat ispetti. Al keseneni qaıta qalap shyqqan О́zbekstannyń Ándijan qalasynan arnaıy shaqyrtylǵan sheberler eken. Aldaǵy ýaqytta Quralaı sulý kesenesin týrıstik ortalyqqa aınaldyrý máselesi de kún tártibinde tur. О́mirden ótkenine eki jarym ǵasyr bolsa da el esinde saqtalyp kele jatqan qaısar qyzdyń taǵdyry kim-kimdi de qyzyqtyratyny sózsiz. Sondaı-aq, qazaq ádebıetinde ózindik orny bar keıipkerdiń árbir býynmen birge jasaı beretini aqıqat.

Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan» 
Jambyl oblysy