Elbasy N.Nazarbaev óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty búkil eldiń qoldaýyna ıe bolǵan eńbeginde aldyńǵy qatarly eldermen ıyq túıistirip, terezemizdi teń etý maqsatynda órkenıetti dáýirdiń daralyq damýyna sana-sezimimizdi beıimdeý ýaqyt talaby ekendigin atap kórsetti.
Memleket basshysy qanymyzǵa sińgen kóptegen daǵdylar men taptaýryn bolǵan qasań qaǵıdalardy ózgertpeıinshe, bizdiń tolyqqandy jańǵyrýymyz múmkin emestigin, pragmatızmniń talaı jarqyn úlgilerin babalarymyzdyń ómir saltynan tabýǵa bolatynyn aıtty. Rasynda da, ótken tarıhtan, ata-babalarymyzdyń shynaıy tirshiliginen úlgi eterlik, ónege alarlyq nárse kóp. Tek tereń zerdelep, tálim-tárbıelik mánin búgingi jastarǵa jetkize bilý mańyzdy. Elbasy óz eńbeginde jerge asa nemquraıly qaraýdyń ashy mysalyn keltirdi.
«Halqymyz ǵasyrlar boıy týǵan jerdiń tabıǵatyn kózdiń qarashyǵyndaı saqtap, onyń baılyǵyn únemdi, ári oryndy jumsaıtyn teńdesi joq ekologııalyq ómir saltyn ustanyp kelgenin» eske saldy. Iá, babalarymyz jerdiń qadir-qasıetin óte jaqsy bilgen. Mysaly, keń-baıtaq dalamyzdyń qunaryn, tabıǵı baılyǵyn óz qajetine tıimdi ete únemdeı paıdalanǵan. Myńdaǵan tórt túlik malyn jaılaýǵa jaı jibere salmaǵan. Sol aımaqtaǵy jaılaýda ósetin shóptiń boı kóteretin, onyń pisip-jetiletin ýaqytyn eseptep, taptalyp qalmaýyn eskerip malyn jaıǵan. Sheteldik fermerlerdiń jerdi taqta-taqtaǵa bólip tastap, birin 50 kún nemese kelesisin 30 kún paıdalanatynyn aqparat quraldary jarııalap jatady. Men aıtar edim, shetel emes óz ata-babalarymyz osylaı jerdiń qunaryn saqtaı bólip-bólip paıdalanǵan. Iаǵnı, babalar tirshiliginen alar úlgi-ónege kóp. О́kinishke qaraı, qazir jerdi gektarlap alǵanymen durys paıdalanbaıtyndar kóp, bos jatady nemese ary ketkende jońyshqa egedi. Elbasy aıtqandaı, «jańǵyrý jolynda babalardan mıras bolyp qanymyzǵa sińgen, búginde tamyrymyzda búlkildep jatqan izgi qasıetterdi qaıta túletýimiz kerek». Iаǵnı, bir kúndik oımen, qara bastyń qamymen tabıǵı baılyǵymyzdyń qunyn joǵaltpaı, ysyrap etpeı, qunaryn saqtaı otyryp paıdalanǵanymyz jón.
Hakim Abaı óziniń on segizinshi qara sózinde: «Teginde, adam balasy adam balasynan aqyl, ǵylym, ar, minez degen nárselermen ozbaq. Onan basqa nársemenen ozdym ǵoı demektiń bári de – aqymaqtyq» deıdi. Osy oraıda, Elbasy N.Nazarbaev minez-qulyqtyń pragmatızmi degenimiz − naqty maqsatqa jetýge, bilim alýǵa, salamatty ómir saltyn ustanýǵa, kásibı turǵydan jetilýge basymdyq bere otyryp, osy jolda ár nárseni utymdy paıdalaný ekenin aıtty. «Pragmatızm – ózińniń ulttyq jáne jeke baılyǵyńdy naqty bilý, ony únemdi paıdalanyp, soǵan sáıkes bolashaǵyńdy josparlaı alý, ysyrapshyldyq pen astamshylyqqa, dańǵoılyq pen kerdeńdikke jol bermeý degen sóz. Qazirgi qoǵamda shynaıy mádenıettiń belgisi – orynsyz sán-saltanat emes. Kerisinshe, ustamdylyq, qanaǵatshyldyq pen qarapaıymdylyq, únemshildik pen oryndy paıdalaný kórgendilikti kórsetedi» – dedi Elbasy «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty eńbeginde. Bul bizdiń qoǵam úshin der kezinde aıtylǵan, árbir sóziniń astarynda tereń oı, naqty maqsat jatqan, jol kórsetetin, danaly sóz. Darqan kóńildi qazaqpyz. Ysyrapshyldyqqa jıi jol beremiz. Ásirese, toı-jıynymyzda. Odan arylatyn kez keldi. Jalpy, Memleket basshysy aıtqan oı dastarqanǵa ǵana qatysty emes, aýqymy keń másele. Memlekettik qyzmetshi men qarapaıym halyqtyń arasyndaǵy qatynas ta mádenıettiliktiń deńgeıin bildiredi. Qarapaıymdylyq, ustamdylyq, qanaǵatshyldyq pen únemshildik árqaısymyzdyń boıymyzdan tabylýy tıis. Maıqy bı: «Qanaǵat qaryn toıǵyzar, Qanaǵatsyz jalǵyz atyn soıǵyzar» dep beker aıtpasa kerek. Ejelden qazaq toıdy «halyqtyń qazynasyna» balaǵan. Sebebi, toıda halyqtyń óneri, salt-dástúri men bata-tilegi toǵysady. Al qazirgi toılarda, ókinishke qaraı, olaı bolmaı tur. Tirnektep jınaǵan qazynasyn maǵynasyz tógip-shashatyndar kóp. Oraza kezinde de ysyrapshyldyqqa jol berip aldyq. Bul turǵyda oılanatyn, kózqarasty ózgertetin kez keldi. Pragmatızm degenimizdiń ózi naqty is-áreketti kórsetedi. Elbasymyz qazirgi dúnıetanymnyń ózgerýine pragmatıkalyq turǵydan qaraýǵa shaqyrady.
Aǵabek SÚGIRÁLIEV,
«Qurmet» ordeniniń ıegeri
Ońtústik Qazaqstan oblysy
