Mine, sol kúnnen bastap tarıh sahnasynda Astana ataýymen jańa qala paıda boldy. Artynsha, 1999 jyly Astana IýNESKO sheshimimen «Álem qalasy» ataǵyn enshiledi. 2008 jylǵy 24 maýsymdaǵy Zańmen 6 shilde – Astana kúni memlekettik mereke bolyp belgilendi. Sodan beri ásem de kórikti Astanamyzdyń kúnin memlekettik mereke retinde atap ótý dástúrge aınalyp keledi.
Astana týraly asqaq oılar da, júrekjardy pikirler de az aıtylyp júrgen joq. Astanany qazir álem jurty beıbitshilik pen tatýlyqtyń ordasy retinde tanıdy. Saryarqanyń kindiginde ornalasqan elordamyz búginde babalarymyz san ǵasyr ańsap ótken táýelsizdiktiń altyn besigine, qazaq tarıhynda buryn-sońdy bolmaǵan ǵalamdyq deńgeıdegi salıqaly jıyndar men keleli keńester ótetin irgeli oshaqqa aınalyp otyr.
Biz – Jaratýshymyz el tarıhynyń osy bir dáýiriniń kýágeri bolýdy násip etken baqytty urpaqpyz. Qazaq halqy talaı qıyn-qystaý zamandy basynan ótkerdi. Táýelsizdik halqymyzdyń máńgilik armany boldy. Kezinde Qazaq handyǵy alǵash qurylǵanda dala fılosofy Asan qaıǵy babamyz «Adamy júzge kelmeı ólmeıtin, maly eki qaıtara tóldeıtin», jaýy aıaq basa almaıtyn, arman meken – Jeruıyqty izdegen bolatyn. Jeruıyq – qazaq dúnıetanymynda qasıetti uǵym. Onda jarqyn bolashaq, beıbit ómir, qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaıtyn zaman jaıly halyqtyń arman-muraty jatyr. Ol – jer betindegi jumaqtyń sımvoly ispettes. Alash balasynyń basynan ótken almaǵaıyp zamanda Asan atamyz Jeruıyǵyn taba almaı «qaıǵy» atandy. Sodan beri Jeruıyq qazaq eliniń máńgilik armanyna aınalǵan edi.
Babalar ańsap ketken táýelsizdikke qol jetkizdik. Eldiń armanyna aınalǵan, san ǵasyr izdegen Jeruıyqty Elbasy týǵan eline syıǵa tartty. HHI ǵasyrdaǵy Qazaq eliniń Jeruıyǵy ol – Astana! Astana – táýelsizdiktiń tól týyndysy. Ony eline syıǵa tartqan Elbasy Asan qaıǵynyń armanyn oryndaǵan tulǵa!
«Kún turǵanda turatyn,
Jurty saıran quratyn.
Qala bolsyn Astana,
Osy – meniń Muratym», – dep ony óziniń de, týǵan eliniń de asyl muratyna aınaldyra bildi.
Astanany Jeruıyq dep tanýǵa dáleldi negiz bar. Birinshiden, Jeruıyq ol Asan qaıǵy babamyzdyń armanynda elge tynysh, janǵa jaıly meken, jańa qurylǵan handyqtyń elordasy bolatyn. Ekinshiden, Jeruıyq qazaq fılosofııasynda beıbitshilik pen baqytty ómirdiń mekeni. Jeruıyqtyń osy eki sıpaty búgingi elordamyz Astanaǵa tán. Tatýlyq pen beıbitshiliktiń altyn besigi Astana Táýelsizdik Jeruıyǵyna, Máńgilik eldiń Jeruıyǵyna aınalyp otyr.
Keshegi «Aqtaban shubyryndy, alqakól sulama» zamanyndaǵy «Bylaı barsań Qoqan bar, qoqańdaǵan ákeń bar. Bylaı barsań Qalmaq bar, kúshińdi eppen almaq bar. Bylaı barsań orys bar, balańdy berseń qonys bar. Bylaı barsań Qytaı bar, butaǵyńdy butaı bar» dep zar keshken dáýir búgin kelmes-
ke ketti. Elbasynyń tikeleı kóregendigi men qatepti qara nardaı qajyrly qaıratynyń arqasynda biz kórshi eldermen shekaramyzdy túgeldeı zańdastyryp, bul baılaýy joq qıyn isti máńgilik tas túıin ettik. «Artynda – or, aldynda – kór, jan-jaǵy jaý, daǵdarǵan Alash endi qaıda barmaq» dep Maǵjan aqyn jyrlaıtyn zaman artta qaldy.
Búgin elordamyz táýelsizdigimizdiń sımvolyna aınalyp otyr. Keshegi Alash kósemi Álıhannyń «Qaraótkelde ýnıversıtet salyp, qazaqtyń balasyn oqytsaq» degen armanynyń óteýi bul Astana. Búgin qazaqtyń balasy álemniń eń úzdik degen oqý ordalarynda bilim alýda.
Táýelsizdik jyldary ógizdi de óltirmeı, arbany da syndyrmaı osy kúnge jetip otyrǵanymyz úlken jetistik, zor mártebe. Biz babalar armanyn oryndaǵan elmiz. Endigi murat – Máńgilik elge aınalý.
Qazir Astanamyz álem jurty tanyǵan kóztartymdy, kórikti shaharǵa aınaldy. Osyndaı jas qala úshin álemniń nebári 35 qalasy ǵana laıyqty dep tanylyp kelgen EKSPO kórmesiniń elordamyz Astanada ótýiniń ózi Qazaq eliniń tarıhynda altyn árippen jazylyp qalary sózsiz. Bul jas qalamyzdyń álemdik kóshtiń aldyńǵy sapyna qadam basqandyǵynyń taǵy bir belgisi bolsa kerek.
Darhan JAZYQBAEV,
fılosofııa ǵylymdarynyń kandıdaty
