Qazaqstannyń mádenı ómirindegi eleýli jańalyqtyń biri bolǵan oqıǵa – jýyrda ıtalııalyq áıgili sýretshi, dramatýrg Massımılıano Fınazer Florı Astanaǵa keldi. Jaı kelgen joq, «Leonardo da Vınchıge aınalý» atty ataqty spektaklin ala kelipti. Alǵash Mılandaǵy EKSPO-2015 kórmesi kezinde tusaýkeseri ótip, búginde AQSh, Reseı, Azııa, Eýropa elderiniń mańdaıaldy teatrlarynda sahnalanyp úlgergen.
Rejısser spektakldi úırenshikti sahnada emes, pavılondaǵy shaǵyn zalda qoıdy. Kórermender qoıylymdy keıipkerlermen birge tamashalap, ótip jatqan oqıǵanyń bir bólshegine aınaldy. Teatrlandyrylǵan suhbat Leonardo da Vınchıdiń kózi tirisinde ómir, óner, fılosofııa tóńireginde aıtyp ketken tolǵanysty oılary negizinde qurastyrylǵan. Sýretkerliginen bólek ǵylym salasyna aıtýly úles qosqan ǵalymnyń kúlli adamzatqa ortaq óner haqyndaǵy estetıkalyq tolaǵaı tanymyn negizge ala otyryp alma-kezek dıalog túrinde órbidi. Artqy qabyrǵada sýretshiniń ár jyldardaǵy kartınalary qoıylym mazmunyna saı aýysyp otyrdy. M.Gorkıı atyndaǵy memlekettik akademııalyq orys drama teatrynyń jas aktery Maksım Iаshenko sýretshimen emin-erkin suhbat qurdy.
Eńkish tartqan qart Leonardo sahnaǵa shyǵa kelgende ǵasyrlar qoınaýynan uly sýretshi ózi tirilip kelgendeı ýaqyt kemesi áp-sátte tutastyq álemine súńgitip jibergendeı áserde qaldyq. Qolyn qýsyra qarsy alǵan sýretshi adamdyq ar-namys, adam erkindigi, janashyrlyq tanytý sekildi asyl qasıetterdi qalyptastyrýdaǵy jańa izdeniske bet burý týraly shabyttana sóıledi. «Jaqsy ótken kún tynysh uıyqtaýǵa, jaqsy ómir súrý tynysh ólýge mursat beredi» degen qart dúnıetanymdyq kózqaras turǵysynda sheshile sóıledi.
– Leonardo da Vınchı – ónerge, ǵylymǵa berilgen jandar úshin ortaq tulǵa. 67 jyl jasaǵan sýretshi ómirindegi mańyzdy kezeńderdi qamtıtyn 67 suraq qoıylady. Spektakl uly sýretshiniń ómir tarıhy jaıynda tolymdy maǵlumat beredi. Leonardo – uly sýretshi, ǵalym ǵana emes, adam janynyń shyraqshysy, –degen rejısser Massımılıano Fınazer Florı adam men qoǵamnyń ilgeri damýyn qamtamasyz etetin qundylyqtar aldyńǵy orynǵa shyǵýy tıis dep esepteıdi. – Únemi jańa qubylysty izdep júretin Leonardonyń dúnıetanymy álemdi birtutas formada tanýǵa arnalǵan. О́tken men búgindi biriktirýde barlyq qupııa jatyr. Men Leonardoǵa aınalyp shyǵa kelgende ózimdi óte ǵajap sezinemin. О́ıtkeni, sýretker tulǵanyń tanym teorııasy «adam degen kim?» degen suraqtan bastalady, – deıdi ol.
«Ah» urǵan jalǵan mánerden góri ishki baı mazmun men syrtqy bolmys úılesimdiligine úńilgen shyǵarma soǵurlym erkin, jandy shyqty. Rejısserdiń Leonardo da Vınchıdiń ár sózi men qımyl-qozǵalysyn, psıhologııalyq minezin beıneleýge úlken jaýapkershilikpen kelgenin baıqadyq. «Leonardonyń boıynda eshqashan ózine degen senimdilik bolmaǵan. Únemi oı ústinde júretin tulǵanyń obrazyn jasap shyǵýym kerek boldy. Bul – teatr», degen rejısser pikiri bul oıymyzdy qýattaı túsedi.
Shyǵarmada beıneleý óneriniń ǵylymmen, mýzykamen, poezııamen úndestigi týraly sóz bolady. Danagóı qarııa bizdiń ýaqytymyzdaǵy kókeıde júrgen kóptegen suraqtarǵa ótkenniń qyrqasynan qaraı otyryp jaýap tabýǵa tyrysady. Kez kelgen jandy shyǵarmadan ózindik mendi izdeıtinimiz ras. Osy turǵyda renessans alybynyń gýmanıstik oılary qara sózdiń júırigi – Abaımen sabaqtasyp, úndesip jatqandaı kórindi.
– Italııalyq Leonardony eń áýeli sýretshi dep tanıdy. О́ıtkeni, Italııada óner men ǵylymdy bir arnaǵa toǵystyrmaıdy. Italııany bylaı qoıyp, Eýropanyń ózinde gýmanıtarlyq jáne tehnıkalyq salany biryńǵaı sala dep eseptemeıdi. Qazaqstanda ótip jatqan EKSPO-2017 kórmesi osy eki salanyń basyn toǵystyryp otyr, – deıdi rejısser.
Jýrnalıstermen suhbat barysynda rejısser ónertapqysh, adam men tabıǵat ınterpretatory (jarshysy) bolǵan Leonardo týraly kórkem fılm túsirilip jatqany týraly áńgimeniń shetin shyǵardy. Fılm 2019 jyly uly sýretshiniń qaıtys bolǵanyna 500 jyl tolýyna oraı álemdik prokatqa usynylady.
Aıa О́MIRTAI,
«Egemen Qazaqstan»
