Sózdikte salt-dástúr ustanymdarymyz, turmys-tirshiligimiz, kıim úlgilerimiz, qural-saımandarymyz, úı jıhazdarymyz, toı-dýman kezindegi ádet-ǵuryptarymyz, taǵy da basqa halyqtyq qalyptarymyz jınaqtalypty.
Alǵashqy sózdi akademık Ǵarıfolla Esim alyp, Elbasy N.Nazarbaevtyń halyqaralyq kórmeni ótkizýdegi maqsaty elordaǵa el jınaý edi. Ol nıeti oryndaldy. Qazir Astanamyzǵa júzdegen memleketter, ondaǵan uıymdar keldi, dep atap, solarǵa tartý retinde usynylyp otyrǵan sózdik týraly qysqasha baıan etti. Avtorlarǵa sóz tıgende, Qazaqstan Pedagogıka ǵylymdary akademııasynyń prezıdenti Asqarbek Qusaıynov, bul sózdikti qurastyrý qysqa merzimde júzege asqanyn, 1100 sózdiń jınaqtalǵanyn, 500-ge tarta kitapty EKSPO-ny uıymdastyrýshylarǵa tegin bergenin aıtsa, Álimhan Júsipbek ult beınesin tanytatyn sózderdiń tańdaýlylary ǵana jınaqtaldy dese, Prezıdent Ákimshiligi Jalpy bóliminiń meńgerýshisi Mırbolat Jaqypov, halyqty tanystyryp, tabystyrýda sózdiktiń róli qashanda joǵary ekenine mysaldar keltirdi. Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń jaýapty hatshysy Qýatjan Ýálıev Elbasynyń rýhanı jańǵyrý jónindegi ıdeıasyn EKSPO-ǵa kelip jatqan sheteldikterge osy sózdiktegi uǵymdar arqyly Otanymyzdyń til baılyǵyn tanytamyz, sonymen birge, bul sózdik mamandar men stýdentterge de taptyrmaıtyn qural, dedi.
Orazgúl Asanǵazy sózdik, ózge ulttardy qoıyp, ózimizdiń qandastarymyzǵa da septigi tıetinin tilge tıek etti. L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqov qazir jastarǵa kitap boıaýynyń «ıisin» sezdirý qıyn bolyp bara jatqan zamanda, bul sózdik ultty tanyp-bilem degender úshin taptyrmas jádiger ekenin jetkizdi. Belgili ǵalym Shákir Ybyraev sózdiktiń jaryq kórýi rýhanı ómirdegi eleýli oqıǵa ekenin atap, «Biz kimbiz?» desek, osyndaǵy sózder arqyly tek-tamyrymyzdy aıtatynymyzdy, bar bolǵan soń osyndaı dúnıe jaryq kórip otyrǵanyn, endeshe Qazaq elin EKSPO arqyly tanýǵa kelgen jurttarǵa osy kitapty berýge bolatynyn eske saldy.
Akademık Bolat Kómekov jahandaný zamany eldi bir qalypqa salýǵa umtylǵan tusta, ultty saqtap qalý jolyndaǵy talpynysqa mundaı sózdiktiń qosary mol ekenin, Eýropany meken etken majarlyqtar 1986 jyly ult tiliniń 6 tomdyq etnografııasynyń ensıklopedııalyq sózdigin shyǵarý arqyly ult bolmysyn saqtap qalýǵa talpynǵanyn úlgi etip, keleshekte qazaq sondaı etnografııasynyń ensıklopedııalyq sózdigin shyǵarý kerektigin eske salyp, mundaı rýhanı qundylyqtar 2000 danamen emes, kóp taralymmen jaryqqa shyǵyp, ár otbasynyń tórinde turý kerektigin atady.
Alty tilde jaryq kórgen sózdiktegi ultymyzdyń bet beınesi sanalatyn ataly uǵymdardy oqyp otyrǵanda oıymyzǵa Álıhan Bókeıhanovtyń: «Qazaq nadan, qazaq kóshpeli, qazaq mádenıetsiz, qazaq joǵalyp ketedi, buǵan jer nege kerek», – dep ottaǵan dushpandar bar», – degen sózi oıǵa oraldy. Shynynda, qazaqtyń baı tiliniń baǵy táýelsizdikten keıin jarqyraı tústi. Sonyń bir dáleli qazaq etnografııasynyń sózdigi der edik.
Súleımen MÁMET,
«Egemen Qazaqstan»
