Yjdahatty jumys yrysqa keneltedi

Sondaı-aq, hımııa óner­ká­si­bin­degi «Qazfosfat» JShS-niń ká­sipornynda 3 ınvestısııalyq jo­banyń iske asyrylýy da óńir damýyna oń serpin berdi. Túı­ir­shiktelgen fosfor-kalıı ty­ńaı­t­qysh­yn óndirý, qurylys ındýst­rııa­synda qurylys materıaldaryn óndiretin zaýyt, dánekerleý elek­trodtaryn shyǵarý, gıps já­ne gıpsten jasalatyn karton ón­di­rý ón­diristeriniń iske qosylýy da ob­lystyń oń kórsetkishke ıe eke­nin kórsetedi. 
Oblysta «EýroHım-Tyńaı­­t­qysh­tar» JShS-men Karataý qa­la­synda keshendi mıneraldy ty­ńaı­tqysh óndiretin iri joba iske asy­rylýda. Búgingi kúni Jańatas qa­lasynda ken baıytý kombınaty iske qosylyp, onda 270-ten ast­am ju­­mys oryndary quryldy. Ná­tı­je­­sinde ótken jyly kásiporyn 2,2 mıllıard teńgege 368,2 myń tonna usaqtalǵan fosfor shıkizatyn ón­­dirdi.
«Hımııa parki Taraz» arna­ıy eko­nomıkalyq aımaǵynda iri komp­a­nııalar jobalaryn is­ke asyrý boıyn­sha jumystar júr­­gizilýde. О́t­ken jyly jalpy aý­yl­sharýa­shy­­lyq óniminiń kó­­l­e­mi 8,1 paı­yzǵa artty. Sa­la­da ne­gizgi ónim túrleriniń ón­di­risi jyl saı­yn ósýde. О́simdik sha­rýa­shy­ly­ǵyn­da­ǵy ónim kóleminiń ul­­ǵaıý­yna yl­ǵal jáne sý únemdeý tehnologııa­lar­yn engizý jónindegi belsendi ju­mystar yqpal etýde. 2016 jy­ly sý únemdeý tehnologııalary engizilgen alań kólemi 12 myń gek­tarǵa jetkizilip, 47 paı­yzǵa artty. Ylǵal resýrstaryn saqtaý tehnologııalarmen 26,3 myń gektar qamtylǵan. Atalmysh teh­nologııalar aýylsharýashylyq da­qyldarynyń ónimdiligin artty­rýda tıimdiligin kórsetip otyr. My­saly, Qordaı aýdanyndaǵy «Nóser já­ne Samǵaý» sharýa qojalyǵy atal­ǵan tehnologııany qoldaný ná­tıjesinde árbir gektardan 1000 sen­tnerge deıin qant qyzylshasyn jı­nady, bul rette oblys boıynsha qant qyzylshasynyń ortasha túsimi 216,3 sentnerdi qurap otyr. 
Jambyl óńiri elimizdegi jasyl aımaq sanalatyndyqtan, osy baǵytta birqatar jobalar qol­ǵa aly­ndy. Atap aıtsaq, 235 gek­tar­ǵa qar­qyndy alma baqtary otyr­ǵy­zyl­sa, 19,8 gektar jerge 233 jylyjaı ornalastyryldy. Al mal sharýashylyǵy óniminiń ósimine eks­porttyq áleýetti damytýǵa ba­ǵyttalǵan «Sybaǵa, «Qulan», «Altyn asyq» baǵdarlamalaryn jú­zege asyrý yqpal etkenin aıta ket­ken jón. О́tken jyly bul maq­satta 5527 bas iri qa­ra, 46296 bas qoı, 2165 bas jylqy satyp alyndy. Bul baǵ­dar­la­ma­lardy júzege asyrý ná­tı­je­sinde bar­lyq mal túrleri ba­sy­nyń ósimi baıqalady. 
Oblysta Reseı, sondaı-aq, bas­qa da naryqtarǵa baǵyttalǵan k­ó­kónis, et jáne sút klasteri damý­da. О́ńirde Merki aýdanynda 42 sha­rýashylyǵy bar «Merki ónim­de­ri» óndiristik kooperatıvi jáne ja­ńa­zelandııalyq «Fonterra» jáne dat­tyq «Arla» baǵdarlamalary ne­­gizinde 15 sharýashylyqtardy bi­­riktire otyryp Jýaly aýda­nynda «Jýaly-Alataý» aýyl­sha­rýa­shylyq óndiristik kooperatıvi qu­ryldy. 
Oblysta aýylsharýashylyq teh­nı­kasymen qaıta jaraqtandyrý, bor­daqylaý alańdaryn, sút-taý­ar­ly fermalaryn qurý jáne aýyl­sha­rýashylyq taýarlaryn óńdeý jó­nindegi ınvestısııalyq joba­lar­­dy iske asyrý boıynsha ju­mys­­­tar júrgizilýde. Aıta ketsek, 32 sút-taýarly ferma iske qo­sy­lyp, 24878 basqa arnalǵan 26 iri bor­­daqylaý alańdary, 50 aýyl­sha­­­rýashylyq kooperatıvi jumys at­­qarýda. 
«Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵ­darlamasy aıasynda shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine qoldaý kórsetýdiń júıelik sharalary iske asyrylyp keledi. Baǵdarlamany júzege asyra bastaǵannan 2016 jylǵa deıin 79,8 mıllıard teńgege 766 joba, onyń ishinde 2016 jyly 27,6 mıllıard teńgege 219 joba sýbs­ıdııalandy. 
Sonymen qatar, 2,4 mıllıard teńgege 212 kepildik berilip, 1,5 mıllıard teńgege shaǵyn já­ne or­ta bıznestiń 77 jobasyna ın­je­nerlik ınfraqurylym júr­gi­zildi. Jańa bıznes bastamalardy is­ke asyrýǵa baǵdarlamany júzege asy­ra bastaǵaly beri 95,3 mıllıon teńgege 33 grant, óz isin ashýǵa jáne keńeıtýge 461,6 mıllıon teńgege 153 shaǵyn nesıe berildi. 
Jalpy, baǵdarlama júzege asy­rylǵan jyldary kórsetilgen mem­le­kettik qoldaý 12 myń jumys ornyn saqtap qalýǵa jáne 4 myń jumys ornyn qurýǵa yqpal etti. Qu­rylys, kólik jáne saýda salala­rynda da oń dınamıka saqtalyp otyr. Qurylys jumystarynyń kó­lemi 4,2 paıyzǵa, saýda 0,4 paı­yzǵa artyp, júk aınalymy 0,1paıyzǵa, jolaýshy aınalymy 16 paı­yzǵa ósti. «Halyqtyń jan basy­na shaqqandaǵy negizgi ka­pı­talǵa ınvestısııalardyń ósý qar­qy­ny» túıindi ındıkator boıynsha jos­parly máni 105,2 paıyzdan kem emes josparlanyp, naqty oryndalý máni 105,4 paıyzdy qurady. 
Qarataý qalasynda «Eýrohım Qarataý» jaýapkershiligi shek­teý­­li seriktestiginiń mıneraldy ty­ńaıtqyshtar óndiretin hımııa zaý­ytynyń, T.Rysqulov aý­da­nyn­daǵy gaz-kompressorly stan­sa­nyń qurylystaryna ınvestısııa tar­tý esebinen oń kórsetkishke qol jet­kizildi. 
Jalpy, 2016 jyly negizgi ka­pı­talǵa salynǵan ınvestısııa kó­le­mi 215,4 mıllıard teńgeni neme­se 2015 jylǵy deńgeıdiń 106,2 paı­yzyn qurady. Al «Jergilikti bıýdjetke sa­lyq­­tyq jáne salyqtyq emes tú­sim­der­diń ósýi» kórsetkishi boıynsha jos­­parly máni 102,5 paıyzdan kem emes josparlanyp, naqty oryn­­­dalý máni 103,0 paıyzdy qu­­­rady. Al, «Jumyssyzdyqtyń qys­­­qartylýy» kórsetkishiniń jos­par­­ly máni 5,0 paıyzǵa ósip, 2016 jy­­­ly jumyssyzdyq deńgeıi 4,9 paı­yzdy qurady.
Ulttyń keleshegi úshin urpaq tárbıesi asa ma­ńyzdy. Sondyqtan da ótken jyly 3845 oryndyq 36 balabaqsha, sondaı-aq, 25 oryndyq 1 shaǵyn mem­lekettik ortalyq ashyldy. Onyń ishinde Ulttyq qor qarajaty ese­binen 840 oryndyq 3, jergilikti bıýdjet qarajaty esebinen 280 oryn­dyq 2, memleket-jekemenshik áriptestigi negizinde 29, ǵımarat berý esebinen 1, qaıtarý esebinen 1 balabaqsha ashyldy.
«Paıdalanýǵa berilgen turǵyn úı­lerdiń jalpy aýdany» túıindi ın­dıkator boıynsha josparly máni 273,8 myń sharshy metr josparlanyp, naqty 318,2 myń sharshy metrge turǵyzylǵan turǵyn úı­­ler paıdalanýǵa berildi. Al «Jaq­­sy jáne qanaǵattanarlyq jaǵ­­daıdaǵy oblystyq jáne aý­dan­dyq mańyzy bar avtomobıl jol­da­rynyń úlesi» túıindi ındıka­tor boı­ynsha josparly máni 75,5 paı­yz­ǵa belgilenip, naqty oryndalý máni 75,5 paıyzdy qurady. 
2016 jyly jergilikti mándegi av­to­mobıl joldaryn jáne el­di mekenderdiń kóshelerin da­my­týǵa, jóndeýge jáne ustaýǵa bıýd­jetten 9,9 mıllıard teńge jum­saldy. «Kó­­shelerde jasalǵan qyl­mys­tar­dyń úles salmaǵy» túıindi ındı­ka­tor boıynsha josparly máni 14,8 paı­yzdan artyq emes josparlanyp, naqty oryndalý máni 13,5 paı­yzdy qurady.
Qolǵa alynǵan kóptegen jo­ba­lar­­men qatar, oblys or­ta­ly­ǵynda táýliktiń túngi kezinde jasalatyn qyl­mystarǵa jedel áreket etý úshin quramyna qylmystardy izdeý qyzmetkerleri, ýchaskelik polısııa ıns­pektory kiretin «Sova» jedel izdeý toby quryldy. 
Oblystyq ishki ister depar­ta­menti jergilikti polısııa qyz­me­tiniń bastamashylyǵymen jol-kó­lik oqıǵalarynyń aldyn alý maq­satynda oblystyń barlyq aýdandarynda aldyn alý is-sharalary boıynsha jumystar júrgizildi. 
«100 zardap shekken adam­ǵa shaqqandaǵy jol-kólik oqı­ǵa­la­ry­nan qaıtys bolǵandar sanyn tó­mendetý» túıindi ındıkator boıyn­sha josparly máni 9,0 bir­lik­ten art­yq emes josparlanyp, naq­ty oryndalý máni 100 zardap shekken adamǵa shaqqanda 8,6 bir­likti qurady.
«Jergilikti atqarýshy organ­dar kórsetetin memlekettik qyz­met­ter­diń kórsetilý sapasyna qana­ǵat­tanýshylyq deńgeıin arttyrý» túıindi ındıkator boıynsha jos­par­ly máni 81 paıyzǵa josparlanyp, naqty 10 baldyq shkalamen oryn­dalý máni 83 paıyzdy qurady.
Sonymen qatar, «Ǵumyrdyń bol­jamdy uzaqtyǵyn arttyrý» túı­indi ındıkatorǵa qol jetkizý úshin Qazaqstan Respýblıkasynda den­­saýlyq saqtaý salasyn da­my­týdyń 2016-2019 jyl­dar­ǵa ar­nalǵan «Densaýlyq» mem­le­kettik baǵdarlamasy aıasynda me­dısınalyq kómekke qol­je­tim­dilikti qamtamasyz etý, onyń ýa­qytyly ári sapaly kórsetilýi boı­ynsha sharalar iske asyrylýda. 
2016 jyly densaýlyq saqtaý sa­­lasyn qarjylandyrý kólemi 39,5 mıllıard teńgeni qurady. Bıýd­­jet qarajaty esebinen 2 em­­ha­­na, 2 dárigerlik ambýlatorııa, fe­­­l­dsherlik-akýsherlik pýn­kt, me­dı­sınalyq pýnkt paı­da­la­ný­ǵa be­ri­­lip, densaýlyq saqtaý sa­la­sy­nyń 3 nysany gazben qam­ta­ma­syz etildi.

Bekbolat ORYNBEKOV,
Jambyl oblysy ákiminiń birinshi orynbasary