Bul ıgilikti iske elimiz irgesin bekitip, eńsesin tiktegen soń ashylǵan Nazarbaev Ýnıversıtet te óz úlesin qosyp keledi. Joǵary bilim berýdi álemdik deńgeıge kóterip, ony ulttyq brendke aınaldyrý maqsatynda uıymdastyrylǵan bilim ordasyn – bul kúnderi Otanymyzdaǵy joǵary dárejeli bilim mekemesi deýge tolyq bolady. Aýqymdy jumys atqarylyp jatqanynan óz Otanymyz ǵana emes, ózge jurttar da habardar. Mundaı zamanaýı ýnıversıtette bilim berilip qana qoımaıdy, zertteý jumystary da qatar júrgizilip, teorııa men tájirıbe ushtastyrylyp, ushqyr ýaqyttyń talaby tastúıin oryndalýy basty maqsatqa aınalǵan. Eldiń órken jaıyp, qýat qarymyn nyǵaıtýda, halqymyzdyń turmys qareketin ońaltýda eski súrleýde qalyp qoımaı, jańashyldyqpen, naqtylaı tússek, ındýstrııalyq ınnovasııalyq tásilmen jumys isteý damýdyń dańǵyl jolyna bastaıtyny túsinikti. Munyń bárin ózgelerden úırene otyryp, óz topyraǵymyzda búr jarǵyzyp, ony bilim men tárbıe isinde júıeli túrde oılastyrsaq, utylmaıtynymyz belgili.
Táýelsiz eldiń álemdik deńgeıdegi talaptarǵa jaýap beretin joǵary oqý ornyn óz memleketimizden de ashý jónindegi bastamany Prezıdent 2006 jyly kóterip: «Bizdiń elordada biregeı akademııalyq ortany qalyptastyrý úshin halyqaralyq deńgeıdegi bedeldi ýnıversıtet qurý qajet», degen bolatyn. Sodan keıin ýnıversıtet qurylysy bastalyp, qysqa merzimde alyp keshen boı kóterdi. Sóıtip, 2010 jyly Elbasynyń qatysýymen ýnıversıtettiń ashylý rásimi joǵary dárejede ótti. Sol saltanatta Astanamyzda dúnıejúzinde teńdesi joq, Qazaqstandaǵy tuńǵysh halyqaralyq ýnıversıtet ashylǵanyn aıtyp, «Endi Qazaqstan jastaryn «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha ınjenerlik-tehnıkalyq jáne medısınalyq mamandyqtarǵa oqytý Nazarbaev Ýnıversıtettiń moınynda bolmaq. Sebebi, jańa oqý ornynda álemniń úzdik professorlary sabaq ótkizetin bolady. Bul ýnıversıtetti bitirgender bizde de, shetelde de qoldanylatyn dıplom alyp shyǵady. Bul – jaqsy jańalyq, jastar osyǵan umtylýlary tıis. Men ýnıversıtetti meniń atymmen ataýǵa kelisim berdim. Sondyqtan, meni uıatqa qaldyrmańdar!», degen edi.
Alǵashqy jyldary ýnıversıtette balamaly energetıkalyq zertteýler, bilim berý saıasaty, óńir týraly ǵylymdar ortalyǵy ashylǵanyn aıta keteıik. Keıin naryq zamanyna qajet mamandyqtar ashylyp, oǵan talpynǵan jastar júzdep emes, myńdap sanaldy. Buryn «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasynda bakalavr daıyndaý alys-jaqyn shetelderde iske asyrylyp kelse, endi Nazarbaev Ýnıversıtette ázirleýge qol jetip otyr. Bul qyrýar qarjynyń únemdelýine múmkindik berdi. Ár jyl saıyn talapkerlerge 500-700 aralyǵynda memlekettik granttar bólinip, talantty jastardyń tegin oqýyna jol ashylǵanyn erekshe atap ótýge tıistimiz.
Bolashaq mamandar ýnıversıtettiń 8 mektebinde oqytylady. Joǵary bıznes mektebi – bıznes basqarý magıstrin; Joǵary bilim berý mektebi – bilim berý ǵylymdarynyń magıstrin; bilim berý ǵylymdarynyń fılosofııa doktoryn (PhD); Joǵary memlekettik saıasat mektebi – memlekettik saıasat magıstrin; Gýmanıtarlyq jáne áleýmettik ǵylymdar mektebi – antropologııa, tarıh, álem tilderi, ádebıet jáne mádenıet, saıasattaný jáne halyqaralyq qatynastar, áleýmettaný, ekonomıka, Ǵylym jáne tehnologııa mektebi – bıologııa ǵylymdary, ınformatıka, matematıka, robottehnıka jáne mehatronıka, fızıka, hımııa; Injenerııa mektebi – mehanıkalyq ınjenerııa, hımııalyq ınjenerııa, azamattyq qurylys, elektronıkalyq jáne elektrondyq ınjenerııa mamandyqtaryn daıyndaıdy. Qazir osy mamandyqtar boıynsha daıyndalǵan jas mamandar azat elimizdiń órkenıet jolyna umtylysyna bilim bilikterimen óz úlesterin qosa bastaǵanyn aıryqsha atap ótýge bolady.
Osy arada Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń: «Jańa ýnıversıtetti jasaý – bul qazaqstandyqtardyń kóbiniń, bizdiń memleketimizdiń damýyna ǵalamdyq júıe qurýshy yqpal jasaıtyn mańyzdy ulttyq joba. Astananyń jańa ýnıversıteti ǵylymı tájirıbeni, eń myqty halyqaralyq bilim berý modelin, qazaqstandyq uqsastyqty ushtastyratyn ulttyq brend retinde jasalýy kerek. Áriptester ǵylymı baǵdarlamany, bizdiń oqytýshylardyń sapasyn baqylaý júıesin qalyptastyrý boıynsha kómek kórsetýi tıis. Ýnıversıtettiń mamandyqtaryn ekonomıkanyń basymdyǵyna qaraı anyqtaý kerek. Qazaqstanda damyp jatqan salalar úshin myqty ınjenerlik kadrlaryn daıyndaýy tıis. Birqatar mamandyqtar jańa baǵyttardyń ǵylymı kadrlaryn daıyndaýǵa baǵyttalýy tıis, ol genetıka, bıohımııa, bıofızıka. Bul úshin ýnıversıtettiń ár stýdentine bolashaq mansabyn naqty kóz aldyna elestetýi qajet», degen baılamy oıǵa oralady. Osy sózderdiń astaryna úńiler bolsaq, ýnıversıtettiń qadamyn asha kelip, aldaǵy ýaqytta ózgeniń jeteginde kete bermeı, olardan úırene otyryp, óz baǵytymyzdy anyqtaý abyroıyn meńzep otyr. Bul osy kúnderi birte-birte sheshimin taýyp, zamanǵa saı maman daıyndaý iske asyrylý ústinde.
Az ýaqyttyń ishinde el jastarynyń ańsaryna, ata-analardyń maqsatyn ushtaýǵa negiz qalaǵan Nazarbaev Ýnıversıtet balapandaı baýlyp, qyran qanat etip shyǵarǵan túlekterin úsh jyldan beri úzdiksiz ushyryp keledi. Oqý ornyn bitirgen azamattarǵa dıplom tapsyrý rásimine qatysýdy Elbasy dástúrge aınaldyryp, óziniń artqan senimine selkeý túsirmegen jastarǵa aǵynan jarylyp sát-sapar tilep kele jatqany da belgili. Bıylǵy saltanatta Memleket basshysy ýnıversıtettiń jeti jyldaǵy jetistigine kóńili tolatynyn atap aıtyp, bilim strategııasyn jetildire berýdi tapsyrdy.
On jylǵa jetpegen ýaqyt ishinde, ıaǵnı, 2015 jyly – 446 túlek bitirse, 2016 jyly – 622 joǵary dárejeli mamandyq ıeleriniń 444 – bakalavr, 178 – magıstr, al 2017 jyly dıplom alǵandardyń 437 – bakalavr, 229 – magıstr, 9 doktor (PhD) eken.
Búgingi jahandaný zamanynda bes jyl oqyp ıgergen mamandyqtyń qyzyǵyn bes jyl emin-erkin kórý qıynǵa soǵyp barady. Úzdiksiz bilim alý ıdeıasy osydan týyndaýda. Sondyqtan da, kún saıyn bolmasa da erteńiń úshin aı saıyn mamandyǵyńdy jetildirip otyrmasań ómir kóshine ilesýiń ekitalaı. Bul máseleni Nazarbaev Ýnıversıtet jan-jaqty oılastyrǵan. Onyń bir dáleli, dáýir talabyna qaraı, ıaǵnı, tehnıka men tehnologııanyń búginin ǵana emes, keleshegine qajet mamandyq daıyndaýǵa erekshe kóńil bólip keledi. Bul iste bilim ordasy álemdegi 518 halyqaralyq uıymmen tereń baılanys ornatqan. Ǵylymnyń jańa tehnologııalary boıynsha bilimdar 458 oqytýshy men zertteýshini tartyp, mekemedegi jetistikterdi halyqaralyq basylymdarda jarııalap otyrýdy iske asyryp keledi.
Nazarbaev Ýnıversıtet − Qazaq eliniń otbasynda bilim alyp, tárbıe úırengen talanttarǵa halyqaralyq deńgeıdegi joǵary bilim berýdi, qaıtalap aıtsaq, tegin atqarý úrdisin qalyptastyrǵan birden-bir bilim ordasy. Stýdentterge barlyq jaǵdaı jasalǵan. Olardyń oqý úlgisi de kóp jaǵdaıda burynǵy sarynǵa kele bermeıdi, jańasha qalyptasqan. Bilim ǵylymmen ushtas júrgizilip – ekeýiniń de sapasy joǵary bolýy qatty qadaǵalanady. Sodan da bolý kerek, ýnıversıtettegi oqýdy halyqaralyq uıymdar moıyndap, sarapshylar órkenıetti elderdegi beldi oqý oryndarynyń qataryna qosqanynan habardarmyz. Osy jetistik atalmysh oqý ordasynyń ulttyq brendke qaraı bet alǵanyn kórsetedi. Al ýnıversıtetti bitirgenderdiń tańdaǵan mamandyǵyna saı jumysqa ornalasatynyn kórip otyrmyz. Tipti, túlekterge suranystyń jyl saıyn artyp kele jatqany anyq baıqalady.
Qazir ýnıversıtette tııanaqty baǵdarlamalar boıynsha jumys júrgizý jaqsy jolǵa qoıylǵan. Mysaly, bıyl qarjy, qoldanbaly matematıka, molekýlıarly medısına, taý-ken isi boıynsha magıstr daıyndaý júzege asyrylmaq. Ol boıynsha talapkerler IELTS jáne TOEFL, GRE tásili boıynsha synaq tapsyrý kerek.
Sonymen, Nazarbaev Ýnıversıtettegi jetistikter ýaqyt óte elimizdiń ózge joǵary oqý oryndarynda da júzege asady. Sonyń izashary maqalaǵa arqaý bolyp otyrǵan bilim ordasy ekeni málim. Bıylǵy mektep túlekteriniń arasynda da bul ýnıversıtette oqýǵa talaptanýshylardyń az emes ekeni ras. Endigi jerde olar pánder boıynsha alǵan bilimimen birge, aǵylshyn tiline jetik bolyp jatsa, úmiti aqtalmaı qoımaıdy.
Súleımen MÁMET,
«Egemen Qazaqstan»
