Zeınetaqy júıesi qalypty damý kezeńin jalǵastyrady

– Nurbúbi Serikqajyqyzy, Qazaqstannyń jınaqtaýshy zeınetaqy júıesiniń jumys isteı bastaǵanyna 20 jyldaı ýaqyt bolyp qalypty. Onyń qazirgi kúngi jaǵdaıyn qalaı baǵalaısyz?

– Qazaqstan – TMD-da birinshi bo­lyp halyqty zeınetaqymen qam­syz­dandyrý reformasyn júrgizgen el. Bul qajettilikten týyndaǵan reforma boldy, sebebi ótken ǵasyrdyń 1990 jyldarynyń sońynda jas memleketimiz, bir jaǵynan, halyqtyń de­mografııalyq turǵydan qartaıý problemasyna tap bolsa, ekinshi jaǵynan, óndiristiń qysqarýymen, kóp­tegen kompanııalardyń kó­leń­kege ketýimen, bıýdjetke tó­lem­der­­diń qysqarýymen jáne ke­shi­gýi­men jáne sonyń saldarynan, zeı­net­aqylar men járdemaqylardy tó­leýdiń keshigýimen baılanys-ty ekonomıkalyq problemany bas­tan keshirdi. Ekonomıkanyń quldyraýy áleýmettik qamtý daǵ­darysyn odan ári shıelenistirdi. Sta­tıs­tıka agenttiginiń derekteri boı­ynsha salyq tólegen jaldama­ly jumysshylardyń zeınetkerlerge ara­q­atynasy 1997 jyly 1-ge 1,5 boldy. Álemdik táji­rı­be dáleldegendeı, urpaqtar yn­ty­maqtastyǵyna negizdelgen zeı­net­aqy júıesi eń kem degende 1-ge 4 bolǵanda ǵana, ıaǵnı 4 jumys is­teıtin adamǵa bir zeınetkerden kel­gende ǵana teńgerimdi jumys is­teı alady. Olaı bolmaǵan jaǵ­daı­da, teńgerimsizdiktiń ósýi shy­ǵystardy memlekettiń óteýi qa­jet­tiligine ákeledi jáne memleket bıýd­jet tapshylyǵyn qysqartý úshin sa­lyqty kóterýge májbúr bolad­y. Sondyqtan da, kóptegen elder zeı­netaqy júıesiniń jınaqtaýshy nemese aralas úlgisine ótýdi júzege asyrady.

Áleýmettik qamsyzdandyrýdyń bólý (ortaq) júıesinen jınaqtaýshy zeınetaqy qorlaryndaǵy jeke zeınetaqy shottarynda aqsha jı­naq­taýdy kózdeıtin jınaqtaýshy zeı­netaqy júıesine birtindep ótý Qazaqstan júrgizgen zeınetaqy júıesindegi eń negizgisi boldy.

Qazaqstannyń jınaqtaýshy zeınetaqy júıesi 20 jyldaı ýaqyt ishinde ózgeristerge ushyrady, daǵdarysty bastan keshirdi, biraq  damýyn jalǵastyrdy. 2013 jyly Úkimettiń sheshimimen barlyq jeke JZQ-nyń shottary berile otyryp biryńǵaı zeınetaqy qory quryldy. Bul rette zeınetaqy jınaqtary –  salymshynyń menshigi jáne mindetti jarnalardyń ınflıasııa deńgeıi eskerile otyryp saqtalatynyna memleket kepildik beretin negizgi qaǵıdat saqtaldy.

Búgingi kúni Qazaqstanda zeı­net­aqymen qamsyzdandyrýǵa jaý­ap­kershilikti memleket, jumys be­rýshi jáne jumyskerdiń óziniń arasyn­da ońtaıly bólýge negizdelgen kóp­deń­geıli zeınetaqy júıesi jumys isteıdi.

Memleket 1998 jylǵa deıingi eń­bek ótiline baılanysty ortaq zeı­netaqyny jáne barlyq aza­mat­tarǵa ótiline qaramastan eń tó­mengi kúnkóristiń 50 paıyzy deń­­geıindegi bazalyq zeınetaqyny tóleıdi. Alaıda 2018 jyldan beri bazalyq zeınetaqyny taǵaıyndaý tártibi ózgergeretinin aıtý qajet, onyń mólsheri eńbek ótiline jáne jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine qatysý ótiline baılanysty bolady. Sonymen birge, memleket BJZQ-ǵa mindetti zeınetaqy jar­na­larynyń jáne mindetti kásibı jar­nalardyń esebinen zeınetaqy jı­naqtarynyń saqtalatynyna kepildikti qamtamasyz etedi.

Ekinshi deńgeı – bul 1998 jyldan beri jumys isteıtin jınaqtaýshy zeınetaqy júıesi. Ol jeke shotta jınaqtalatyn jumysker kiris­te­riniń 10 paıyzdyq mindetti zeı­netaqy jarnalarynan, 2014 jyl­dyń basynan beri engizilgen, qaýipti óndiristerde jumys isteıtin jumyskerlerdiń paıdasyna jumys berýshi qarajatynyń esebinen salynatyn 5 paıyzdyq mindetti kásibı zeınetaqy jarnalarynan turady. Bul jınaqtar salymshynyń menshigi jáne ol muragerlikpen beriledi. Jaqyn arada jınaqtaý deńgeıine jumys berýshiniń 5%-dyq mindetti zeınetaqy jarnalary qosylady. Úshinshi deńgeı – bul erikti zeınetaqy jarnalary, ony júzege asyra otyryp salymshy óziniń zeınetaqy kapıtalyn aıtarlyqtaı ulǵaıta alady.

– 2014 jyly «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń zeınetaqy júıesin odan ári jańǵyrtýdyń 2030 jyl­ǵa deıingi tujyrymdamasy» qa­byl­dandy. Tujyrymdama sheń­be­rinde BJZQ aldyna qandaı naqty mindetter qoıyldy?

– Qazaqstannyń zeınetaqy júıe­sin jańǵyrtý qajettiligi, birinshi kezek­te, ortaq zeınetaqy alýǵa qu­qyǵy bar azamattar sanynyń azaıýyna baılanysty boldy. Jyl ótken saı­yn 1998 jylǵa deıin eńbek ótili bol­maǵan adamdar zeınetkerlikke kóptep shyǵa bastaıdy.

Árıne, bul quraýysh basqa qarjy kózderinen – jınaqtaýmen, shart­ty-jınaqtaýmen, erikti, zeı­net­aqymen qamsyzdandyrýǵa ja-ý­ap­kershilikti memleket, jumys be­rýshi jáne jumysker arasynda bólýdi ońtaılandyrýmen almastyr-ýdy talap etedi. Osy nárselerdiń barlyǵy Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2012 jyly aıtylǵan «Qazaqstan-2050» strategııasy: qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Joldaýy eskerile otyryp ázirlengen tujyrymdamada kórsetilgen.

Birinshi kezeńde (bul 2016-2020 jyl­dar) quqyqtyq negizi qalyp­tas­tyrylyp, zeınetaqy júıesin jańǵyrtýdyń birinshi kezektegi shara­laryn iske asyrý qamtamasyz etilý qajet. Dál osy kezeńde shartty-jı­naqtaýshy qu­raýysh ázirlenip, en­giziletin bo­lady, zeınetaqymen qam­syz­dandyrýdyń eń tómengi ke­pil­dikteriniń júıesi, zeınetaqy tólemderin júrgizý tártibine jáne memlekettik kepildikter ınstıtýtyna qatysty jınaqtaýshy zeınetaqy júıesiniń ólshemderi jetildiriledi. Osy kezeńdegi mindetterdiń biri – halyqty zeınetaqy júıesiniń qyzmetterimen qamtýdy keńeıtý. Biz ony memlekettik organdar – ákimdiktermen, memlekettik kirister mınıstrliginiń bólimshelerimen birlesip sheshe bastadyq.

Ekinshi kezeńde (2020-2030 jyl­dar) jańǵyrtylǵan zeınetaqy júıe­siniń tıimdiligin arttyrý jáne salymshylar men zeınetaqy tólem­de­rin alýshylardyń quqyq­taryn qor­ǵaý tetikterin odan ári jetildirý jó­ninde sharalar qabyl­danatyn bol­ady. Osynyń bárine zeı­netaqy mól­she­riniń esepteletin jarnalarmen óza­ra baılanysyn kúsheıtý esebinen, olar­dyń turaqty túrde eseptelýmen jáne salymshynyń júıede bolý ýa­qytymen, bazalyq zeınetaqy tó­leminen memlekettik kepildikti berý tetigin ońtaılandyrýǵa múmkindik beretin eń tómengi kepildik berilgen zeınetaqyǵa ótýdi qosa alǵanda, zeınetaqymen qamsyzdandyrýdyń eń tómengi kepildikteri ınstıtýtyn odan ári jetildirýmen qol jetkizý josparlanyp otyr.

Zeınetaqy tólemderiniń bara­bar­lyǵy jáne teńgerimdi qarjylyq-ornyqty zeınetaqy júıesin qurý, ha­lyqaralyq standarttarmen qa­byldanǵan joǵalǵan jalaqynyń keminde 40 paıyzy deńgeıindegi (qazir bul kórsetkish shamamen 30 paıyzy (2015 jyly – 30,9 paıyz, 2016 jyly – 29,8 paıyz) jıyntyq zeı­netaqy tólemderimen aýystyrý koeffısıentin 2030 jylǵa deıin qam­tamasyz etý, 2030 jylǵa qaraı jı­naqtaýshy zeınetaqy júıesimen eń­bekpen qamtylǵan halyqtyń 80 paıyzǵa deıin qamtýdy keńeıtý tujyrymdamany iske asyrý maqsaty bolyp tabylady.

BJZQ-nyń tujyrymdama sheń­berindegi negizgi mindetteri – úz­diksiz jumysty, zeınetaqy júıe­siniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý, halyqty mindetti de, erikti zeı­netaqy júıesimen qamtýdy ke­ńeıtý, zeınetaqy qyzmetteriniń qol­­jetimdiligin jáne sapasyn qam­tamasyz etý, Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Ulttyq Bankimen bir­lesip zeınetaqy aktıvterin ın­vestısııalyq basqarýdyń ashyq­ty­ǵyn arttyrý jáne bolashaqta salymshylardyń óz aktıvterin basqarýshy kompanııalar arqyly ınvestısııalaýǵa birtindep tartý.

– Qazaqstandyqtardyń zeı­netaqy jınaqtary qalaı qor­ǵal­ǵan? Salymshylar ózderiniń je­kelegen kezeńderdegi úzindi-kóshirmelerinde «ınvestısııalyq kiris» degen baǵanda nege teris mánderdi kóredi?

– Qazaqstanda zeınetaqy jınaq­ta­rynyń saqtalýyna memleket tarapynan kepildik berýdiń biregeı úlgisi bar. Osy úlgige sáıkes «Qazaq­stan Respýblıkasynda zeıne­t­aqymen qamsyzdandyrý týraly» QR Zańynyń 5-babynyń negizinde tólemge quqyq týyndaǵan kezde árbir alýshyǵa ınflıasııa deńgeıi eskerilgen naqty engizilgen mindetti zeınetaqy jarnalary (MZJ) men mindetti kásiptik zeınetaqy jarnalary (MKZJ) somasy men olardyń jeke zeınetaqy shotyndaǵy zeı­net­aqy jınaqtarynyń somasy ara­syndaǵy aıyrmany tóleý somasy jeke-jeke esepteledi. Basqasha aıt­qanda, tólemge quqyq týyndaǵan kezde árbir alýshyǵa jınaqtaýshy zeınetaqy júıesinde bolǵan barlyq kezeńdegi kiristilik pen ınflıasııa deńgeıi jeke-jeke esepteledi jáne eger zeınetaqy jınaqtarynyń kiristiligi ınflıasııa deńgeıinen tómen bolsa, bul aıyrmany memleket óteıdi.

Bul degenińiz, eger keıde salymshylardyń shottarynda ı­n­­­ves­­tısııalyq kiris tómendese, oǵan olar eshbir ýaıymdamaıdy de­gendi bildiredi. Zeınetaqy ak­tıv­­­teri uzaq kezeńge ınvestısııa­la­­nady jáne qysqa merzimde ın­ve­stısııalyq kiris alamyn dep qa­raý durys emes. Investısııalyq kiris turaqty qalyptasqan shama emes, sebebi ol ınvestısııalyq port­feldiń qurylymyna jáne qar­jy quraldarymen júrgiziletin ope­ra­sııalarǵa baılanysty. Qarjy qu­ral­daryn qaıta baǵalaý, valıýtalar baǵamdarynyń ózgerýi jáne t.b. sııaqty birqatar faktorlarǵa baılanysty shama kún saıyn ózgeredi. Alaıda, mundaı aýytqýlar, ádette, qysqa merzimdi ári ýaqytsha bolyp keletinin taǵy bir ret aıtqym keledi. BJZQ-daǵy shottarǵa qyzmet kórsetý kezinde jınaqtalǵan ınves­t­ı­sııalyq kiristiń kólemi oń bolyp otyr.

Eger salymshylardyń (alý­shy­lardyń) JZSh-ǵa jeke-jeke esep­teletin ınvestısııalyq kirisiniń mól­sherin qaraıtyn bolsaq, onda ol jı­naq aqshanyń óziniń mólsherine baı­lanysty – jınaq aqsha kóp ári ony tolyqtyrý kezeńdiligi tu­raq­ty bolǵan saıyn, esepteletin ın­ves­tısııalyq kiris te joǵary bolady. 2016 jyly ınvestısııalyq kiris 472,4 mlrd teńgeni qurady.

– Zeınetaqy jınaqtarynyń jal­py somasynyń búgingi kú­ni kó­lemi qandaı? Qansha qazaq­stan­dyqtyń jeke zeınetaqy sho­ty bar?

– Jınaqtaýshy zeınetaqy júıe­siniń, meniń oıymsha, eko­no­mı­kamyzdyń damýyn kór­se­tetin kór­set­kishteri onyń jalpy alǵanda turaqty ekenin kórsetip otyr. Zeınetaqy jınaqtarynyń jalpy somasy 2017 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha 6,69 trln teńge boldy. Zeınetaqy jınaqtarynyń ósimi 2016 jyly 14,7 paıyzdy qurady. BJZQ-da jınaqtalǵan zeınetaqy aktıvteri somasynyń QR IJО́ somasyna araqatynasy 2016 jyly 14,6 paıyz boldy. Aǵymdaǵy jyldyń basyndaǵy jaǵdaı bo-ıynsha salymshylardyń JZSh-ǵa eseptelgen ınvestısııalyq kiristiń jınaqtardyń jalpy somasyndaǵy úlesi 30 paıyzdan sál joǵary (nemese shamamen 2,2 trln teńge) boldy. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha BJZQ-nyń zeınetaqy jáne menshikti aktıvteri boıynsha qarjylyq eseptiligine aýdıt júr­gizildi. Táýelsiz aýdıtorlyq kom­panııanyń qorytyndysyna sáı­kes zeınetaqy aktıvteri boıyn­sha qar­jylyq eseptilik barlyq ma­ńyz­dy aspektiler boıynsha bel­gi­­lengen standarttarǵa sáıkes keledi, bul zeınetaqy aktıvteriniń saq­talǵanyn, olardyń durys esepke alynǵanyn, zeınetaqy aktıv­teri ınvestısııalanǵan qarjy qu­ral­dary ádil qunynyń shynaı ba­ǵalanǵanyn bildiredi.

Zeınetaqy jınaqtarynyń jal­py somasy 2017 jylǵy 1 maý­sym­da­ǵy jaǵdaı boıynsha 6,99 trln teńgeni qurady, al 2 maýsymda 7 trln teńgeden asty. Osy jyldyń bes aıynda zeınetaqy jınaqtary 310 mlrd teńgege ulǵaıyp, ósim 4,6 paıyzdy qurady.

Barlyq shart túrleri boıynsha salymshylar men alýshylardyń jeke zeınetaqy shottarynyń sany jyl basynan beri 14,4 myń birlikke ulǵaıa otyryp, aǵymdaǵy jylǵy 1 maýsymda 10,06 mln birlikti qurady. Mindetti zeınetaqy jarnalary boıynsha shottar sany 9,59 mln birlikti quraıdy. Mindetti ká­sip­tik zeınetaqy jarnalary boı­ynsha salymshylardyń JZSh sa­ny 429 myń birlik boldy. Aıta ketý qajet, bul jarnany kásipteri úki­met­tiń qaýlysymen belgilengen tiz­be­ge kiretin jumyskerler jumys isteı­tin barlyq iri memlekettik óner­kásip kásiporyndary men uıym­dar tóleıdi. Kórip otyr­ǵa­ny­myzdaı, jumys berýshiler jal­py al­ǵanda óz jumyskerlerin zeı­net­aqy­men qamtamasyz etý úshin jaý­ap­kershilikti bóle kóterisip otyr. Erikti zeınetaqy jarnalary boıynsha jaǵdaı kóptegen jyldar boıy is júzinde ózgergen joq. 1 maýsymdaǵy jaǵdaı boıynsha jarnalardyń osy túri boıynsha shottar sany shamamen 39,5 myń birlikti qurady. Sonymen qatar, bul óz zeınetaqy kapıtalyńdy aıtarlyqtaı tolyqtyrýǵa múm­kin­dik beretin tásilderdiń biri.

Salymshylar úshin mańyzdy kór­setkishterdiń ishinen, árıne, ınvestısııalyq kiris týraly aıtý qa­jet. 2017 jyldyń basynan beri sa­lymshylardyń JZSh-ǵa eseptelgen taza kirisiniń somasy 1 maýsymdaǵy jaǵdaı boıynsha 114,4 mlrd teńgeni qurady.

– Jumys isteıtin turǵyn­dar­dyń barlyǵy derlik jınaqtaýshy zeı­netaqy júıesine tartyldy ma?

 – Elimizdiń jumys isteıtin tur­ǵyn­darynyń barlyǵy – ásirese, bul ózin ózi jumyspen qamtyǵan hal­yq úshin ózekti másele – jınaq­taý­shy zeınetaqy júıesindegi óz shottaryna júıeli túrde aqsha aýdarady degenge sený qıyn ekendigin moıyndaǵan jón. 2016 jyly qor bazasyndaǵy MZJ boıynsha 9,6 mln shot bar bolǵan kezdiń ózinde tek 5,8 mln shotqa ǵana zeınetaqy jarnalary udaıy júzege asyryldy. Eger halyq jarnalarynyń kezeńdiligi men jıiligin qarastyrsaq, onda, mysaly, 2016 jyly jeke zeınetaqy shoty jarnalarynyń ortasha jıiligi 8,06 eseni quraǵanyn baıqaýǵa bolady.

Biz respýblıka óńirleri, salym­shy­lardyń sanattary boıynsha jar­nalardyń túsý serpinin udaıy taldap otyramyz. Jalpy alǵanda, zeınetaqy shottarynyń sany eko­no­mıkalyq turǵydan belsendi halyq jónindegi derektermen baılanysta bolady, biraq jumys isteı­tin turǵyndardyń barlyǵy jı­naq­taýshy zeınetaqy júıesine júı­eli túrde jáne tolyq kólemde qatyspaıtyn jekelegen óńirler de bar. Qazir biz halyqtyń qarjylyq saýattylyǵyn arttyrý jáne olardy jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine tartý sııaqty mańyzdy áleýmettik mindetterdi sheshýde ózara ynty­maq­tastyq pen birlesip jumys is­teý múmkindigin talqylaıtyn oblys ákimderimen kezdesýler ótkizip jatyrmyz. Sonymen qosa, BJZQ aqparattyq-túsindirý jumy­syn óz betinshe júrgizedi. Osy jyldyń bes aıynda búkil respýblıka boıynsha 136 myńnan astam adam qatysqan kásiporyndar men uıymdarda 4 myńnan astam tanystyrý ótkizildi. Qordyń barlyq fılıaldaryndaǵy «ashyq esik kúnderi» salymshylarmen jáne alýshylarmen qarym-qatynas jasaýdyń taǵy bir tıimdi formatyna aınaldy.

– Siz BJZQ-ǵa qıyn-qys­taý kez­de, biraq qordyń qyz­me­tin da­mytý jónindegi óz baǵ­dar­la­ma­ńyzben keldińiz. Sodan beri qan­daı jumys jasaldy?

– Meni Basqarma Tóraıymynyń laýazymyna taǵaıyndaǵannan keıin men jumystaǵy negizgi qaǵıdat ishki baqylaý, táýekelderdi basqarý júıe­sin kúsheıtý arqyly qor salymshylary men zeınetaqy tólemderin alýshylardyń múddelerin qorǵaý bolyp tabylatyndyǵyna basa nazar aýdardym. Bul rette, qordyń jumysy salymshylar úshin barynsha aıqyn jáne túsinikti bolýy tıis.

Jyl basyndaǵy qor jumysynyń mańyzdy baǵyttarynyń biri ishki bıznes-prosesterdi, táýekelderdi basqarý prosesterin qaıta qaraý, ishki baqylaý júıelerin kúsheıtý boldy. 2017 jylǵy birinshi toqsanda, birinshi kezekte, ákimshilik jáne operasııalyq shyǵystardy qysqartýǵa, sonymen qatar, qyz­met tıimdiligi men kórsetiletin qyz­met­terdiń sapasyn arttyrýǵa ba­ǵyt­talǵan uıymnyń qurylymyn oń­taılandyrý prosesteri is júzinde aıaqtaldy. Qor jumysyna qajetti kóptegen ishki normatıvtik qujattar qaıta qaraldy jáne jańa redaksııada ázirlendi. Sonymen qosa, Dırektorlar keńesi jyl basynda zeınetaqy aktıvteri sııaqty BJZQ menshikti aktıvterin basqarýdy Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń senimgerlik basqarýyna berý týraly sheshim qabyldady. BJZQ menshikti aktıvterin Ulttyq Banktiń basqarýyna berý prosesi aıaqtaldy.

Qordyń ishki aýdıti kúsheıtildi. Ár fılıaldyń shtat kestesine qordyń óńirlik bólimsheleriniń operasııalyq qyzmetine baqylaý júıesin qamtamasyz etetin ishki aýdıtorlar engizildi.

– Bastapqy kezeńde qıyndyq týǵyzǵan másele qandaı?

– О́tken jyldyń sońyndaǵy BJZQ-pen bolǵan teris oqıǵa barshamyzǵa belgili. Olar jalpy zeınetaqy júıesine degen se­nim­sizdikti týyndatyp, jaǵym­syz túsinik aıasyn shekten tys shıe­le­nis­tirip jibergeni de túsinikti. Biz ahýaldy taldap, jınaqtaýshy zeı­netaqy júıesiniń jıyrma jyl­ǵa jýyq tarıhyna qaramastan, biz­diń elimizdiń halqy áli kúnge deı­in tolyq aqparatty bilmeıdi, zeınetaqy júıesiniń qurylymy qandaı, ol qalaı jumys isteıdi, osy júıeniń qatysýshylary kimder, osy júıedegi memlekettiń róli men kepildigi qandaı, tipti zeınetaqy jarnalary ne úshin bólinetini týraly tolyq túsinik qalyptaspaǵan degen tujyrymǵa keldik. Keıbireýler osy ýaqytqa deıin olardy salyqtar dep qabyldaıdy. Al bul – árbir salymshynyń belsendi eńbek qyzmeti aıaqtalǵannan keıin óz ómirin qamtamasyz etý úshin jınaqtalatyn jeke qarajaty. Zeınetaqy aqshasy qalaı saqtalyp, qalaı ınvestısııalanady degen suraqtar kóptep túsip jatyr (kóbinese osy suraqtar qazir de kelip túsýde).

Zeınetaqy júıesi boıyn­sha de­­rekterdi tolyq túsin­be­gen­dik­ten, kóbinese durys qa­byl­da­ma­ǵan­­dyqtan senimsizdik týyn­daı­dy, ol zeınetaqy júıesine qa­ty­sýdyń tó­­men deń­geı­de ynta­lan­dy­ry­lýy­na alyp keledi. Son­dyq­tan, biz halyqpen aq­parattyq-tú­sin­di­rý jumysyn kú­sheı­týge, qor qyz­me­tin­degi barynsha aı­qyn­dy­lyqqa ba­ǵyt aldyq.

Biz salymshylar men alýshylarǵa zeınetaqy aktıvteri jan-jaqty baqylaýda bolatyndyǵyn jáne olardyń saqtalýyna, qaıtalap aıtamyn, memleket kepildik beretinin túsindiremiz. Sondaı-aq, osy aqpa­rat­ty barlyq salymshylar men alý­shylarǵa deıin árbir baspasóz-kon­ferensııalarynda, tanystyrý­larda, halyqpen kezdesýlerde jetkizip otyramyz.

Árıne, zeınetaqy aktıvterin bas­qarý prosesteri, zeınetaqy ak­tıv­teriniń jaı-kúıi týraly esep­t­i­liktiń formattary budan ári je­til­dirilip, damyp otyrady.

Qordyń ishki jumysyna kelsek, bó­likteri birin-biri qaıtalaıtyn ne­mese tıimsiz bolǵan bıznes-pro­sesterdi jónge keltirý eń ma­ńyzdy mindet bolyp tabylady. Qazir prosesterdiń kópshiligi jol­ǵa qoıyldy, bul qordyń shtat kestesindegi 290 birlikti qysqartýǵa múmkindik berdi. Qazirgi ýaqytta uıymnyń ishki baqylaý, mádenı-táýekel júıelerin engizý prosesi de bastalyp ketti. Barlyq bıznes-pro­sesterdiń árqaısysy óz ró­lin, má­nin túsinip, uǵynyp ári bel­gi­len­gen tártipke sáıkes óz fýnksııalary men mindetterin naqty oryndaıtyn júıege qurylýy óte mańyzdy.

Árıne, kóptegen sheshimder, ási­rese qyzmetkerlerdi qysqartýǵa qa­tysty sheshimder jan-jaqty tal­qylaýdan keıin jáne túrli nus­qalardy qarastyrǵan soń qa­byl­danyp, iske asyryldy. Aǵym­daǵy jyl­ǵy 2 mamyrdan bastap BJZQ ja­ńa qurylymy bekitildi, bólimshe mamandarynan bastap basshylarǵa deı­ingi barlyq deńgeılerdegi qyz­met­kerlerge qoıylatyn bilik­tilik ta­laptary arttyryldy, motıvasııa jáne eńbekaqy tóleý júıeleri ońtaılandyryldy.

– BJZQ qyzmetindegi aq­pa­rat­tyq-túsindirý jumysy men aı­qynd­ylyq naqty túrde qalaı kú­sheıtildi?

– BJZQ qyzmetiniń aıqyn­dy­ly­ǵy zeınetaqy júıesine degen se­nimniń negizi bolyp tabylady. Al senim men túsinistik, óz kezeginde, júıe­ge qatysýǵa yntalandyrý qu­r­aly bolmaq. Aǵymdaǵy jylǵy aqpannan bastap BJZQ bastamasy boıynsha qarjy sarapshylary, qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi, salymshylar men alýshylar, jýrnalıster belsendi músheleri bolyp tabylatyn BJZQ janyndaǵy Qoǵamdyq keńes qurylyp, jumys isteýde. Keńes óziniń árbir otyrysynda qordyń, jalpy jınaqtaýshy zeınetaqy júıesiniń qyzmetin jaqsartý jónindegi usynystardy berip, qyzý talqylap otyrady.

Sonymen qosa, «BJZQ» AQ Bas­qarma basshysynyń qoǵamdyq qa­byl­daý bólmesi men resmı blog-platformasy sııaqty jobalar iske asyryldy. Tóraǵanyń blo­gyn iske qosqan sátten bastap naý­ryzdyń sońyna deıin 180-nen astam suraq kelip túsip, olarǵa ýaqtyly jaýap berildi. Qoǵamdyq keńes músheleriniń usynymdaryn eskere otyryp, ony barynsha kórneki etý maqsatynda qordyń saıtyn jetildirý boıynsha jumys júr­gizilýde: BJZQ qyzmetiniń kór­­setkishteri, ınvestısııalyq portfeldiń qurylymy dıagrammalar men kesteler túrinde usynyldy, zeınetaqy kalkýlıatorynyń ınterfeısi jeńildetildi. Qazirgi ýaqytta biz aǵymdaǵy eseptilik pen ınvestısııalyq qyzmet týraly aqparat halyq úshin túsinikti, sol sııaqty saraptamalyq qaýym­das­tyqtyń ókilderi úshin barynsha tolyq ári jan-jaqty bolýy úshin jumys isteýdemiz. Qoǵamdyq keńes músheleriniń usynysy boıyn­sha biz zeınetaqy aktıvteriniń ınvestısııalyq portfeli týraly aqparatty berýdiń jańa nysanyn ázirledik. Qazir ol testileýden ótýde jáne jýyrda bizdiń saıtymyzda portfeldiń baǵaly qaǵazdary jónindegi aqparat yń­ǵaı­ly formatta: elge táýeldiligi, emı­tenti, satyp alý kúni, kútiletin ki­ris­tiligi, óteý kúni jáne basqa aq­pa­rat usy­ny­latyn bolady. Jańa ser­vıster – jańalyqtarǵa jazylý, mobıldik qosymshalardaǵy pýsh-habarlar engizildi, qordyń qyz­me­ti men qyzmetti damytý jáne je­tildirý úshin aqparatty toqsan saıyn jınap ári taldap otyratyn saıttyń qanaǵattandyrý deńgeıi týraly qoǵamdyq pikirge saýalnama ótkizildi. Qordyń qyzmetterin barlyq óńirdiń turǵyndary úshin barynsha qoljetimdi etý maqsatynda fılıaldyq jelini ońtaılandyrý negizgi mindeti bolyp tabylatyn BJZQ Korporatıvtik strategııasy, Qordy damytý jos-parlary qaıta qaralýda.

Salymshy úshin eń basty aq­parat – bul jeke zeınetaqy sho­­tynyń jaı-kúıi týraly má­limet. Osy derek­terdi ba­ryn­sha qoljetimdi etý úshin qor zeı­net­aqy­ny alý úshin BJZQ ofı­sine ba­rý qajettiligi týyndamaı­tyn qa­shyq­tan kórsetiletin qyz­met­terdi damytyp jatyr. 2017 jylǵy 1 maý­symdaǵy jaǵdaı boıynsha shamamen 754,5 myń adam elektrondyq mekenjaıyna úzindi-kóshirmelerdi alady jáne shamamen 3,3 mln adam aq­paratty saıt nemese «ENPF» mo­bı­ldik qosymshasy arqyly alý múm­kindigine ıe boldy. 2017 jyly aqparattyń elektrondyq nysanyna kem degende 1,3 mln adamdy kóshirý qordyń josparyndaǵy jumys bolyp tabylady.

2017 jylǵy maýsymda qor zeınetaqy tólemderin taǵaıyndaý týraly ótinishti berý, berýge nemese aýdarýǵa arnalǵan ótinishterdiń mártebesin baqylaý jáne elektron­dyq sıfrlyq qoltańbanyń kó­me­gimen saıtta jeke kabınet arqyly BJZQ ofısine barmastan, mindetti zeınetaqy jarnalaryn esepteý boıynsha JZSh ashýǵa ótinish berý sııaqty qyzmetterdi iske asyrdy. Budan ári osyndaı servısterdi elektrondyq úkimet portaly arqyly engizý uıǵarylyp otyr. Sonymen qosa, qordyń saıty arqyly ESQ kómegimen salymshynyń negizgige jatpaıtyn derektemelerine ózgerister engizý sııaqty qyzmetti engizý josparlanyp otyr.

 Qordyń josparlary kóp, olar kezeń-kezeńimen oryndalatyn bolady. Árıne, bolashaqta jańa máseleler týyndaýy da múmkin, óıtkeni zeınetaqy júıesi bizdiń ekonomıkamyz sııaqty turaqty túrde damyp keledi. Bizdiń mindetimiz – salymshylardyń zeınetke shyqqanda qarjylyq qorǵalýyn qamtamasyz etý úshin olarǵa jaǵdaı jasaý maqsatynda osy damýdy evolıýsııalyq, údemeli ári tabysty etý.

Daıyndaǵan

Mıhaıl MAKSIMOV