Sabantoı merekesine qatysý úshin Qostanaıǵa Tatarstan Respýblıkasynyń prezıdenti Rýstam Mınnıhanov keldi. Mártebeli qonaqtyń Qostanaıdaǵy kúmbezdi zalda Qazaqstannyń barlyq oblystarynan kelgen tatar-bashqurt dıasporasynyń, jergilikti etnomádenı ortalyqtar men zııaly qaýym, jurtshylyq ókilderimen kezdesýi boldy.
Kezdesýde oblys ákimi Arhımed Muhambetov:
– Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sarabdal ulttyq saıasaty men qazaq pen qazaqstandyqtardyń danalyqqa sýarylǵan toleranttylyǵy arqasynda elimizde kelisim men tatýlyq saqtaldy, – dedi.
Qazaq jerin óziniń kishi otanyna, qut mekenine aınaldyrǵan týys halyqtardyń biri – tatar men bashqurt. Búginde Qostanaı oblysyn 16 myń tatar, 4 myńdaı bashqurt jaılap otyr. Respýblıkada olardyń sany 500 myńdaı bolady. Bul sany jaǵynan respýblıkadaǵy ult pen ulystar arasynda besinshi oryn alady degen sóz. Olardyń tilin, ónerin, dástúrin, dinin saqtaý úshin qajetti búkil jaǵdaı jasalǵanyna barlyǵy da kýá.
– Qazirgideı yrǵaǵy tym jyldam jahandaný zamanynda qaı ultqa da tilin, dástúrin, mádenı muralary men dinin saqtaý ońaıǵa túspeıdi. Onyń ózektiligimen Tatarstanda da betpe-bet kelip otyrmyz. Sondyqtan Qazaqstanda júzege asyp jatqan ister erekshe qurmetke, alǵysqa ıe der edim, – dedi Tatarstan prezıdenti Rýstam Mınnıhanov. Ol, sonymen qatar, Qazaqstannyń ekonomıkalyq damýyna, álem alpaýyttaryn moıyndatyp kele jatqanyna tánti ekenin, halyqaralyq EKSPO-2017 kórmesin ótkizýdi jeńip alýynyń ózi osy sóziniń kýási, úlken jetistik ekenin jetkizdi.
Basqosýda sóz alǵan Qazaqstan tatar-bashqurt kongresiniń tóraǵasy Taýfık Kárimov elimizde Tatarstan men Qazaqstan arasyndaǵy jańa deńgeıge kóterilgen ekonomıkalyq, mádenı jáne qarapaıym adamı baılanystar týysqan eki halyq dostyǵynyń nyǵaıa berýine qyzmet etetinin aıtty. Sonymen qatar, elimizde ıntegrasııalyq baılanysty damytý maqsatynda jáne turǵyndar ótinishin eskere kele «Qazaqstan temir joly» aksıonerlik qoǵamynyń basshylyǵyna jasaǵan «Astana-Qazan» baǵytynda vagon tirkeý týraly ótinishin qajet bolǵan jaǵdaıda Tatarstan prezıdentiniń qoldaýyn ótindi. Qazaq pen tatar halqynyń mádenı, tipti rýhanı baılanysy tutas bir tarıh dese artyq emes. Belgili kásipker-mesenattar, Muhametjan Seralın shyǵarǵan «Aıqap» jýrnalynyń qarjylyq jaǵyn kótergen aǵaıyndy Iаýshevtardyń passajy Qostanaı qalasynyń ortalyǵynda búginge deıin tur.
Taýfık Kárimov te, Qostanaı oblystyq tatar-bashqurt etnomádenı birlestiginiń jetekshisi Rınat Bektemisov te oblys ortalyǵyndaǵy Maral ıshan atyndaǵy meshittiń tarıhı qalpynyń saqtalýyna yqpal kórsetilýin ótindi. Qostanaıdaǵy irge tepkenine 120 jyldan asqan meshit qazaq pen tatar halyqtary arasyndaǵy rýhanı baılanystyń, túbi bir týystyqtyń naǵyz tarıhı kórinisi bolyp tabylady. Kónekóz qarııalar jetkizgen tarıhı derekter boıynsha, sáýletti meshitti Tobyl boıyndaǵy qazaqtardyń jınap bergen qarjysyna Iаýshevtar Qazan qalasynan sheber shaqyryp saldyrǵan eken. Osy saltanatty basqosýda oblys ákimi Arhımed Muhambetov kópshilikke tarıhı ǵımarattyń respýblıkalyq musylmandar basqarmasynyń balansynda ekenin, qazir ony kommýnaldyq menshikke kóshirý jónindegi jumystar júrip jatqanyn, osydan keıin jóndeý jumystaryna, odan ári ustaýǵa qarjy bólinetindigin aıtty.
Munan keıin Tatarstan prezıdenti Rýstam Mınnıhanov AllurGroup tobyna enetin «SaryarqaAvtoProm» mashına jasaý zaýytynda boldy. Onda tatarstandyq qonaqtarǵa osyndaǵy mashına qurastyrý jelileri, konveıerden shyǵyp jatqan brend – JAC IEV6S elektromobıli kórsetildi. Elektromobılge otyryp, «synap» kórgennen keıin ózi kásibı avtoshabandoz, sport sheberi, sporttyń osy túrinen Reseı jáne Eýropa jarystarynyń júldegeri Rýstam Nurǵalıuly oǵan joǵary baǵa berdi. Zamanaýı kóliktiń jyldamdyǵyn jáne jeńil basqarylatynyn aıtty. Sonymen qatar, zaýyttyń qýatyna, keńdigine, joǵary tehnologııalarmen jabdyqtalǵanyna, elektromobıl óndirisin ıgergenine rızalyǵyn jetkizdi.
Kezdesýde AllurGroup dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Andreı Lavrentev Rýstam Mınnıhanov arqyly Tatarstan avtomotosport federasııasynyń paıdalanýyna bir JAC IEV6S elektromobılin syıǵa tartty. Tatarstan prezıdenti men AllurGroup tobynyń ókilderi avtomobıl zaýyttarynyń jáne mashına jasaý klasteriniń bazalyq negizi bar Tatarstan Respýblıkasy men qazaqstandyq avtomobıl ónerkásibi osy salada áriptes bolýǵa, tize qosyp jumys isteýge daıyn ekendikterin bildirdi.
Sabantoı merekesi Tobyl jaǵasynda ornalasqan Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy atyndaǵy demalys saıabaǵynda jalǵasyn tapty. Sabantoı – tek tatar halqynyń ǵana emes, Qazaqstandy jaılaǵan, Qostanaıdy qut mekenim dep bilgen barshanyń merekesi ekenine kýá etti, jınalǵan jurtta esep bolǵan joq.
Qazaq jerindegi uıyǵan birlik, tatýlyq, damý osynda turyp jatqan tatar halqynyń ókilderinen bilinedi. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń kemel saıasatynyń arqasynda meniń qandastarym Qazaqstanda eshnárseden kende bolyp otyrǵan joq. Tilin de, dinin de, dástúrin de saqtaýǵa tamasha múmkindik alǵan. Qos halyqtyń tarıhy búginde olardyń ıgiligine aınalǵan. Qazaq topyraǵy tatar halqyna Nazıp Jıǵanov, Latıf Hamıdı sekildi kompozıtorlardy berdi. Aqyn Ǵabdolla Toqaı Tatarstanda týǵanmen, qazaq jerinde aqyn bolyp qalyptasty. Biz Qazannan, Qazaqstannyń barlyq shalǵaıynan tatar-bashqurt baýyrlardy shaqyryp, osy halyqtyq merekeni ótkizip otyrǵan Qostanaı oblysynyń basshylyǵyna alǵysymdy aıtamyz, – dedi Dúnıejúzilik tatarlar kongresi atqarý komıtetiniń tóraǵasy, Tatarstan memlekettik keńesiniń depýtaty Rınat Zákirov.
Tobyl jaǵasynan oryn tepken «qazaq aýylynda» Tatarstan delegasııasyna qazaq halqynyń salt-dástúrleri kórsetildi. Qostanaı oblystyq fılarmonııasynyń ónerpazdary men Tatarstannan kelgen «Aqedil» án-bı ansambli Tobyl jaǵasyn án men kúıge bóledi. Sonymen qatar, Ahtanysh aýdany daıyndap ákelgen «tatar aýylynan» qostanaılyqtar tatar halqynyń dástúr-saltyna, ónerine qanyq boldy. «Qazaq aýylynda» tatarlardy dombyrany sóıletken ánshi-jyrshylar qarsy alsa, «tatar aýylynda» tatar áýenderin tókken garmon sandýǵashtaı saırady.
– Tatarstan men Qostanaı oblysy ekonomıkalyq, mádenı baılanys ornatty. Tatarstan qaı sala bolsyn damý jaǵynan Reseı aımaqtarynyń ishinde kósh bastap keledi. Osydan bir jyl buryn Rýstam Nurǵalıuly bizdiń Elbasymyzben kezdeskende, Nursultan Ábishuly «Reseımen qalaı bolsaq, Tatarstanmen de sondaı jaqyn, jyly qarym-qatynastamyz. Tatar men qazaq halqyn tarıhymyz, tilimiz, salt-dástúrimiz baılanystyrady» degen bolatyn. Biz búgin eki jaqty kelisimder jasadyq, birqatar kásiporynda boldyq, eki el aımaqtarynyń yntymaqtasa jumys isteýin sóz ettik, – dedi oblys ákimi Arhımed Muhambetov.
Sabantoı qyzyǵy kúni boıy jalǵasty. Tatar-bashqurt halyqtarynyń ulttyq oıyndary kórsetildi. Tatarlardyń ulttyq sporty koreshtan jarysta túıe palýan atanǵan qostanaılyq Erjan Qabıbýllınge Tatarstan prezıdenti Rýstam Mınnıhanov óz qolynan temir tulpardyń kiltin ustatty. Sán-saltanaty barynsha ásem sabantoı alysty jaqyn, týysty baýyr etkendeı, dostyqtyń jibin shırata túskendeı boldy.
Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan»
QOSTANAI
