Bıylǵy halyqaralyq baıqaýdyń bir ereksheligi – premeralyq fılmder arasyndaǵy báseke kúshti bolmaq. Festıvaldyń baǵdarlamalyq dırektory Elena Larınovanyń aıtýynsha, kınofestıval kórsetilimine alys jáne jaqyn shetelder, Qazaqstan men Ortalyq Azııada túsirilgen 296 fılm engen. Olardyń ishinen iriktelip alynǵan 101 fılm negizgi konkýrsqa qatysady. 14 fılmniń álemdik premerasy, 11 kınotýyndynyń azııalyq tusaýkeseri ótpek. Bulardan bólek kórermen nazaryna taǵy birneshe baǵdarlama aıasynda túrli janrdaǵy fılmder usynylmaq. Atap aıtar bolsaq, «Astana EKSPO-2017» ulttyq kompanııasymen birigip uıymdastyrǵan «6 plaza» damýshy elder baǵdarlamasyna 66 el qatysyp, eń úzdik fılmder anyqtalmaq. Taǵy bir qyzyq jobalardyń qatarynda «Bes qurlyq» balalar fılmderiniń baıqaýyn ataýǵa bolady. Sondaı-aq, kınematografııanyń jáne otandyq kınonyń damýyna qomaqty úles qosqan jetistikteri úshin otandyq kınematograftarǵa beriletin ulttyq «Tulpar» júldesin sarapqa salýǵa qatysatyndardyń deni jas rejısserler bolyp otyr. Almatyda qyrkúıek aıynda saltanatty túrde tabystalatyn ulttyq marapatqa 14 qazaqstandyq kartına, túrkitildes elderdiń atynan 4 fılm usynylǵan.
Bıylǵy baıqaýdyń negizgi konkýrsyna Sábıt Qurmanbektiń «Oralman» fılmi Qazaqstan atynan qatysady. Rejısserdiń aıtýynsha, fılm ıdeıasyna Azattyq saıtynda jarııalanǵan Aýǵanstanda ata-anasy sovet bıliginen qashqan etnıkalyq qazaq – «Ýálı komandır» týraly maqala túrtki bolǵan. «Oralman» fılmi bıyl Iranda ótken halyqaralyq «Fadjr» kınofestıvalinde «Azııanyń úzdik fılmi» júldesine ıe bolǵan-tuǵyn. Konkýrsqa qatysýshylardyń arasynda Qyrǵyzstan, Ispanııa, Vetnam, Indonezııa, Qytaı, Japonııa, Koreıa, Túrkııa, Reseı kınematografısteriniń fılmderi kirgen.
Qazaqstandyq kınojobalar naryǵyna qatysýǵa Eýropa men Azııanyń kınobıznes salasyndaǵy aldyńǵy qatardaǵy mamandary kelmek. Olar kınoqorlar men iri kıno naryǵynyń basshylary, tanymal prodıýserler, satý boıynsha agentter men dıstrıbıýtorlar Qazaqstan kınoóndirisimen etene tanysyp, keı jobalardy birge uıymdastyrmaq. Iriktelip alynǵan jobalardyń ashyq tusaýkeser-pıtchıng kezinde avtorlary tanystyryp, halyqaralyq sarapshylar tarapynan úzdik tanylǵan joba «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń qoldaýyna ıe bolady. Osy oraıda festıvaldyń qazylar alqasynyń múshesi, belgili rejısser Talǵat Temenov qandaı festıval bolmasyn qazaq kınoóneriniń órkendeýine jumys istegeni jón ekendigin aıtady.
– Biz Rashıd Nuǵyman ekeýmiz festıval bastalǵaly birge kelemiz. Talaı juldyzdar, talaı esimder ashyldy. Álemdik kıno juldyzdary Qazaqstanǵa arnaıy shaqyrylyp otyr. Olarmen burynnan tanys bolsaq ta, olar úshin Qazaqstan mádenıeti – jańalyq. Memleketimizdiń táýelsiz el bolǵanyna endi ǵana 25 jyl toldy. Kınofestıvalder – kıno óneri týraly kózqarastar men paıymdardy bir arnaǵa toǵystyratyn alań. Eń bastysy, kórermenderdiń jańa kınotýyndyny ashýy festıvaldyń negizgi máni bolmaq, – deıdi qazylar alqasynyń múshesi Talǵat Temenov.
Áıdik festıvaldyń bas qonaǵy retinde Gollıvýdtyń tanymal akterlary shaqyrylǵan. «Altyn globýs» (2003), «Oskar» (2003) laýreaty Nıkolas Keıdj, 40-tan astam fılmde oınaǵan amerıkalyq akter Edrıen Broýdı, qytaılyq kelbetimen tanylǵan ataqty Baı Lın syndy megajuldyzdardyń qatysýymen bolatyn sheberlik synyptary men shyǵarmashylyq keshter sııaqty arnaıy baǵdarlamalar josparlanǵan.
HIII Halyqaralyq «Eýrazııa» kınofestıvali halyqaralyq qazylar alqasyna Kann kınofestıvaliniń laýreaty Sýleıman Sısse jetekshilik etpek. Munyń óz kezeginde Azııa men Eýropa, AQSh elderiniń jemisti yntymaqtastyǵy úshin jańa múmkindikter ákeletindigin aıtqan halyqaralyq festıvaldyń bas dırektory festıval deńgeıi jyl ótken saıyn bıiktep kele jatqanyn alǵa tartady.
– «Eýrazııa» kınofestıvalin ótkizýdegi basty maqsat – qazaqstandyq kıno óndiristi damytý. Keletin qonaqtar da kóp. Álemniń ár túkpirinen kásibı mamandar, álemge áıgili óner juldyzdary qatysady. Osy apta qyzý bolǵaly tur, – deıdi Rashıd Nuǵyman.
XIII Halyqaralyq «Eýrazııa» kınofestıvali Qazaqstan Respýblıkasynyń mádenıet jáne sport mınıstrliginiń tapsyrysymen «Ulttyq kınematografııa óneri men ǵylymdarynyń akademııasy» qoǵamdyq birlestigimen iske asyrylady. EKSPO-2017 kórmesine oraılastyrylyp ótip jatqan halyqaralyq kınofestıvaldyń «Mádenıetter kópiri» taqyryby otandyq kınobıznestiń damýyna, sondaı-aq, kınofestıval demeýshileriniń ónimderin jarnamalaýǵa jol asha túsetini sózsiz.
Aıa О́MIRTAI,
«Egemen Qazaqstan»
