Ushaq elektrden qýat alady

EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesiniń 36-kúni. 32-shi el bolyp Chehııa Respýblıkasy ulttyq kúnin atap ótti. Eýropa tórindegi sha­ǵyn memleket «Iske asyrýdaǵy tap­qyr­lyq» taqyrybymen pavılonyn salta­natty jaǵ­daıda ashty. Ásirese, mádenı baǵ­dar­la­malarǵa basymdyq bergen chehııalyqtar sha­ra barysynda túrli oıyn-saýyq festıva­ldaryn ótkizdi. Dástúrli folklorymen maq­t­anatyn cheh eli kórmege kelýshilerdi mý­zykasymen sýsyndatty. Konsert kezinde Ońtústik Moravııadan kelgen bıshiler, Brno konservatorııasynyń úrmeli aspaptar or­kes­tri, sondaı-aq Batys Bogemııadan jetken volyn­ka aspabynyń sheberleri ónerlerin pash etti. Praganyń aǵashaıaq kıgen akrobattary da jurt­tyń kóńilin kóterip, Chehııa pavılonyna me­rekelik sherýdi bastap bardy. 

Sharanyń resmı bóliminde Parlament Senatynyń tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev bedeli bıik kórmede Chehııanyń ulttyq kúni merekelenýi qos el arasyndaǵy dostyq qarym-qatynasty odan ári nyǵaıtýǵa septigin tıgizetinin aıtty.  «EKSPO-­2017 kórmesin iri halyqaralyq joba re­tin­­­de qabyldap, uıymdastyrǵan Qazaqstan úshin Che­hııa ulttyq kúni ashylý rásiminiń mańyzy erekshe. Bul – memleketterimizdiń arasyndaǵy tyǵyz yn­ty­maqtastyqtyń belgisi. «Bolashaq energııasy» ta­qy­ry­byndaǵy kórmeni ótkize otyryp, Qazaqstan taza ener­gııany damytý ıdeıasymen jahandyq ilgerileýge qomaqty úles qosýda. Munda dástúrli jáne balamaly qýat kózin óndirý ári tutyný salasyndaǵy úzdik álemdik ázirlemeler men perspektıva jobalary usynylýda», dedi ol.

Senat tóraǵasy Qazaqstanda júrgizilip jatqan saıası reformalarǵa toqtaldy. Onyń maqsaty – elimizdi 2050 jyly álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna kirgizý. Bul maqsatqa jetýde Chehııanyń da qosar úlesi zor. «Qazaqstan osy ǵasyrdyń ortasyna qaraı álemniń damyǵan 30 memleketiniń qataryna kirýdi kózdep otyr. Osy oraıda, Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» strategııasy jáne Ult jospary boıynsha ázirlengen Úshinshi jańǵyrý baǵdarlamasy aıasyn­da túbegeıli ózgeristerdi júzege asyrý qajet. Damý mindetterin iske asyrý barysynda Eýroodaq mem­leketterimen, sonyń ishinde Chehııamen ózara tıim­di yntymaqtastyq erekshe oryn alatyndyǵyna senimdimin», degen Q.Toqaev Chehııany Qazaqstannyń halyqaralyq arenadaǵy senimdi seriktesi ekenin atap ótti.

«Bizdiń saýda-ınvestısııalyq qarym-qatynasymyz damyp kele jatyr. Chehııalyq kásipkerlerdiń qa­tysýymen 100-den astam kompanııa quryldy. Sondaı-aq, 100 myńnan astam qazaqstandyq týrıst jyl saıyn Chehııaǵa barady. Elderińiz qazaqstandyq stýdentter arasynda da tanymal. Búginde 2 myńǵa jýyq stýdent onda bilim alýda. Chehııa balamaly energetıka salasyndaǵy jańa tehnologııalardy damytýda ári t­ý­rızm men bilim salasynda aıtarlyqtaı jetistikke jet­ti. Astanadaǵy chehııalyq pavılonda qoıylǵan «jasyl» ekonomıka men taza tehnologııalardyń eń ozyq tájirıbeleri elder arasyndaǵy baılanysty odan ári tereńdete túsedi degen úmittemin», dedi Senat tó­raǵasy.

Al Chehııa Parlamenti Senatynyń tóraǵasy Mılan Shteh qos el arasynda ornaǵan dostyq baı­la­­nysqa jo­ǵa­ry baǵa berip, ony odan ári damytý qa­jet­tigin aıtty.

Chehııa pavılonynda tyń tehnologııaǵa negizdelgen jańalyq kóp. Mysaly, qoqys óńdep, odan jaryq pen jylý energııasyn alatyn zaýyt jumysymen tanysyp, elektr qýatymen samǵaıtyn eki adamdyq ushaqty kórýge bolady. Cheh ınjenerleri qurastyrǵan shaǵyn áýe kóligi 400 volt energııamen bir saǵat boıy kókte qa­lyqtaı alady. Elektr energııasynan qýat alatyn velosıped te kórme tórinen oryn alǵan. Ol tolyq qýattalǵanda saǵatyna 45 shaqyrymdy artqa tastap, 120 shaqyrymǵa deıin toqtamaı júre alady. Mundaı velosıped, ásirese qalalyqtar úshin óte yńǵaıly, sebebi tez jınalady.   

Nursıpat QATBEK, 
Chehııa pavılony qyzmetkeri: 
– Chehııa óz elinde on jyldan asa elektrli ve­losıpedti qoldanady. Ol – mashınaǵa balamaly kólik. Sondyqtan elektrli velosıpedterdi qoldaný osy Chehııada óte damyǵan jáne ol ekologııany saqtaýǵa múmkindik beredi. Qazir cheh ınjenerleri ushatyn velosıpedti qurastyrýda. Ázirge ol kórmede jo­ba kúıinde tur. Astanada tanystyrylǵan qanatty ve­losıpedti bolashaqta kúndelikti ómirde kórip qalýy­myz ǵajap emes.