Kórme-jármeńkege kelgen qalalyqtar ózderi bazardan, dúkennen izdep júrip alatyn zatty, azyq-túlikti óndiretin kásiporynmen, buryn kórmegen jańa buıymdarmen tanysty. «Radchenko G.V» jeke kásipkerlik kásiporny kórme-jármeńkege ekinshi ret qatysyp otyr. Kádimgi pecheneniń neshe túri satylyp jatyr. Dúken toly pechene bolsa da, radchenkolyqtar buıymyna tutynýshylardyń sonshalyqty qyzyǵýshylyq tanytýy onyń sapasyna baılanysty edi. Kásiporyn barynsha ekologııalyq taza ónim óndirýdi maqsat tutypty. Oǵan túrli shópter, suly, dárýmender aralastyrady. Muny tutynýshylar kásiporyn ilgen kórneki quraldardan, menedjer Svetlana Alferovanyń aıtýynan estip, bildi. Kásiporyn kondıter buıymdarynyń elýden astam atalymyn shyǵarady. Kórme-jármeńke aıaqtalǵansha olar ákelgen pecheneniń barlyq túri pyshaq ústinen ótip ketti.
Al rýdnyılyq jeke kásipker Sandýǵash Ertaeva kórme-jármeńkege bıyl birinshi ret qatysyp otyr. Ol ákelgen ulttyq kıimderge úıirilgender kóp boldy. Qazir ulttyq kıim men buıym tigetinder jetip artylady. Bazar toly oıýly-oqaly kıim. Alaıda, Ertaevanyń aıtýynsha, osy salada izdenis az, buıymdy kóshirip kóbeıtýshiler kóp. Al talǵamy joǵary tutynýshy ony qalamaıdy, olar dúken men bazardy, atelelerdi, kásiporyndy aralaǵanda jylt etken jańalyq izdeıdi, kóńili qalaǵandy, talǵamynan shyqqan zatty ǵana alady. Naryqty zerttegen Sandýǵash Ertaeva osyny baıqady da, ulttyq kıimderdi túrlendirýdi, stıldik jaǵyn jetildire túsýdi oılady. Baǵasy da orta qaltaly tutynýshynyń kóńilinen shyǵady.
– Biz zatty tym qymbat matadan tikpeımiz, onyń tutynýshyǵa baǵasy da aýyr tıedi. Arzan bolmasa da, jaqsy matalar bar, solardan alyp, tutynýshy talǵamynan shyǵatyn zattar tigýge talpynamyz. Suranym bolǵandyqtan, isimdi keńeıte túsýge bel baıladym,–deıdi Sandýǵash Bektasqyzy.
– Bıyl oblystyq kásipkerler palatasy kórmeni úshinshi ret ótkizip otyr. Sońǵy eki jylda kórme-jármeńke formatynda ótkizdik. Bul óndirýshi men tutynýshynyń arasyn jaqyndata túsedi. Baıqaýǵa qatysýǵa ynta bildirýshiler qatary kóbeıip keledi. О́tken jyly 20 kásiporyn qatysqan edi, bıyl taǵy da tórt kásiporyn ótinish berdi,– deıdi oblystyq kásipkerler palatasynyń qyzmetkeri Robert Iýsýpov.
Kórme-jármeńkeni oblys ákimi Arhımed Muhambetov aralap, kásipkerler ákelgen taýarlardy kórdi. Kásiporyndar arasynda jeńimpazdar úsh atalym boıynsha anyqtaldy. Úzdikterge oblys ákimi Arhımed Muhambetov dıplomdar men syılyqtar tapsyrdy. «О́ndiristik maqsattaǵy úzdik taýarlar» atalymy boıynsha birinshi oryndy Qostanaı qalasyndaǵy «S.M.F.-System» mata emes materıal fabrıkasy» JShS, ekinshi oryndy «Evraz Kaspıan Stal» JShS, úshinshi oryndy «MedıDez» JShS aldy. Al «Halyq tutynatyn úzdik taýarlar» atalymy boıynsha birinshi oryn Denısov aýdanynan kelgen «Tobolskoe 1» kásipornyna buıyrdy. Ekinshi oryndy «Arýana-2010» kásiporny, úshinshi oryndy «S.Ertaeva» jeke kásipkerligi jeńip aldy. «Úzdik azyq-túlik taýarlary» atalymy boıynsha Qostanaı qalasyndaǵy «Akva-Arasan» JShS birinshi oryndy aldy. Al ekinshi jáne úshinshi oryn Qostanaı aýdanyndaǵy sút ónimderin óńdeıtin «Sadchıkov» jáne «DEP» jaýapkershiligi shekteýli seriktestikterine berildi.
Kórme-jármeńkede júldeli oryn almasa da, oǵan qatysqan óndirýshi kásiporyndar men kásipkerlerdiń eshqaısysy ókingen joq. Osyndaı sharalar shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń damýyna kádimgideı túrtki bolyp otyrǵany baıqalady. Kóptiń aldyna ákelip ónimin jaıý kásiporyndar úshin tegin jarnama dese bolady. О́nimine suranys artqan saıyn kásipker isin dóńgelentýge tyrysady. Mysaly, Arqalyqtan kelgen Sergeı Valeev – etikshi, qoldan aıaq kıim tigedi. Onyń sórege qoıǵan bar-joǵy 5-6 túrli aıaq kıimin qyzyqtaýshylar az bolǵan joq. «Mynandaı etiktermen nege tenderge qatyspaısyń?» dep aqyl qosyp jatqandar da boldy.
– Men aıaq kıimdi bir ózim tigemin, oǵan kólem kerek qoı?– dep jaýap berdi Sergeı. «Dúken men bazar toly aıaq kıim, qoldan tikken etikti kim kıedi?» deýshiler de tabylar.
– Suranys bolǵan soń osy isti qolyma aldym. Jas kezimde Turmystyq qyzmet kórsetý kombınatynda jumys istegen edim. Ol mekeme 90-shy jyldary jabylyp qalǵan. Biraq ol kórsetetin qyzmetke suranys joǵalǵan joq. Sondyqtan etik tigýdi qaıta qolǵa aldym. Ańshylar, balyqshylar, malshylar qysqy jyly etikke jıi suranys jasaıdy, qysqa qaraı jumysym óte kóbeıip ketedi, –deıdi Sergeı.
Onyń aıtýynsha, tabysy da otbasyn asyraýyna bolarlyq kórinedi. Shaǵyn jáne orta bıznes osylaı damysa kerek-ti. Ol kórme-jármeńkege qatysqanyna rızalyǵyn bildirip jatty.
Qostanaı ortalyǵyndaǵy kásiporyndar jaıma jaıǵan Sıtı-ortalyqtan tús qaıtqansha adam aıaǵy arylǵan joq. Turǵyndar aralap, kerekti zattaryn, azyq-túligin satyp aldy. Olardyń baǵasy ústemesiz, óndiristik jiberilimmen satyldy. Kórme de, jármeńke de básekeniń bastaýy sekildi, onda úzdik taýar óndirýshiler qatardan ozady, al tutynýshylar utady.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
QOSTANAI
