Bári osylaı bastalǵan
– Byltyr el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy qarsańynda aıtýly merekeniń mańyzdylyǵyn asha túsetin túrli is-shara ótkizile bastady. Sol kezde Batys Qazaqstan oblystyq jastarmen jumys jónindegi resýrstyq ortalyǵynyń basshysy Kenesary Bekbolatuly osy ıdeıany usyndy. Prezıdent usynǵan «100 naqty qadam» Ult josparynyń atymen úndestirip jáne onyń 84-qadamynda aıtylǵan tapsyrmany oryndaý maqsatynda biz óz jobamyzdy «100 naqty kómek» dep atadyq, – deıdi osy jobanyń jetekshisi Dınara Jaroeva.
Sonda, jobanyń kózdegeni ne? Dınaranyń aıtýynsha, jobaǵa qatysýshy jastar ártúrli kómekke shynaıy muqtaj jandy izdep taýyp, máseleni sheshýge barynsha kómektesedi. Kómekteskende qaltasynan alyp, aqsha taratady eken dep qalmańyz. Ondaı qarjy jastardyń qaltasynda qaıdan bolsyn?! Resýrstyq ortalyqtyń qaıyrymdylyqpen aınalysatyn arnaıy esepshoty da joq qoı. Biraq nıet bolsa, bári de úılesip kete beredi eken.
– Áýelgi ýaqytta múmkindigi shekteýli jastardyń tizimin alyp, árqaısysyna habarlasyp, qandaı kómekke zárý ekendigin zerttedik. Osylaısha, О́mirbolat Seıitqalıev esimdi jas jigittiń jeke kásip ashýǵa talpynyp júrgenin bildik. Sóıtip, О́mirbolat bizdiń ortalyq mamandarynyń keńesimen kásibin ashyp, demeýshilerdiń qoldaýymen keńse jıhazyna ıe boldy, – deıdi Dınara.
О́mirbolat ta azamat eken. Keıin kásibi júrip, tabysy artqanda ózi sııaqty múmkindigi shekteýli jasqa múgedek arbasyn syılap, jobanyń jalǵasýyna atsalysypty. Osylaısha, adamgershiliktiń, meıirimdiliktiń «tizbekti reaksııasy» bastaldy...
Janǵa jylý syılaǵan jaqsy ister
Biz sóz etip otyrǵan resýrstyq ortalyqta óńkeı órimdeı jastar jumys isteıdi. Jastyń aty – jas. Jastyqqa ádette ádemi ómir, mereke tán. Alaıda, osy «100 naqty kómek» jobasyn qolǵa alǵaly Dınara Jaroeva aq pen qara almasqan ómirdiń kóleńke tustaryna kóbirek nazar aýdara bastaǵan. Ár adamnyń júzinen syr aýlap, sózge tartyp, tipti avtobýs aıaldamalarynan jobanyń kezekti «klıentin» taýyp alǵan kezderi bar.
«О́zgeni qýantý – ózińdi qýantý eken ǵoı» deıdi búginge osy jobanyń aınalasynda júrgen jastar biraýyzdan.
Sanaı berse, bitken is kóp. Syrym aýdanynda jeke kásibin ashýǵa nıetti bolǵan múmkindigi shekteýli jas osy ortalyqtyń yqpalymen kompıýterlik qyzmetter kórsetetin ortalyq ashyp, demeýshilerdiń qoldaýymen qajetti tehnıkalyq qural-jabdyqqa qol jetkizdi.
Osy kezge deıin «100 naqty kómek» jobasy aıasynda arnaıy arbaǵa, ortopedııalyq quraldarǵa zárý, asa qajet dárige muqtaj bolǵan 11 jas izdegenin tapty.
Búginde bul joba Batys Qazaqstan oblysynyń barlyq aýdanynda qolǵa alynǵan. Degenmen, qazynaly Qarashyǵanaǵy bar Aqsaı qalasynda erekshe belsendilik baıqalady. Qarańyz, Aqsaı qalasynda ortalyq mamandarynyń kúshimen eki mańyzdy nysan ashylǵan: Onyń biri – demeýshilerdiń úzdiksiz qoldaýymen úzilissiz jumys istep turǵan «Aıala» qaıyrymdylyq dúkeni. Ekinshisi – grepplıng jáne djıý-djıtsý sport túrleri boıynsha ashylǵan jattyǵý zaly.
«Aıala» dúkeninde demeýshiler jetkizgen tamaq, kıim, balalar oıynshyǵy, taǵy basqa qajetti zattar arnaıy qurylǵan tizim boıynsha otbasylarǵa tegin beriledi. Al jattyǵý zalyna az qamtylǵan otbasylardan shyqqan jastar, jetim jáne qıyn jastar tegin qatysa alady. Qazir mundaı áleýmettik dúken Aqjaıyq aýdanynda ashyldy, taıaý bolashaqta Zelenov pen Jańaqala aýdandarynda ashylmaq.
Júzege asyp jatqan jumystyń biri – tegin aǵylshyn tili kýrstary. Mundaı kýrstar qazir Aqsaı jáne Oral qalasynda jumys istep tur. «Biz áýeli aǵylshyn tili muǵalimderin tegin sabaq ótkizýge kelistiremiz jáne maqsatty toptaǵy oqýshylardy izdep tabamyz. Elbasymyzdyń úsh tuǵyrly til saıasatyn qoldaý «100 naqty kómek» jobasynyń maqsatynan tys qalǵan joq», deıdi Dınara.
Sondaı-aq, bıyl óńir basshysy Altaı Kólginovtiń bekitýimen júzege asqan «Meıirimdi kóktem» aksııasy aıasynda 3 oqýshy mentaldy arıfmetıkanyń bir jyldyq kýrsyna tegin jazylǵan. Kómekke zárý kóp balaly jáne jalǵyzbasty analar azyq-túlikke ıe bolǵan. Jyl saıyn dástúrge aınalǵan «Mektepke jol» respýblıkalyq aksııasyna jastar resýrstyq ortalyǵy da belsene qatysady. Mysaly, ótken oqý jyly qarsańynda Oral qalalyq keshki aýysymdy mektebiniń oqýshylary men az qamtylǵan otbasylardan shyqqan 30 balaǵa 300 myń teńgeniń oqý-quraly tegin berilgen.
Dáneker
Bizdiń aramyzda kómekke muqtaj, qoldaýǵa zárý jandar az emestigi qandaı ókinishti! Biraq, bizdiń aramyzda jylaǵandy jubatýǵa, súringendi turǵyzýǵa, suraǵanǵa berýge ázir turatyn jyly júrek jandardyń kóptigi qandaı qýanyshty!
Al «Jastarmen jumys jónindegi resýrstyq ortalyq» kommýnaldyq memlekettik mekemesi, sonyń ishinde «100 naqty kómek» jobasynyń ujymy osy eki polıýstiń arasyndaǵy dáneker ǵana. Jastar óz bastamalaryn júzege asyrýǵa járdemdesken jyly júrek demeýshileri týraly saǵattap áńgimeleýge bar.
– Byltyr alǵash kómek alýshylardyń biri bolǵan 14 jastaǵy Turargúl Qanatqyzy týǵaly beri DSP dertine shaldyqqan. Jasóspirim boıjetken dıagnozyna saı múgedektik arbaǵa 6 jyl boıy qoly jetpeı júripti. Biz Turargúlmen tanysyp, hal-jaıyn bilgennen soń-aq oǵan kómekteskimiz keldi. Osy kezde jergilikti mesenat, únemi qaıyrymdylyq jasap júretin el aǵasy Esenjan Turymtaıuly qol ushyn sozdy. Turargúlge 59 myń teńgege arnaıy arba satyp alyp berdi. Turargúl men anasynyń sol sáttegi qýanyshyn kórseńiz ǵoı! Onyń osy kezge deıin otyryp kelgen arbasynyń túrin kórip, jańa, yńǵaıly arbaǵa otyrǵandaǵy kóńil-kúıine kýá bolyp bárimiz tolqydyq. О́mirimizdegi osyndaı sátter – eń baqytty mezetter! – deıdi Dınara Sultanııarqyzy.
Oraldaǵy «Ǵıbadat» JShS dırektory, «Demeý» múgedekterdi qoldaý qoǵamynyń tóraǵasy Birjan Qojaqov ta «100 naqty kómek» aksııasynyń belsendi qatysýshysy. Qos aıaǵynan aırylǵan, arbaǵa tańylǵan Birjandy «múmkindigi shekteýli jan» deýge aýyz barmaıdy. Úlken kásiporyndy meńgerip, kásibin dóńgeletip otyrǵan kásipker qaıyrymdylyqpen únemi aınalysady, ásirese sal aýrýyna shaldyqqan balalarǵa vertıkalızator apparattaryn taratyp, qanshama jannyń saýabyn alyp júr.
– Jaǵdaıymyzdy aıtyp, máseleni túsindirip aldyna barǵanymyzda kásipker aǵa-apalarymyzdyń kóbi meselimizdi qaıtaryp, taýymyzdy shaqqan emes. Olarǵa myń da bir rahmet, – deıdi joba músheleri.
Bir toıym bar...
Jaıyq jastarynyń «100 naqty kómek» aksııasy aıasynda atqarylǵan sharalardyń ishinde múmkindigi shekteýli, áleýmettik jaǵynan az qorǵalǵan jastardyń úılený toıyn ótkizý jobasyn erekshe aıtýǵa bolady.
– Bul ıdeıa aıaq astynan týdy. Bir kúni bizdiń resýrstyq ortalyq basshysy Kenesary Bekbolatuly «Qazir qalada meıramhana, toıhanadan kóp nárse joq. Keıbiriniń qojaıynyn tanımyn. Sóılesip kórsek qaıtedi? Olar toıhanasyn áleýmettik toı ótkizý úshin tegin berse, basqa da shyǵyndaryn jabýdy biz uıymdastyrsaq. Qazir úılený, toı ótkizý ońaı emes qoı. Shyn muqtaj jandarǵa esten ketpeıtin mereke bolmaı ma?!» degen usynysyn aıtty. Árıne, birden qoldadyq! – dep eske alady Dınara.
Bul bastamaǵa Oraldaǵy «Altyn saqa» toıhanasynyń qojaıyny Qanat Talǵatov ún qosqan. Kezinde «Aqjaıyq» KVN lıgasy» jastar qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy bolǵan Qanat qoı. Nege tartynsyn?! Osylaısha, əleýmettik jeliler arqyly «Toı – sizden, shyǵyn – bizden» degen uranmen afıshalar tarap ketti.
Alǵash bolyp «Arba» qoǵamdyq birlestiginiń tóraıymy Gúlmıra Batpaqulovanyń usynysymen ekeýi birdeı múmkindigi shekteýli jup – Aınur Jaqsylyqova men Aıbek Eslıamǵalıevtiń toıy dúrkirep ótti. Toıdyń asaba, foto/beıne túsirilim qyzmetteriniń barlyǵy tegin bolyp, demeýshilerdiń qoldaýymen ótkizilgen.
«Teńin tapsa, tegin ber» degen qazaq áýelden-aq jaǵdaıy tómen jastardyń otaý qurýyna qoǵam bolyp kómektesse kerek. Bastamaǵa qoldaý bildirgen kásipkerler men demeýshilerdiń arqasynda 2016 jyly oblystyń Syrym, Jańaqala, Qaztalov aýdandarynda jáne Oral qalasynda osyndaı úılený toıy alty márte ótkizilipti!
Úlgili úrdis bıyl da jalǵasqan. Jaqynda Oral qalasyndaǵy «Shańyraq» jasóspirimder úıiniń eki turǵyny – Anastasııa men Tólegen Nurmuhanovtardyń toıy da kóptiń kómegimen ótti. «Shańyraq» jasóspirimder úıi 18-23 jastaǵy balalar úıleriniń túlekterine arnalǵan mekeme ǵoı.
– Tólegen – bizdiń bastamamyzben ótkiziletin sharalarǵa únemi belsene qatysady. Jalpy, «Shańyraq» jasóspirimder úıiniń tárbıelenýshileri, sondaı-aq otbasylyq jaǵdaılarǵa baılanysty oqý úlgerimi tómen bolyp, qalalyq keshki aýysymdy mektepte bilim alyp júrgen jastar bizdiń jobanyń maqsatty tobyna kiredi. Bul sanattaǵy jastar úshin joba uıymdastyrýshylary tegin shashtaraz qyzmetin usynady, turaqty jumysqa ornalastyrýǵa yqpal etedi, kıim-keshekpen kómektesedi, – deıdi Dınara Sultanııarqyzy.
– Tólegen 24-te, 8 jyldan «Shańyraqta» turady. Al Nastıanyń bizge kelgenine 6-7 aı boldy. Jastar osy jerde tanysyp, jarasty ǵoı. Toıymyz «Altyn saqada» ótti, asaba, mýzyka, foto-beıne túsirilimderin oblystyq jastarmen jumys jónindegi resýrstyq ortalyǵy uıymdastyrdy. Sol kezdegi qala ákimi Narıman Tóreǵalıev jas jubaılarǵa kúni boıy qydyratyn jaqsy avtokólik taýyp berdi. Qalamyzdaǵy Saltanat saraıy jastardyń neke qııý rásimin bir tıyn aqsha almaı ótkizdi. Aıtpaqshy, toı araq-sharapsyz, tek qymyz-shubatpen ótti. Dastarhan mázirine depýtat Lázzat Rysbekova, basqa da kásipkerler kómektesti. Naǵyz halyqtyń toıy boldy, deıdi «Shańyraq» jasópirimder úıiniń dırektory О́mirbaı Rysbaıuly.
Mine, Aq Jaıyqtyń boıynda, jastardyń óz qolymen, jastarǵa baǵyttalyp jasalyp jatqan jumystardyń bir parasy osyndaı. О́ńirde memlekettik jastar saıasatyn tıimdi júzege asyrý, muqtaj jandarǵa tek qarjylaı kómektesip qana qoımaı, naqty is istep, júrek jylýyn kórsetý, eriktilermen birge tike járdem jasaý jáne bul iske barynsha kópshilikti tartý bastamasy qoǵamnan qoldaý tapqan. Meıirimdiliktiń «tizbekti reaksııasyn» bastap bergen órimdeı jas Kenesary Nurshınov bastaǵan oblystyq jastarmen jumys jónindegi resýrstyq ortalyǵy ujymyna, «100 naqty kómek» jobasyna sáttilik tileımiz. О́zgelerdi qýantyp, sol qýanyshtyń jylýyna ózderińiz de jylynyp júre berińizder!
Sýretter resýrstyq ortalyqtyń arhıvinen alyndy
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
