Jıynda belgili bolǵanyndaı, endi jol qaýipsizdigi erejesin buzǵany úshin hattamany toltyrýǵa adamnyń JSN engizýi jetkilikti, qalǵandaryn júıeniń ózi taýyp beredi. Bul oraıda sóz sóılegen Bas prokýror Jaqyp Asanov: «Jyl saıyn elimiz boıynsha 4 mıllıon shamasynda ákimshilik is qozǵalady. Olar boıynsha 64 memlekettik organ hattama toltyrady. Bul isterdi sottan basqa 50 ýákiletti organ qarastyrady, ıaǵnı osy salaǵa barlyq memlekettik apparat jáne elimizdiń árbir tórtinshi turǵyny tartylǵan. 2016 jyldyń ishinde jalpy somasy 64 mlrd bolatyn 3 mıllıon aıyppul salynǵan, bul – barlyq ákimshilik isterdiń 75 paıyzy. Memleket basshysy Joldaýynda sıfrly tehnologııany jetildirýdi tapsyrǵan. Sol sebepti búgin IIM birlesip, hattamalardy elektrondy resimdeý boıynsha jobany iske qosamyz. Birinshi kezeńde tek jol qozǵalysy erejesin buzýdy qarastyramyz», – dedi.
Al óz kezeginde osy syndarly iske pikir bildirgen Ishki ister mınıstri Qalmuhanbet Qasymov: «Elektrondy hattama aıyppuldardy jyldam ári yńǵaıly resimdeýge múmkindik beredi, bul azamattar men polısııa qyzmetkerleriniń ýaqytyn únemdeıdi, sondaı-aq, polıseılerdi qaǵazbastylyqtan aryltady. Derekter qorymen tikeleı jumys jasaý quqyq buzýshy týraly da, kólik quraly týraly da barlyq qajetti aqparatty jedel alýǵa, quqyq buzýshylyqtyń qaıtalanyp jasalýyn eskere otyryp, ony durys saralaýǵa múmkindik beredi. Ákimshilik is júrgizýdi elektrondy formatqa aýystyrýdy damytý qajet dep esepteımin, bul jazalaýdyń bultartpastyǵy qaǵıdatyn jáne qoǵamdaǵy quqyqtyq tártipti qalyptastyrýdy júzge asyrýǵa múmkindik beredi», – dedi.
Al atalǵan jobanyń azamattar úshin tıimdi jaǵyna kelsek, olar: ýaqytty únemdeý, ıaǵnı bar bolǵany 3-5 mınýtta resimdeý, aıyppuldy tólegennen keıin ony rastaýdyń qajeti joq, ony tólegen adam senimdi bolady, óıtkeni sanksııalarmen júıkesin tozdyrmaıdy, is boıynsha qozǵalǵannan bastap aıyppuldy tólegenge deıingi barlyq mán-jaılar týraly habardar etiledi. Jalpy, bul resimdeýdiń artyqshylyǵy – onyń ashyqtyǵy, qosyp jazýlardy boldyrmaý jáne is júrgizý quqyǵyn saqtaý. Sonymen qatar, atalǵan jobanyń memleket úshin tıimdi jaǵy qaǵaz bastylyqtan arylý, isti qozǵaý jáne qaraý kezinde sybaılas jemqorlyq pen sózbuıdalyqty boldyrmaý, jazalaýdyń bultartpastyǵy, múldem tózbeý prınsıpin júzege asyrý, jaza taǵaıyndaý jáne ony oryndaý merzimderin saqtaý, istiń joǵalyp ketýiniń múmkin bolmaýy, aıyppuldardy óndirip alýdy 80 paıyzǵa deıin joǵarylatý bolyp tabylady.
«Ákimshilik óndiristerdiń biryńǵaı tizilimi» degenimiz bul ákimshilik isterdiń materıaldaryn saqtaýǵa arnalǵan aqparattyq júıe. Onyń qaýipsizdik deńgeıi joǵary, qaǵaz nusqany tolyqtaı almastyrady. Budan basqa atalǵan júıede birizdi áreketterdiń algorıtminen turatyn ákimshilik isti qurý boıynsha, ıaǵnı ákimshilik is qozǵalǵan ýaqyttan bastap salynǵan ákimshilik jazany oryndaǵanǵa deıin, sonymen qatar ákimshilik aıyppuldy tóleý, barlyq shekteýlerdi alyp tastaı otyryp, alynǵan dáleldemeler, onyń ishinde foto, aýdıojazba, beınekeskin, sondaı-aq, basqa da faıldar men baǵdarlamalyq qujattar týraly málimetterdi biriktirýge múmkindik beretin tetik engizilmek.
Aleksandr TASBOLAT,
«Egemen Qazaqstan»
