Mańǵystaý – múmkindigi mol óńir

Kaspıı teńiziniń jaǵalaýynda ornalasqan Mańǵystaýdyń búginde ekinshi tynysy ashylǵandaı. Buǵan deıin «qara marjanymen» aty áıgilengen aımaq, endi taraptardy baılanystyryp, tonnalaǵan júk aınalymdarynyń ótkizgishine aınalyp, sol arqyly el ekonomıkasynyń damýyna da, alys-jaqyndaǵy eldermen saýda-ekonomıkalyq baılanysty nyǵaıtýǵa da atsalyspaq. Bul baǵyt­taǵy sharalardyń barlyǵy Elba­sy­nyń Úkimetke 2020 jylǵa qaraı tran­zıttik tasymaldyń jyldyq kólemin ulǵaıtýǵa qatysty bergen tapsyrmalary aıasynda júzege asyrylýda.

Baǵzy dáýirde «Jibek joly» kerýen jolynyń súrleýi shıyrlaǵan dala jańa zamanǵa saı jańasha serpilip keledi. Ǵasyrlar boıy qulazyp jatqan sary saharada jańa temir jol jelileri tartylyp, mań dalada jańa aýyldar boı kóterdi. Teńiz jaǵasynan jańa aılaq­tar ashylyp, qazaqstandyq jaǵa­laýǵa kelgishteıtin kemeler kóbeı­di. Buǵan deıin kóbine syrt álem­men áýe joly arqyly baılanysa­tyn Mań­ǵystaýda halyqaralyq mańyz­ǵa ıe avtokólik, sý joldary jáne temir­ jol aýqymy keńeıdi, jelisi uzardy. Mysaly, О́zen-Bolashaq, Shalqar-Beıneý, Borjaqty-Ersaı jańa temir jol jelileri paıdalanýǵa berilip, 400 shaqyrymnan astam avtokólik joly jańǵyrtyldy. Bul – tyń qozǵalys, úlken serpin. 

Bul jańasha túleýdiń basynda Mem­­leket basshysy N.Nazarbaevtyń bardy baǵalaı bilýge bastaǵan tapsyr­malary men mindetteri turǵany belgili. Ásirese, «eýrazııalyq transkon­tı­nen­taldyq dáliz» mýltımodeldik kólik dálizin qurý tapsyrmasy – ólkede atqarylyp jatqan alýan jumys­tyń uıytqysy boldy. Búgingi Mań­ǵystaý – jańa eýrazııalyq logıstı­kalyq ınfraqurylymdy damytýǵa bel­sene kirisken óńir. Qazir aımaq­ta teńiz porty júk aınalymyn arttyrý, óńirdiń ınvestısııalyq tartym­dy­lyǵyn kórsetý baǵytynda eleýli jumys­tar júrgizilýde. Portty óńirde logıs­tı­kalyq jobalar­dy júzege asyrý – elimizdiń Kaspıı teńizin­degi qýatyn arttyrýǵa negiz­delgen. Aqtaý halyq­aralyq teńiz-saýda portyn soltústik baǵytta keńeı­tý jáne Quryq portyn jetildirý jumys­tary – Qazaqstanǵa eki baǵytta taýar tasymaldaýǵa múmkindik beredi. Birinshi baǵytta Qazaqstan arqyly Reseıge, odan ári Eýropa elderine júk ta­sy­malyn júzege asyrsaq, ekin­shi baǵytta Qorǵastan Aqtaý portyna deıin, Kaspıı teńizi arqyly Ázerbaıjanǵa, Grýzııaǵa shyǵa alatyn bolamyz. Bul elimizge taýar aınalymyn eselep ósirýge jol ashady. Osy múmkindikter Mańǵystaýdyń ótkizgishtik, dálizdik belsendiligin tanytyp, Qazaqstannyń iri logıstıkalyq haby bolýyna sep bolmaq. 

2016 jyly  Quryq parom kesheniniń aldyńǵy bóligi – temir jol jelisiniń jáne soltústik baǵytta keńeıtilý jumys­tarynyń iske qosylýy nátıje­sinde Aqtaýdyń ótkizgishtik qýatyn jyly­na 19,5 tonnaǵa arttyryp, táýli­gine 5 kemege qyzmet etýge, son­daı-aq, júk ótkizýdi jylyna 4 mln ton­naǵa deıin jetkizýge jol ashty. Mańyz­dylyǵyna saı bul baǵyttaǵy jumystar júıeli jáne qarqyndy sıpat ala túsetin bolady. 2020 jylǵa qaraı sý jáne temir jol arqyly júk tasymaly artyp, temir jolmen júk tasymaldaý 7 esege kóbeıse, bıylǵy jylǵa taýar tasymalyn 1 mln tonnaǵa mejelegen Quryq portynyń ekinshi kezeńi avtomobıl ótkelin salýmen ol kórsetkish 6 mln tonnaǵa jetetin bolady. Iаǵnı, porttyń qurylys jumystary aıaqtalǵan soń ol ámbebap aılaqqa aınalyp, munda barlyq júk túrleri qabyldanady jáne ózge elderge jóneltiledi, flot­taǵy kemeler sany 20-ǵa jetetin bola­dy. Sondaı-aq, Quryq portynyń ekin­shi kezeńiniń aıaqtalyp, paıdalanýǵa berilýi balamaly baǵyttar boıynsha avtokólik tasymalyn damytýda básekelestik ahýal qalyptastyrady. 

Mańǵystaýdaǵy taýar tasymalyna qatysty alýan jobalar shetel ınvestor­larynyń joǵary qyzyǵý­shylyǵyna ıe jáne óńir ınvestorlarǵa tek tartymdy bolyp qana qoımaı, olardyń jemisti eńbek etýine, óz qııaldaryndaǵy aýqymdy jobalardy irkilmeı iske asyrýyna barynsha jaǵdaı jasap otyr.

Gúlaıym Shyntemirqyzy,
«Egemen Qazaqstan» 

Mańǵystaý oblysy