Danııar sol jetistikke jetti. Jetkende de áýesqoı boksshy alýy tıis júlde men marapattyń barlyǵyn túgelinen enshilep bolyp, jetti. Bylaı qarasańyz, sportshy retinde ókinishi joq. Qýanyshy basym. Endeshe, onyń sporttyq ǵumyrynyń kelesi kezeńine ımenbeı aıaq basýyna esh kedergi joq-tyn. Boks álemine jańalyq bolyp kelip, alshańdaı basqan Alash balasynyń arynyn menmin degen promoýterlik ortalyqtardyń kórmeı qalýy taǵy múmkin emes. Biraq, Danııar eshkimge eleýsiz jatqan, aty men ataǵy, dańqy men dabyrasy joq avstralııalyq kompanııamen kelisimshartqa otyrǵanda ishimiz bir qylp ete qalǵanyn nesine jasyraıyq?I. Sol kúmán beker emes eken, shıki kelisimnen aqyry shı shyǵyp tyndy.
Birer kún buryn ǵana bokstan ulttyq quramanyń eks-kapıtany Danııar Eleýsinov «ulttyq qurama esigin qaıta ashamyn» depti. Oılanyp qarańyzshy, onyń ózi tolyqqandy bitirip shyqqan, eń úzdik júldesin enshilep bolǵan mektepke qaıta oralýynda mán, mańyz bar ma? Joq deı almassyz, dese de tym az. Tek, bir ǵana motıvasııa – eki dúrkin Olımpıada chempıony ataný. Biraq, endi tórt jyl boıy babynda turyp jáne álemdik dodalardy taǵy da qoǵadaı japyryp shyǵa salatyndaı óz ishimizde de «69 kılo» saldyrlap bos turǵan joq. Danııardan da jas, Danııardan da kreatıvti jigitter barshylyq. Joq, biz Danııardyń áleýetin joqqa shyǵarǵaly turǵan joqpyz, tek oǵan jasalynatyn básekelestiktiń Olımpıada chempıonyna jeńil tımeıtinin eskertkimiz keledi.
Bokstan ulttyq qurama bas bapkeri Myrzaǵalı Aıtjanov Danııarǵa árqashan esigi ashyq ekenin jetkizgen edi osyǵan deıin: «Eleýsinov áli Ulttyq quramaǵa oralǵan joq. Eger komandaǵa kelemin dep nıet bildirip jatsa, esigimiz Danııar úshin árqashan ashyq ekenin buǵan deıin aıtqanmyn», degen edi biraz buryn.
Quramaǵa oralǵannan qaıyr bola ma?
Buǵan deıin de bas komanda sapynan ketip, biraq qaıta oılanyp qolǵap kıgen jigitter bolmady emes, boldy. Ári olar ataǵynan at úrketin myqtylar edi. 2000 jyldary Olımpıadanyń eki dúrkin kúmis júldegeri, álem chempıonatynyń úsh júldesin (altyn, kúmis, qola) alǵan, Azııa chempıonatynyń eki dúrkin chempıony atanǵan Bolat Jumadilov Sıdneı Olımpıadasynan keıin karerasyn aıaqtaǵan edi. Sportpen birjola qosh aıtysqannan keıin Jumadilov araǵa eki jyl salyp, 2002 jyly boksta «alynbaǵan enshim bar» dep shegede ilýli turǵan qolǵabyn qaıta kıgen bolatyn. Alaıda, ulttyq qurama sapyna qaıta oralǵanymen, eshqandaı iri týrnırge qatysa almady. Sóıtip, izdep kelgen «enshisin» taba almaı ketti. Al 2004 jylǵy Afına Olımpıadasynyń chempıony Baqtııar Artaev qazaq boksshylary arasynda eki dúrkin Olımpıada chempıony ataný maqsatynda 2008 jyly Beıjiń Olımpıadasyna qatysyp, shırek fınalda bolashaq Olımpıada chempıony ulybrıtanııalyq Djeıms Dıgeılden utylǵan edi. Osy jeńilisten keıin ol karerasyn aıaqtap, ákimdik laýazymǵa aýysyp, memlekettik qyzmetke kirisip ketti. Keıinirek, London Olımpıadasyna 81 kelide qatysýdy maqsat etip, ulttyq quramaǵa qaıta oraldy. Alaıda, bapkerler quramy bul salmaqta Olımpıadaǵa 2011 jyly álem chempıonatynyń kúmis júldegeri Ádilbek Nııazymbetovty aparyp, Londonnan da kúmispen kúptelgenin bilemiz. Derekterge súıensek, 2011 jyly Bakýde ótken álem chempıonatyna bapkerler Nııazymbetov pen Artaevty qatar alyp barǵan. Biraq, sońǵy sátte tańdaý Ádilbekke túsken eken. Sóıtip, ulttyq quramaǵa qaıta oralǵan eki boksshy da ózi oılaǵan maqsatqa jete almaǵan. Danııar Eleýsinov te osy jaǵdaılardy qaperinde ustaǵany jón sııaqty. Bul tarıhty aıtyp Danııardy qorqytqanymyz emes...
69 kıloda birinshi nómir bolýǵa kim laıyq?
Eger, Eleýsinovte kúzde ótetin Qazaqstan chempıonatyna 69 kıloda qatyssa, bapkerler qurama oǵan nátıjesine qaraı qaı salmaqqa shyqqany durys ekenin anyqtaıtyn bolady. Búginde 69 kıloda el chempıony atanǵan Abylaıhan Júsipov birinshi nómirli boksshy retinde sanalady. Sondaı-aq, bul salmaqta byltyrǵy jastar arasyndaǵy álem chempıony Sadrıddın Ahmetov pen jaqynda ǵana «Astana arlandary» sapynda fınaldyq básekede judyryqtasyp, Olımpıada chempıony kýbalyq Ronıel Sotolongony ekinshi ret jeńip, ulttyq quramada birinshi nómirli boksshy bolýǵa ábden laıyq ekenin taǵy bir dáleldegen Aslanbek Shymbergenov bar.
Eger, Eleýsinovte salmaq qýý jaǵynan qıyndyqtar týyndasa, onda ol 75 kıloda synǵa túsýi múmkin. Statıstıka boıynsha, ulttyq quramadaǵy karerasyn aıaqtap, qaıta oralǵan boksshylar nemese Olımpıadalyq sıkldan keıin ózderin jańa salmaqta synap jatady. Bálkim, adaǵy Qazaqstan chempıonaty men basqa jarystarda Danııardy 75 kılodan kórip qalýymyz da ábden múmkin. Biraq, bul salmaqta da básekelestik kóp. Mysaly, byltyrǵy el chempıony, Azııa chempıonatynyń kúmis júldegeri Ábilhan Amanqul. Islam oıyndarynyń jeńimpazy Tursynbaı Qulahmet. Qazir 81 kelide synǵa túsip júrgen Erik Áljanov ta bar. Dál qazirgi quramadaǵy jigitterdiń qarymy men básekelestigin eskersek, Danııarǵa ońaıǵa soqpaıyn dep tur.
«Eleýsinov stılin ózgertý kerek»
Birqatar boks mamandary Danııar Eleýsinovtyń boks stıli eskirgenin, oǵan burynǵydaı ekinshi nómirmen judyryqtasý emes, birinshi soqqyny ózi jasaý kerektigin aıtady. Sarapshylardyń pikirinshe, eger Danııar burynǵydaı tehnıkasyna senip, soqqylaryn kúshke salmaı judyryqtasatyn bolsa, odan nátıje kútý beker deıdi. Bul sózdi bas bapker Aıtjanovtyń ózi de qoldap otyr. «Boks erejesi burynǵydaı emes. Kún saıyn ózgerip, sát saıyn jańaryp jatyr. Qazir boks qashyp júrip judyryqtasqandy emes, birinshi jáne anyq, nokaýtqa jiberetindeı soqqy jasaǵandy unatady. Burynǵydaı upaıǵa jumys isteý esebi qaldy, qazir qarsylasyńdy uryp jyqpasań, jeńiske jetýiń óte qıyn. Ony Olımpıada, álem, Azııa chempıonatynan ózderińiz de kórip júrsizder».
Boks mamandary tehnıkaǵa emes, kúshke kóbirek kóńil bólý kerektigine sońǵy Olımpıada kezinde kózderin jetkizgenin aıtady. Biz de muny jýyrda Tashkentte ótken Azııa chempıonaty kezinde baıqadyq. Fınalǵa shyqqan birqatar boksshylarymyzǵa qarsylastarynan basym túsý úshin sheshýshi soqqylar jetpeı jatqany anyq baıqaldy.
Sonymen, kapıtan ulttyq quramaǵa qaıta oraldy. Qaıtqan kapıtannan qaıyr bar ma?
Maman pikir
Baqtııar Artaev, Afına Olımpıadasynyń chempıony:
– Danııar Eleýsinovtyń ulttyq quramaǵa oralǵanyna óz basym qýanyshtymyn. Bul qýanyshtyń eki sebebi bar. Birinshisi, marqum Bekzat Sattarhanov aǵamyz ben ózimniń eki dúrkin Olımpıada chempıony bolsam degen armanymyz oryndalmap edi. Biz jetpegen jetistikke jetip, oryndalmaı ketken armanymyzdy Danııar oryndasa eken deımin. Ekinshi sebep, 69 kıloda ishki básekelestiktiń kúsheıýi. Báseke bar jerde nátıje bolatyny anyq. Qazirgi tańda bul salmaqta júrgen kez kelgen boksshy Olımpıadaǵa barýǵa laıyq dep esepteımin. Mysaly, WSV jobasynyń fınalynda Olımpıada chempıony kýbalyq boksshy Sotolongo men Rıo oıyndarynda Danııardan jeńilgen ózbek Gııasovty jeńgen Aslanbek Shymbergenovty, jastar arasyndaǵy álem chempıony atanǵan Sadrıddın Ahmedovty jáne jas talantymyz Abylaıhan Júsipovty aıta alamyn. Qudaı qalasa, Tokıo Olımpıadasynda dástúrge aınalǵan 69 kılonyń altyn taǵy da qazaq balasyna buıyrady dep senemin.
Álı BITО́RE,
«Egemen Qazaqstan»
