Shaǵyn qalanyń sharapatty múmkindikteri

Sıngapýrdyń ulttyq merekesinde keńinen tanystyryldy. ­Pavılon ishki kóri­nisi orman sekildi beınelengen. О́ıtkeni, onyń kireberisinde Sınga­pýr­dyń tabıǵaty jáne ózi­ne tán ereksheligimen ta­nysýǵa bolady. Baý-baq­sha­men kómkerilgen aýmaq kó­rermenin tropıkalyq or­manda júrgendeı se­zin­diredi. Alty bólimnen tura­tyn pavılonda sın­gapýrlyqtar balama­ly energııa kózderin paı­­da­lanýdaǵy jańa teh­no­lo­gııa­laryn, ınnovasııalaryn barynsha kórsetýge tyrysqan.

Bul elde kúnnen energııa alý erekshe jolǵa qoı­ylǵan. Al Qazaq­stan­men ynty­maq­tas­tyq 1993 jyl­dan bas­ta­lady. Sodan beri eki el­diń qarym-qa­tynasy nyǵaıa túsýde. Má­selen, ótken jyly qos ta­rap arasyndaǵy alys-beris, saýda aınalymy 23 mln dollardy quraǵan eken. Bul aldyńǵy jyldarmen salystyrǵanda birneshe esege kóp.

Saltanatty sharanyń resmı bóliminde Inves­tı­sııalar jáne damý vıse-mınıstri Erlan Haıyrov bizdiń elimizdegi kóptegen reformalar Sıngapýrdyń tabysty tájirıbesine negizdeletinin jetkizdi. Máselen, «Samuryq-Qa­zyna» damý qory sın­ga­­­pýr­lyq «Temasek» úl­­gi­sinde quryl­ǵan. «Qa­­zaqstan Sın­ga­pýr­­dy Ońtústik-Shy­ǵys Azııadaǵy negizgi árip­­­­tesi dep sanaıdy. Sıngapýrdyń saýda, qarjy jáne teh­no­­lo­­gııalyq ortalyq re­tin­­degi jalpy tanyl­ǵan be­delin eskersek, saý­da-ekonomıkalyq já­­ne ınvestısııalyq ynty­maqtastyqty art­tyrý ekijaqty qa­rym-qa­ty­nas­tardyń ba­sym­dyǵy bo­lyp qalýda. «Astana» ha­lyqaralyq qarjy or­ta­lyǵynyń qurylýy sın­ga­pýrlyq ınvestorlar úshin jańa múmkindikter asha­tynyna, al Sıngapýr azamattary úshin qol­da­nystaǵy vızasyz rejim bar­lyq salalardaǵy yn­ty­maqtastyqty ósi­rý­ge yqpal etetinine se­nim­dimin», dedi Erlan Haıyrov.

Sıngapýr Respýb­lı­kasynyń Saýda, óner­ká­sip jáne ulttyq da­mý mınıstri doktor Ko Po Kýn memlekettiń ener­ge­tı­kalyq qaýipsizdik, eko­nomıkalyq básekege qa­bilettilik jáne ekol­o­gııa­lyq turaqtylyq boıynsha maqsat-tarǵa qol jetkizý úshin jańa ıdeıalardy tá­jirıbe men synaqtan ót­kizetinin málimdedi. «Al­dymen Qazaqstandy Sınga-pýr Respýblıkasy aty­nan halyqaralyq shara­ny sátti ótkizýimen qut­tyqtaımyn. Kórmege qa­tysý biz úshin turaqty ener­getıka salasyndaǵy ju­mystarymyz ben ınnovasııamyzdy kórsetip, tanystyrýǵa tamasha múm­kindik bolyp taby-la­dy. Qazaqstan ha­lyq­aralyq sharany ót­kizý arqyly búkil álem­­men ashyq qarym-qa­tynas ornatýǵa daıyn eken­dikterin kórsetti. Sın­gapýr kompanııalaryn bul elmen, jalpy Or­ta­lyq Azııamen tyǵyz qa­rym-qa­tynas ornatýǵa sha­qy­ra­myn», dedi mınıstr. 

2009 jyly Sınga­pýr­dyń Ǵımarattar qury­lysy jónindegi agent­ti­g­i óz akademııa­sy aý­ma­ǵyndaǵy qury­lys­tar­dyń birin ózgertip, ony Ońtústik-Shy­ǵys Azııa­da­ǵy alǵashqy ener­go­p­a­s­sıvti ǵımaratqa aı­nal­­­dyrǵan bolatyn. Bul ny­­san óz qajettilikterin óteý úshin jetkilikti ener­­gııa shyǵarady eken.  Dok­tor Ko Po Kýnniń aı­tý­­ynsha, ýaqyt óte kele, je­­til­dirilgen dızaın men ja­­ńa tehnologııalardyń arqasynda ǵımarat jyl saıyn energııany kóbirek óndiredi. Mereke barysynda qo­­naqtar aýqymdy má­de­nı baǵdarlamany tama­sha­lap, Sıngapýrdyń dás­túrli bıleri men mý-zy­kasyna kýá boldy.  Sahnada «Jungledelics» mý­zykalyq toby jáne jıyr­ma bıshi men mýzy­kant óner kórsetti. Son­daı-aq, ulttyq kúndi atap ótkennen keıin resmı delegasııa Qazaqstannyń «Nur Álem» ulttyq pavı­lonyn jáne Sıngapýr pa­vılonyn aralady.

Eki aptada 500 myń adam keldi

EKSPO-2017 halyq­ara­lyq ma­man­­dandyrylǵan kór­mesiniń bir ja­rym mıl­lıonynshy kórermeni tir­­keldi. 11 shilde kúni As­tana qa­lasyndaǵy №74 mek­teptiń mate­ma­tıka pániniń mu­ǵa­limi sharanyń mıl­­lıonyn­shy kelýshisi Gúl­jı­han Jańabergenova bol­ǵanyn ha­barlaǵanbyz. Ara­ǵa eki aptadaı ýaqyt salyp bul kórmeni ta­­mashalaýǵa ta­ǵy 500 000 adam ke­­lip úlgergen.

 «О́tken aptada EKSPO-2017 kór­me­sine 285 300 adam kelip, orta eseppen alǵanda kúnine 40 757 qonaq bolǵan. 10 maýsym men 23 shilde aralyǵynda kórmege kelýshilerdiń jalpy sany 1 484 300 adamdy qurady», delingen «Astana EKSPO-2017» ulttyq kompanııasynyń bas­pasóz qyzmeti taratqan habarlamada.  

Kelýshiler eń kóp tamasha­la­ǵan pavılondar qataryn taǵy da Afrıka plazasy bas­tap tur. Sodan keıin Mysyr, Úndistan, Reseı, Túrkııa pavılondary bestikti aıaqtaıdy. Tizim­di Ja­ponııa, Saýd Arabııasy Ko­rol­digi, О́zbekstan, Taıland jáne Túrik­menstan pavılondary jal­ǵaıdy.

Kórme kesheniniń eń kóp tamashalanatyn nysandarynyń kósh basynda «Nur Álem» tur. Ekinshi – kommersııalyq pavılondar, úshinshi – «Shell» balalar laboratorııasy, tórtinshi – balalar saıabaǵy, besinshi – taqyryptyq S3.5, altynshy – «Dıý Soleı sırki», jetinshi – taqyryptyq S2.4 pavılony, segizinshi – amfıteatr, toǵyzynshy – shyǵarmashylyq energııa aımaǵy, onynshy – úzdik tájirıbeler aımaǵy.

«Nur álemde» oqý-jattyǵý sharasy ótti

Qutqarýshylar jáne elordalyq tótenshe jaǵdaılar departamentiniń ınjenerlik-ınspektorlyq quramy EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kór­me­siniń «Nur Álem» pavılonynda órt-taktıkalyq oqý-jat­tyǵýyn ótkizdi. Sharanyń shartyna sáıkes, ele­ktr sym­darynyń qysqa tuıyqtalýynan foto­sa­lonnyń 30 shar­shy metr aýmaǵyn «órt» shaldy.  

«Nur Álem» pavıl­ony­nyń aýmaǵynda avtomatty órt dabylynyń qurylǵysy iske qosylyp, shaqyrý ornyna birneshe mınýttan keıin bó­limsheniń kezekshi aýysy­my keldi. Qutqarýshylar ba­r­­­lyq evakýasııalyq shyǵý jol­daryn ashyp, ǵımarattan 255 adamdy evakýasııalady. Ma­mandardyń málimetinshe, oqý-jattyǵý barysynda arnaıy shtab qurylǵan.

Qazaqstandyq «Nur Álem» pavılony EKSPO ke­she­niniń dál ortalyǵynda or­nalasqan. Bul dıametri – 80 metr, bıiktigi – 100 metr, aýmaǵy 5000 sharshy metr­di quraıtyn sfera. Onyń aınalasynda 14 ǵı­ma­rat ornalasqan, bular – ha­ly­q­aralyq pavılondar.

Oqý-jattyǵýdyń maqsaty – adamdardy, materıaldyq qundylyqtardy evakýasııa­laý ádisi men tásilderin, oǵan qosa osyndaı biregeı ǵı­ma­rattarda órtti sóndirýdi py­syqtaý. Sonymen qatar, tó­tenshe jaǵdaılar kezinde bas­qarý sapasyn kóterýge baǵyttalǵan jattyǵýlardy ótkizý bolyp tabylady.

Oqý-jattyǵýǵa 9 bir­lik tehnıka men jeke qu­ramnyń 31 mamany jumyl­dy­ryldy. Sondaı-aq, shara­ǵa ózara birige jumys isteı­tin Ortalyq aımaqtyq aero­mo­bıldi jedel-qutqarý jasaǵy men Apattar medısınasy or­ta­lyǵy qyzmetkerleri qa­tysty.

Kýng-fý qoıylymyn usynady

11-13 tamyz aralyǵynda elordaǵa kýng-fý jaýyngerleri ke­ledi. Astana qalasy mádenıet, muraǵattar jáne qu­jat­ta­ma basqarmasynyń habarlaýynsha, olar kórer­men­­der nazaryna «Kungfu revelations. 9 Scrolls» (Kýng-fý sy­ry) qoı­ylymyn usynady.   

Shoý barysynda artıstızm elementterimen aralas dástúrli qytaılyq jekpe-jekter kórsetiledi. Bul ejelgi qoıan-qoltyq urystyń múldem jańa bir túri. Baýrap alarlyq qoıylym kórermenderdi dástúrli Qytaı mádenıetimen tanystyrady. Jaýyngerlerdiń aıqyn ári úılestirilgen aıla-áreketteri medıtatıvti  medıtatıvti praktıkalarmen úılesim­dilikte jaqsy energetıka men erekshe sezimge baýraıdy. 

Sharany uıym­das­ty­rý­shylardyń aıtýynsha, «Kungfu revelations» – janǵa jaı­ly jaqsy terapııa ári dema­lys syılaıdy. О́ıtkeni, shoý­ǵa qatysýshylardyń is-áre­ketterin baqylaǵan kezde adam­nyń denesi bosańsyp, ol óziniń jany men tániniń jańa qyrlaryn tanı bastaıdy. Bul shoýdyń álemde teńdesi joq. 

«Kungfu revelations» Shan­haı­da ótken EKSPO-2010 kór­mesiniń eń tańdaýly kó­rinisteriniń bi­ri bolǵan já­ne tórtkúl dú­nıe­de ke­ńinen tanymal. «Astana» kon­sert zalynda ótetin shoý­dyń bıletteriniń kuny – 700 teńgeden 2000 teńgege deıin. Bıletterdi «www.koncertyastany.kz» saıtynan satyp alýǵa bolady. 

Toptamany ázirlegen

Ashat RAIQUL,
«Egemen Qazaqstan»

Sýretti túsirgen

Orynbaı Balmurat,
«Egemen Qazaqstan»