Osydan kóp jyl buryn portýgaldyq fýtbol jattyqtyrýshysy Felısh Moýrınıýdyń otbasy dastarhan basyna jınalyp, tańǵy asyn aldaryna ala bergende úıdegi telefon bezildep qoıa berdi. Tutqany kótergen otaǵasy Felıshtiń qabaǵy salbyrap, túsi ózgerip ketti. Jaısyz habardy jary Marııa men uly Jozege qalaı aıtaryn bilmeı qınaldy. Ákesiniń júzindegi qınalysty ańǵarǵan kishkentaı Joze:
– Áke, nege qınalyp otyrsyz? – dep, úlken adamdar sııaqty salmaqty suraq qoıdy. Ulynyń oıly janary men salmaqty saýalyna tańyrqaǵan ákesi:
– Meni jumystan bosatypty, - dep, súlesoq jaýap qatty.
– Ne úshin?
– Men jattyqtyrǵan komanda eki kún buryn jeńilis tapqan bolatyn.
***
Kishkentaı Joze ákesin naǵyz maıtalman fýtbol mamany dep esepteıtin. Myna oqıǵa oǵan qatty áser etti. Qarapaıym balyqshynyń otbasynda dúnıege kelgen ákesi áýlet kásibine bet burmaı aıaqdopshy atandy.
Áýeli «Vıtorııa», «Belenensesh» komandalarynyń qaqpasyn qorǵady. Tipti bir dúrkin Portýgalııanyń ulttyq quramasy sapynda óner kórsetkeni bar...
Kishkentaı Joze jatyp alyp uzaq oıǵa shomdy. «Ákemdi jaqsy komanda jattyqtyra almaǵany úshin jumystan bosatty. Demek men ákeme kómektesem, bolashaqta ataqty jattyqtyrýshy bolam, áke kegin qaıtaram!»
Rýhyn shoqqa janyp alǵan bala Setýbaladaǵy stadıonǵa bardy. Ákesine, «maǵan bilgenińdi úıret» dedi. Ákesi oǵan shart qoıdy. «Sen aldymen sabaǵyńdy jaqsy oqy, osyny oryndasań aıtqanyńdy isteımin». Áke men bala shart-shurt qol alysty.
Biraq Felısh balasynyń myna qylyǵyna sene qoıǵan joq. Qaıter eken dep tájirıbeli bapkerlerge qatysty emtıhan-synaqty berdi. Qyzyq, Joze birde-bir qate jibermeı jaýap beripti. Sóıtip, ol 14 jasynda ákesi jattyqtyrǵan komandamen birge kúlli Portýgalııany aınalyp shyqty. Mindeti alańnan shyǵyp ketken dopty ákelý jáne osyny paıdalanyp áke tapsyrmasyn alańdaǵy oıynshylarǵa jetkizý...
Felısh Moýrınıýdiń esteligi: Men jattyqtyrǵan «Belenensesh» fýtbolshylary «Amadora» komandasymen óz alańymyzda oınaıtyn boldyq. Biz bul oıynda teń túsken jaǵdaıda joǵary lıgaǵa ótetin edik. Sondyqtan «olardyń taktıkasyn zertte» dep Jozeni jiberdim. Ol bir apta sol jaqta júrdi. Keldi. «Qarsylastarmen teń oınaýǵa tolyq múmkindik bar eken, taktıka mynaý» dep syzyp berdi. Biz 15 jastaǵy Jozeniń aıtqanymen oıyn uıymdastyrdyq. Nátıje – 0:0. Osy oqıǵadan keıin men balamdy ózime kómekshi etip aldym.
Joze 19 jasqa tolǵanda ákesi Felısh Moýrınıý joǵary lıgada óner kórsetetin «Rıý-Ave» komandasyna bapker boldy. Qyzyq bolǵanda, Joze atalmysh komanda quramynda fýtbolshy retinde alańǵa shyqty. Komanda basshylary bapker Felısh Moýrınıýǵa bul isiniń qate ekenin eskertip, aqyrynda aıaqdopshy Joze alańnan jaǵalaýǵa shyǵyp qaldy. Oıyn esebi: 7:1. Jozeler ońbaı jeńildi. Oıynnan keıin jas Joze aqymaq basshylar basqarǵan fýtbol eshqashan órge júzbeıtinin aıtyp saldy da, formasyn laqtyryp tastap júre berdi. Bardy da Lıssabondaǵy dene tárbıesi ınstıtýtyna qujat tapsyrdy. Osynda 5 jyl bilim aldy. Oqý bitirgen soń ınstıtýtta sporttan sabaq berdi.
Jumys isteı júrip aǵylshyndar uıymdastyrǵan bapkerlik kýrsqa qatysyp, til úırendi. Kýrsty júrgizýshi shotlandııalyq bapker Endı Roksbýrg jas jigittiń fýtbolǵa degen erekshe tanymy baryn birden ańǵardy. 1992 jyly «Sportıng» komandasyna jattyqtyrýshy bolyp ataqty Bobbı Robson barǵan tusta, Roksbýrg oǵan aýdarmashy-kómekshi retinde Jozeni usyndy. О́ıtkeni, Bobsonǵa aǵylshyn tilimen qosa fýtboldy da jaqsy biletin adam qajet edi.
Bobbı Robsonnyń esteligi: Lıssabon áýejaıyna aýdarmashy-kómekshimdi kútip alýǵa bardym. Onyń shynaıy fýtbol bilgiri ekeninen habarsyz edim. Týra oıyn bastalar sátte aýdarmashym bir syzba usyndy. Jazbany kórdim de bul adamnyń keremet fýtbol bilgiri ekenin uqtym. Shynymdy aıtsam, ataǵym aıdaı álemge áıgili meniń ózim bundaı taktıka qurýdy bilmeıtin edim...
Sóıtip, eki myqty qosaǵyn jazbaı «Sportıng», «Portý» jáne «Barsany» jattyqtyrdy. Esh jeńilip kórmedi.
Ýaqyt óte kele Joze óziniń tolysqanyn túsindi. Bas bapker retinde aldymen «Benfıka» tizginin ustady. Keıin «Portý», «Chelsı», «Inter», «Real» sııaqty ataqty klýbtardy álem aldynda týlatty.
Jozeniń júrek sózi: «Chelsıdi» 2004-2007 jyldar aralyǵynda jattyqtyrdym. Alǵashqy maýsymda Anglııa chempıony atandyq. Bul «Chelsıdiń» ǵumyryndaǵy ekinshi chempıondyq ataǵy eken. Alǵashqysy osydan týra 50 jyl buryn bopty. Chempıon bolǵannan keıingi maýsymaralyq úziliste London kósheleriniń birinde serýendep júrgen edim. Jasy shamamen jetpisten asqan bir qarııa jolyqty. Ol 50 jyl buryn Bolton qalasynda «Chelsı» chempıon bolǵan kezde jeńisti atasy jáne ákesimen birge toılaǵan eken. Ekinshi jeńis 50 jyldan keıin keldi. Biraq qarııanyń atasy men ákesi ómirde joq. О́ziniń bir aıaǵy – tórde, bir aıaǵy – kórde. Biraq fýtbolǵa degen mahabbaty joǵalmaǵan. Mine, meni osyndaı sátter eljiretedi...
Joze Moýrınıý kim? Jókeńdi eýropalyqtar kópshilikke qýanysh syılaıtyn qyńyr minezdi kásibı bapker dep biledi. Al, leırııalyqtar úshin UEFA Cup-na jetkizýshi, portýlyqtar úshin Eýropa kýbogyn alyp berýshi, chelsılikter úshin 50 jyldan keıingi qutqarýshy, ınterlikterge 45 jyl armandaǵan Chempıondar lıgasynyń kýbogyn syılaǵan. Onyń baptaýy nátıjesinde «Inter» birinshi jyly Italııa chempıonatyn, al kelesi jyly Italııa chempıonaty men Kýbogyn jáne ÝEFA Chempıondar lıgasyn qatar utyp, Italııa fýtbol tarıhyndaǵy alǵashqy «trebldi» jeńedi.
J.Moýrınıý ár túrli klýbtarmen eki ret Chempıondar kýbogyn utyp alǵan tarıhtaǵy úshinshi bapker. Odan buryn bul ataqty Ernst Happel jáne Ottmar Hıtsfeld ıelengen-tin.
Dál qazir portýgaldyq maman «Manchester Iýnaıted» komandasymen 2019 jylǵa deıin kelisim jasaǵan. Ol komanda quramyna Fransııanyń «PSJ»-da óner kórsetken Zlatan Ibragımovıchti, «Iýventýsten» Pol Pogbany, «Evertonnan» Romelý Lýkakýdy alyp keldi.
Qazaqta, «jaqsyǵa sóz eredi, jamanǵa shóp eredi» deıtin mátel bar. Dál osy sóz Jozege qaratyp aıtylǵan dersiz. О́ıtkeni, kúlli Eýropa gazet-jýrnaldary Jókeńmen jaǵalasyp jatady. Maqtaıdy, jamandaıdy, qarǵaıdy, qorǵaıdy... t.b.
Buǵan sebep ne? Jozeniń minezi men is áreketi. О́ıtkeni ol qoǵamdyq oı-pikirmen eshqashan sanaspaıdy. О́ziniń isi ózine jón. Jáne aıtqanynan qaıtpaıdy. Ustanymy: «Men adamdarǵa unaý úshin ómir súrip júrgem joq». О́zine óte senimdi. «Men myqtymyn» degendi ashyq aıtady. Onysy bireýlerge unamaı jatady. Olar qarsy shabady. Oǵan Jókeń qyńbaıdy. Aıtatyny, «Isa paıǵambar unamaǵan tobyrǵa, meniń unaýym múmkin emes».
Jozeniń jetistikteri
• Portýgalııanyń eki dúrkin chempıony («Portý» 2002/03 – 2003/04);
• Chempıondar Lıgasynyń chempıony («Portý» 2003/04);
• Eýropa Kýbogynyń jeńimpazy («Portý» 2002/03);
• Anglııanyń úsh dúrkin chempıony («Chelsı» 2004/05, 2005/06, 2014/15);
• Italııanyń eki dúrkin chempıony («Inter» 2008/09, 2009/10);
• Chempıondar Lıgasynyń jeńimpazy («Inter» 2009/10);
• Ispanııa chempıony («Real Madrıd» 2011/12);
• Ispanııa Kýbogynyń jeńimpazy («Real Madrıd» 2010/11);
• Anglııa Lıga Kýbogynyń jeńimpazy («Manchester Iýnaıted» 2016/17);
• Eýropa Lıgasynyń jeńimpazy («Manchester Iýnaıted» 2016/17);
• 2010 jyldyń «Eń úzdik bapkeri».
