«Nazıpaev bolamyn»
Ermahan kezekti demalysyn alyp elge barady. «Alystan alty jasar bala kelse, alpystaǵy shal turyp sálem beripti» demekshi, Erekeńniń búkil týǵan-týystary qarashańyraqqa kelip, bas qosady. Ázil aıtpasa boıyna as batpaıtyn Erekeń aınalasyna kózin qysyp qoıyp:
– Apa, – deıdi, – men tegimdi ózgerteıin dep jatyrmyn.
– Qartaıǵanda tegińdi ózgertip ne kórindi, balam? – deıdi apasy tańyrqap.
– Esińizde me, ákem marqum ózine tartqan pysyq balalary – Qaldygúl, Rahymjan, Nurmahan, Bıbigúl, Rasýlhandy ózine telip, «Aıtmahan, Ermahan, Aıgúl – Nazıpanyń balalary. Olar ańqaý, ógiz týdy deseń senedi» dep bizdi ekinshi sortqa qosýshy edi ǵoı. Sol esime túsip tegimdi sizdiń atyńyzben «Nazıpaev» dep ózgertýge bel býdym, – deıdi.
Erekeńdi Aıtmahan men Aıgúl de qostap, olar da tegin aýystyratyn bolyp sheshedi. Sóıtip bári bir kúlisip alady.
Arada biraz ýaqyt ótken soń, Almatyda júrgen Ermahanǵa apa-qaryndastary Bıbigúl men Aıgúl qońyraý shalyp:
– Ermahan, búgin úıde búkil Ábdiraman áýleti bas qosyp otyr. Solardyń ishinde «Nazıpaev bolamyz» degender de bar. Olardy qabyldaý úshin ne isteımiz? – deıdi ázildep. Sonda Ermahan:
– Olaı bolsa, jeke kýáligi men SIK, RNN, oń jaqtaǵy jáne sol jaqtaǵy eki kórshisinen minezdeme ótkizsin, – degen eken.
«Qaı detdomǵa ótkizemiz?»
Tóreǵalı Táshenov – «Aıqyn» gazetiniń tilshisi, belgili jýrnalıst. Zaman qurdas bolǵan soń Ermahan Tókeńmen jıi-jıi ázildesip júredi eken. Birde Tóreǵalıdyń seksenniń seńgirine shyqqan anasy qaıtys bolady. Ákesi erterekte dúnıe salsa kerek. Tókeń eline baryp anasyn aqtyq saparǵa shyǵaryp salyp keledi. Redaksııa ujymy Tókeńe kóńil aıtpaq bolyp esik aldynda jınalyp turady. Sonda Ermahan qur qarap turmaı:
– Tókeńniń ákesi erterekte qaıtys bolypty. Endi mine, anasynan aıryldy. Endi ony qaı detdomǵa ótkizemiz? – degen eken.
Ermahan men Nurmahan
«Lıter Media» JShS-niń qaramaǵyndaǵy «Aıqyn» jáne «Lıter» gazetteri bir jyldary jańa jyldan bastap «Nur-Medıa» JShS-niń quramyna kiredi. Dál sol kezde «Aıqyn» gazetiniń bas redaktory Nurtóre Júsip Astanada issaparmen júrse kerek. Bul jańalyqty ol elordada júrip estıdi. Ertesine jumysqa kelip bólmesinde otyrsa, oǵan sálem bermek bolyp basylymnyń sol kezdegi jaýapty hatshysy Ermahan Shaıhyuly keledi. Amandyq-saýlyqtan soń Nurekeń:
– Iá, Ermahan, ne jańalyq bar? – dep suraıdy.
Sonda ol:
– Siz Astanaǵa ketip bara jatqanda Ermahan edik, endi Nurmahan boldyq, – degen eken gazettiń «Nur-Medıanyń» qaramaǵyna engenin meńzep.
Baný ShALOVA
ALMATY
О́nerdegi ókireń oqıǵa
– Myna aqyn aryndy eken. Qarashy, óleńdi arqalanyp oqıdy.
– Qaıdam, ol óleńiniń nasharlyǵyn bildirmes úshin aıqaılaı beredi.
***
Ekeýara áńgime: – Saǵan Bernard Shoý unaı ma? – Ol qaı telearnadan júredi?
***
Murajaıda:
– Siz ne istep otyrsyz, bul Shyńǵyshannyń uly Temýchınniń taǵy ǵoı. – Ne boldy sizge ashýlanyp, ıesi kelse ornyn bosatyp beremiz ǵoı. Aıaǵym talyp ketip, kishkene demalyp alaıyn dep edim...
***
Jýrnalıst tanymal ánshimen suhbattasyp tur:
– Saılaýǵa baryp, daýys berdińiz be?
– Jaqynda jeke konsert bermekshi edim, daýsymdy soǵan saqtap júrmin...
Qojanasyr hıkaıalary
Birde Qojanyń ákesi úıine maıyn tamyzyp qýyrylǵan úsh balyq ákelipti. Sol mezgilde Qoja úıde joq eken, sheshesi:
– Qoja kelmeı turǵanda jep qoısaq táýir bolar edi. Ol júgirmek mazamyzdy alyp, balyqty jegizbes, – deıdi.
Dál osy kezde Qojanyń kele jatqany bilinedi de, sheshesi tez arada eki úlken balyqty sákiniń astyna jasyra qoıady.
Al Qojanasyr bala munyń bárin tesikten syǵalap turyp kórip alǵan eken. Ol úıge kirip jaıǵasyp otyrady.
Ákesi:
– Sen paıǵambar Júnis týraly áńgimeni estip pe ediń? – deıdi Qojaǵa.
– Men ony balyqtan surap kóreıin, – depti de Qoja aldynda jatqan kishkene balyqtyń aýzyna qulaǵyn tosyp turyp:
– Bul balyq: «Júnistiń zamanynda óte kishkentaı bolǵan edim, paıǵambardyń hıkaıasyn sákiniń astynda jatqan eki úlken balyqtan sura dedi» degen eken.
***
Qoja mektepte oqyp júrgende muǵalim balalarǵa tabıǵat, tirshilik, jyl mezgilderi, kún men túnniń aýysýy týraly jıi aıtady eken. Bir sabaqta:
– Mine, qazir kóktem. Kún uzaryp, tún qysqaryp keledi. Endi bir aıdan soń, ıaǵnı jaz kezinde kún bir saǵatqa uzarady, – deıdi ol.
Sodan bir aı ótkende sabaqta taǵy jyl mezgilderi týraly áńgime bolady da, muǵalim Ápendiden:
– Al Qojanasyr, sen aıtshy, bir táýlikte qansha saǵat bar?– dep suraıdy.
– Basqa mezgilderde jıyrma tórt saǵat, al jaz kezinde jıyrma bes saǵat bar, – depti sonda Qojanasyr.
***
– Qaısyń úlkensińder? – dep surapty Ápendiden, – sen be, álde baýyryń ba?
– О́tken jyly anam baýyrymnyń menen bir jas úlkendigin aıtqan bolatyn, endi mine, bir jyl ótti ǵoı, biz qurdaspyz, – depti Ápendi.
***
Mektepte júrgen kezinde Ápendi muǵalimge neshe túrli qyrshańqy suraqtar qoıa beripti. Muǵalim kóp suraǵyna jaýap tappaı qınalady.
– Bilgishsinip bosqa maqtana berme, – dep ashýlanady muǵalim, – óte aqyldy bolyp kóringen balalar ósken soń kóbinese maýbas bolyp qalady.
– Sonda siz, qurmetti muǵalim, bala kezińizde óte aqyldy bolǵan ekensiz ǵoı, – depti sonda Qoja.
Para berseń, qaıran-aı...
(«Oı, toba!» ániniń áýenimen)
Para berseń, qaıran-aı,
Tura qasham, oı, toba!
Alyp qoısam baıqamaı,
Tyrań asam, oı, toba!
Kórdińder me kókeńniń
Uıaty bar, oı, toba!
Ákim bol dep jalynsa,
Jolamaımyn, oı, toba!
Jalynǵandy ollahı
Qalamaımyn, oı, toba!
Kórdińder me kókeńniń
Adaldyǵyn, oı, toba!
Áıelime ótirik
Aıtpaǵan em, oı, toba!
Úıime bir keshigip,
Qaıtpaǵan em, oı, toba!
Kórdińder me kókeńniń
Ádildigin, oı, toba!
Ishimdikti aýzyma
Ap kórmegem, oı, toba!
Iship alyp bireýge
Tap bermegem oı, toba!
Kórdińder me kókeńniń
Adaldyǵyn, oı, toba!
Soǵym soıyp jatsa da
Et jemeımin, oı, toba!
Et jep jatqan aýylǵa
Bettemeımin, oı, toba!
Kórdińder me kókeńniń
Tazalyǵyn, oı, toba!
Rý, júzge, taıpaǵa
Bólmegenmin, oı, toba!
Bólinip júr degendi
Kórmegenmin, oı, toba!
Kórdińder me kókeńniń
Ańqaýlyǵyn, oı, toba!
Bir aı istep eki aılyq
Alyp júrmin, oı, toba!
Mol-mol teńge bankke
Salyp júrmin, oı, toba!
Kórdińder me kókeńde
Naǵyz baılyq, oı, toba!
Qyz bitkenge tesilip,
Qaramaımyn, oı, toba!
Shash qoıǵyzyp shashymdy
Taramaımyn, oı, toba!
Kórdińder me kókeńniń
Uqyptysyn, oı, toba!
Aqsha surap kelseńder
Qaryz berem, oı, toba!
Aqsha ornyna keı-keıde
Saǵyz berem, oı, toba!
Kórdińder me kókeńniń
Jomarttyǵyn, oı, toba!
Anany aıt ta mynany aıt,
Men sondaımyn, oı, toba!
Sondaı dese ókpelep,
Torsańdaımyn, oı, toba!
Kórdińder me kókeńdi
Osylaımyn, oı, toba!
Tolymbek ÁLIMBEKULY
Kóńildenip otyryp ta kóńil aıtatyndar tabylady.
***
Oıyńdaǵyny tigip bitkende
oımaqqa da rıza bolasyń.
***
Aspan alasa bolsa,
talaılar
tańbasyn basar edi.
***
Oınampazǵa ot jaqyn.
***
Mesheý el meshelin de maqtaıdy.
***
Qylmyńdaǵan qyzǵa jylmańdaǵan jigit jarasady.
Qýlyǵyn qoltyqtaǵandar sumdyǵyn da jetektep júredi.
Júnis QOQYShULY
Almaty oblysy
Aýyldyń aıtqyshtary
О́skemen qalasynda turatyn Ahmetqalıev Qadylbek degen aǵamyzdyń aıtqandarynyń da bir kitapqa júk bolaryna daý joq.
Osy jaqynda aýyldas bir azamat sheteldik kóligine aýyl moldasyn, Qadylbek pen meni otyrǵyzyp, úlken qorymda jatqan ákesiniń basyna quran oqytýǵa alyp bardy. Molda marqumǵa quran baǵyshtap bolǵan soń, úsheýimiz máshınedegi ornymyzǵa jaıǵastyq. Al anaý bolsa qalta telefonyn qulaǵyna qoıǵan qalpy áldekimge aıqaılap, birqaýym ýaqyt turyp aldy.
– Kimmen sóılesip jatyr? – dedim men shydamym taýsylyp.
– O dúnıedegi ákesimen, – dedi sonda Qadylbek. – Álgi duǵa jetti me, jetken joq pa, sony bilip jatyr...
***
Qadylbektiń qısyq-qyńyr sózderine bizdiń etimiz úırengen. Al keıbir adamdardyń sol sózdiń astaryn uǵyna almaı, jańylyp jatatyndary ras.
Kákeń birde Abaı atamyzdyń eskertkishi janynda áldekimdi kútip tursa telefony shyr ete qalady. Kóterse, issaparǵa ketken Qaırat degen dosy eken. «Oý, qaı jerde júrsiń?» – dese, anaý:
– Men Aqtaýdamyn, Kaspııdiń sýyna aıaǵymdy malyp qoıyp, demalyp otyrmyn, – dep nyǵyzdanady. – О́ziń qaıdasyń?!
– Men bir sharýamen kóshege shyǵyp edim, Abaı ekeýimiz zerigip ákimııattyń aldynda turmyz...
– Qaı Abaı? – dep eleń ete qalady Qaırat, – Kúrshimdiki me?
– Joq, – dep áńgimeni soza túsedi Qadylbek. – Jıdebaıdiki.
– Bizben birge istep pe edi, mılısııada? – dep taqymdaıdy anaý.
– Jo-joq, ol kisi mılısııada istegen joq.
– Famılııasy kim?
– Apyr-aý, sen Abaıdy bilmeısiń be? – deıdi Qadylbek, – famılııasy Qunanbaev!
– Oı, jyndy neme, baǵanadan beri solaı demeısiń be? – dep sonda dosy qarqyldap kúlip jibergen eken.
Hasen ZAKARIIа
Shyǵys Qazaqstan oblysy
Múıisti júrgizetin
Berik SADYR
