Búgingi pedagogıka nege aıaǵynan aqsap jatyr? Bilim berý salasyndaǵy reformalar nege durys júzege aspaı jatyr? Álde bizde pedagogıka ǵylymy sonshalyqty artta qalyp qoıǵan ba? Bul ǵylymnyń múıizi qaraǵaıdaı derlik doktorlary men akademık qaıratkerleri qaıda? Bar bolsa, olar qaıda qarap júr? Mine, eldiń qoıar suraqtary osyndaı.
Zerttep zerdeleı kelgende bizde olardyń bári bar eken. Doktorǵa bergisiz ozat ustaz muǵalimderimiz de jetkilikti. Biraq bári bytyrap, árqaısysy bólek-bólek kún keship júr. Bastary birikpeıdi, birigeıin dese biriktiretin qurylym joq. Atalǵan «Oısalym» pedagogıkalyq qoǵamdyq keńesi mine, sol birige almaı júrgenderdi biriktirip, olardyń bilim men tárbıe berýdegi tyń ıdeıalary men kótergen bastama, jańalyqtaryna ýaqytynda qoldaý kórsetip, tıisti quzyrly oryndarǵa usynyp, oryndalýyn qoǵam atynan surap, talap etip otyratyn jańa qurylym.
Qandaı da ıdeıa bolsyn bir sebepten bastaý alady. Osynaý «Oısalym» keńesiniń dúnıege kelýine sebep bolǵan Qazaqstan Pedagogıkalyq ǵylymdar akademııasynyń prezıdenti, akademık, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, belgili ǵalym Asqarbek Qusaıynovtyń aǵa basylym «Egemen Qazaqstan» gazetine (18.04.2017j.) bergen «Orta bilimniń irgetasy» atty suhbaty der edik. Ol kóbimizdiń kózimizdi ashqan asa qundy materıal boldy. Bilim reformalary nege shabandap durys júrmeı jatyr desek, bizde olardyń búginge deıin jasalǵan ǵylymı negizi joq eken. Iаǵnı onyń irgetasy joq degen sóz. Al jurt bilmestikpen jıi aýysatyn mınıstrlerdi synap jatady. Shynyna kelsek, irgetasy durys qalanbaǵan, ǵylymı negizi jóndi jasalmaǵan reformany jańa mınıstr qalaı júrgizbek?!
A.Qusaıynov búkil dúnıe júzi memleketteriniń bilim berý júıesin zerttep, olardyń ozyq ádis-tájirıbelerin atalmysh suhbatynda saralap bergen. Solardy qoryta kelip, «Orta bilim berý júıesindegi daǵdarys: shyǵý joldary» atty kitapshasynda reformalardyń ǵylymı negizin jasaǵan. Mine, bul úlken ǵylymı jańalyq ekeni aıqyn. Biz de oǵan «Bilim negizin qaıtsek durys qalaımyz?» (17.05.2017j.) dep, ún qostyq. Bastaýysh, orta mektepterde jáne joǵary oqý oryndarynda ustazdyq etken 23 jyldyq pedagogıkalyq tájirıbemizge súıene otyryp, óz oı-túıin, tujyrymdarymyzdy ortaǵa saldyq. Sońynda atalmysh akademııamen birlesip, qoǵamdyq keńes qurý jóninde oı tastap, usynys engizdik. Sóıtip, aǵa gazet arqyly ortaq pikir qalyptasyp, A.Qusaıynov basqaratyn Pedagogıkalyq ǵylymdar akademııasynyń janynan osynaý «Oısalym» qoǵamdyq keńesi quryldy.Akademııa prezıdıýmy májilisiniń 2017 jylǵy 1 maýsym kúngi sheshimimen meni osy keńestiń tóraǵasy etip taǵaıyndady. Al 30 maýsym kúni atalmysh keńestiń alǵashqy múshelerimen alǵashqy qurylym májilisin ótkizdik. Onyń basty maqsaty men atqaratyn mindetterin aıtyp berdik.
Atap aıtqanda, «Oısalym» keńesi – oqý men tárbıe jáne ult bolashaǵy jastar taǵdyry úshin bilimi men aqyl-oılaryn, jiger-qaıratyn aıamaı jumsap júrgen ozyq oıly murattas mektep muǵalimderi men joǵary oqý oryndarynyń oqytýshylaryn jáne osy salanyń ǵalymdary men basqa da múddeli qoǵam qaıratkerlerin toptastyrady. «Oısalym» keńesiniń jumysy qoǵamdyq uıymdarmen, memlekettik organdarmen aqyldastyq, keńesshilik negizde júrgiziledi. Keńes qaı ýaqytta da úkimetpen til tabysyp, óziniń ıgi maqsattaǵy isterin júzege asyrýǵa, salıqaly oı-ıdeıa, bastamalaryn baıyppen dáleldep ótkizýge, sol arqyly Úkimetten qoldaý tabýǵa kúsh salady. Baspasóz betterinde kóterilgen pedagogıkalyq máseleler men jurtshylyq pikirlerine saraptaý jasap, sosıologııalyq zertteýler júrgizedi. Bilim berýdegi jańashyldardyń bastamalary men jobalaryna qoldaý kórsetip, júzege asyrylýyna kúsh salady; avtormen birge kúresip, bastamanyń tıisti joǵary oryndarda qaralýyna yqpal etedi. Pedagogıkadaǵy otandyq jáne álemdik ozyq ıdeıalar qoryn quryp jınaqtaıdy. Sol ıdeıalar negizinde baspasózde kókeıtesti máseleler boıynsha pikir aıtystar uıymdastyrady. Qazaq halqynyń jahandaný atty alyp aıdahardyń sheńgelinde ketpeı, tárbıelik ulttyq qundylyqtardyń saqtalýy úshin de kúresedi. Mine, basty mindetter osyndaı.
Osyndaı qoǵamdyq keńes qurý kópten bergi asyl armanymyz edi. Birer ret bastap kórgenbiz de. Biraq qoldaýshymyz, tize qosysyp, birge jumys jasaıtyn bedeldi odaqtasymyz bolmady. Jyldar boıy baspasóz betterinde meniń de, basqa da jańashyl ustazdardyń kótergen bastamalary qoldaý tappaq túgil oqylmaı qalyp jatty. Aqyry, «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan maqala óz yqpalyn tıgizip, oıymyz júzege asty. Keńeste qaralatyn másele, atqarylatyn ister orasan kóp.
Juma-Nazar SOMJÚREK,
«Oısalym» qoǵamdyq keńesiniń tóraǵasy, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi
