Qazaqstan • 28 Shilde, 2017

Ásem tal jáne júz jemis aǵashy

810 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Baıqaǵanymyz, adam óziniń saýapty isinen láz­zat alsa, keri isinen qynjylysqa ury­­na­dy. Iá, jaq­sy istiń aýyry men je­­ńi­li bi­linbeıdi, qaıta sharshatpaıtyn je­li­gi bolady. Biz biletin Álekeń etek-je­ńi keń pishilgen, kónterli de, minezi aýyr, sal­maq­ty kisi. At ústine mine qal­sa, eki tizesi at­tyń qulaǵyn qaǵar, ertedegi batyrlardaı alyp adam. Osyndaı erekshelikterinen bo­lar, Álimbaı aǵamyz qýanǵanyn da, bir nár­sege renjip, qabaq shytqanyn da asa baıqata qoımaıdy. Alaıda ja­qyn áń­gimelesýdiń sáti kele qalǵan bir kez­deskenimizde: «Aýladaǵy jemis aǵa­shy men saıaly aǵashtar sanyn 151-ge jet­kizdim», dep habardar etti. Qýanyp tur­ǵan­­dyǵy júzinen bilindi: – Jańa jerge qo­nys­tanǵan 5-6 jyl aralyǵynda jylma-jyl 15-20 shybyqtan otyrǵyza berdim. My­na jerdiń joǵarǵy qabaty qunary joq ke­rish topyraq bolǵan soń, tizeden keler qa­zan shuqyr qazyp, biletinderdiń aqy­lymen eń astyna shaqpa tas salsam, onyń ústine aǵash jańqasyn tóktim. Sonan soń topyraqtyń tórtten birindeı kólemine kóń aralastyramyn, – deıdi baǵbandyqty kásip ete bastaǵan Álekeń.

Ásem tal jáne júz jemis aǵashy

«Jaqsyny kórmek úshin» dep jýyr­da Álimbaı Sherýbaevtyń aýlasyn ba­ryp kórý­ge de jol tústi. Rasynda atshapty­rym­­daı keń aýla jemis aǵashy men saıa­ly aǵashqa toly eken. Kireberis mańda ja­py­­raǵy jaıqalǵan kóktal qoıý kó­leń­kesimen búr­kep, shatyrly úıge ystyqty jibermeı tursa, onan beri jaǵalaı bizdiń óńirge endi jersine bastaǵan onshaqty týıa aǵashy aýlanyń sánin kir­gizip tur.

– Al myna aǵash – ásem tal dep aıtylady eken, er­­te kóktemde ádemi gúl shyǵarady da, sonan soń ba­­ıyz tabady. Pildiń qulaǵyndaı úlken japy­raq­taryn kórdiń be, aýany jelpip, tazalap tu­rady, – deıdi baǵbandyqqa moıyn burǵan otaǵasy.

О́zimiz meken etetin Syr óńiri rasyn­da shóleıt jáne jartylaı shóleıt aı­maq eken­­digin ja­syra almaımyz ǵoı, kú­ni­niń kózi ótkir, shań sýyratyn je­li de oqtyn-oqtyn bar ekendigin bildirip qoıady. Son­dyqtan da ár úı ıesi­niń óz aýlasyna túrli jemis pen saıa­ly aǵash­tar egýi óte qajettilik dep tú­singen jón. Asta­na qalasynyń mańyna qan­sha­ma gek­tar jerge túrli aǵashtar otyrǵyzýǵa pármen be­rip, jasyl beldeý ornat­qyzǵan Prezıdentimizdiń ıgi isi elge qanshama sharapat shashyp tur emes pe?! Ýa­qyty qansha tyǵyz bolsa da, ony nazarynan tys qal­dyrmaǵan Elba­sy ár óńirdiń ósip órkendeýi jalpy el­diń kórkeıýine aparatynyn ár jıynda qadap aıtyp, atqarýshy oryndarǵa tapsyryp, elge úlgi kórsetýmen keledi. Mine, osy oraı­da búgingi keıipkerimizdiń isine súısinis bildiremiz. Endi shamaly ýaqyt­ta jetpis jastyń jalyna qol artatyn aýylsharýashylyq salasynyń ardageri Álimbaı Sherýbaev zeınetkerlikke shyqtym dep, tórdiń tóbesinde shaljıyp­ jatýdy ádet qylmaǵan adam. Tańǵy saǵat 6-dan ornyna turady da, baý-baqsha­sy­nyń kútimine kirisedi. Sonaý 9-ǵa deıin ty­nym joq, erteńgilik sháılanyp al­ǵan soń, taǵy da ketpen-kúregin alyp, qalypty sharýasyna kirisedi. «Jańa óziń aralap kórgen aýladaǵy 151 aǵash pen 33 atyz jońyshqany birsypyra sýarý úshin 11 kún ýaqytym ketedi. Sonda aıyna úsh retten sýarady ekenmin. Onyń arasynda otaq shabý, jetil­gen jońyshqany oryp jınaý sekil­di sharýalarym bastan asady, – deıdi ol shat­tana sóılep. Mine, sóz ba­syn­da adam qumartqan isi qansha aýyr, qıyn bolsa da lázzat alady eken dep jat­qandyǵymyz sondyqtan edi.

Ále­keńniń aýlasynda álginde ózimiz tilge tıek et­ken aǵash túrlerine taǵy aınalyp so­ǵar bolsaq, 20 túp júzim bıyl alǵashqy jemistiń nyshanyn kórsetti. Alma­nyń sany – 24, shabdaly – 2, órik 8 túp bol­sa, munan ózge onshaqty túp shıe taly bar. Aıtpaqshy, aýlanyń syrtqy qa­ba­tyn­daǵy 14 túp kókjıdeniń ıisi bur­qy­rap, aına­lany kóriktendirip tur­ǵany bar. Batyr tulǵaly aǵamyzdyń jeńgemizge degen qurmeti de erekshe eken: «My­na gúlderdi Sáý­le jeńgeń ek­ken, my­na qııar men qyzanaq ta sol ki­si­niń eń­begi», dep qoıady. Taǵy bir atyzda qy­­zyl­sha qaptap tur eken, ony da jeńge­mizdiń qyz­metine jatqyzdy Álekeń.

Jańaqorǵandyqtar jaqsy biledi kezinde Álim­baı Sherýbaev sovhozǵa bas­shylyq jasaǵan eń jas dı­rek­tordyń biri bol­dy. Nebári 32 jasyn­da qıyr shet­tegi Qara­tóbe aýy­lyna, KPSS-tiń HHIV sezi atyn­daǵy sov­hoz­ǵa dırektor bo­lyp ta­­ǵa­ıyn­­daldy. Janyna bilikti ma­man­dar ag­­ronom Asan Naqyshpanov, gıdro­tehnık Ábjap­­par Qudaıbergenov, mal sharýa­shylyǵynyń brı­gadıri Qulmaǵanbet Isahanov syndy jastardy top­tas­tyrǵan dırektor keńshardy 1994 jyly 1 mln 200 myń teńge paıdaǵa shyǵardy. Onan keıin­gi ýaqyttarda Qyrkeńse aýylynda aýyl ákimi, Ke­lin­tóbe kooperatıviniń tóraǵasy, aýdandyq jer bó­li­minde bas maman qyzmetterin atqarǵan ol 2014 jyly zeınetkerlikke shyqty. Sonan beri baý-baqshanyń baǵbandyǵymen shu­ǵyl­danyp júr. Aıtpaqshy, aýdan ortaly­ǵyna ornyqqan sońǵy onshaqty jyl kóleminde jas kezindegi ózi súıetin voleıbol sportyna den qoıdy. Aýdandyq ardagerler komandasynyń beldi múshesi. Jaz aıynda Almatyǵa arqaly aqynymyz Oljas Súleımenov atyndaǵy týrnırge qaty­syp, ózimen de júzdesip qaıtty.

Iá, ómirdi mándi de, maǵynaly ót­kizý ár adam­­nyń óz qo­lynda. Sonyń jarqyn úl­gi­sin jańa­­qor­ǵan­dyq Álim­baı Sherý­baevtyń ómir jolynan baı­qar edik.

 Nurmahan ELTAI

Qyzylorda oblysy,
Jańaqorǵan aýdany