Hatta: «Qadirli inim Shaımardan! Semeı. 30 mart 1984.
Seniń 6 martta jazǵan hatyńdy, odan keıingi ekinshi hatyńdy jáne Báten kelinniń sálemdemesin de aldyq. Bir kezdegi ustazyńdy umytpaı hat jazyp, habarlasqanyńa raqmet!
Báten kelinge, balalaryńa sálem aıt. Men seni umytqanym joq. Jaqsy oqıtyn shákirtim boldyń. Keleshegińnen úmit kútip, ádebıetshi-ǵalym bolar dep oılaıtyn edim. Abaı mýzeıinde ǵylymı qyzmetker bolyp isteı bastaǵanyńdy da umytqam joq. Oǵan da 34 jyl bolyp qalypty. Biz de esen-saýmyz. О́zim sol ınstıtýttamyn. Eki balam pedınstıtýtta, bir balam pedýchılıshede sabaq beredi. Úsheýi Semeıde basqa qyzmette. Endi úsh balamyz Almatyda. Báriniń joǵary dárejeli bilimi bar. Bir ortanshy ulymyz osydan eki jyl buryn qaıtys bolǵan. Qarlyǵash – eń kenjemiz. Jeńgeń – Farhınur.
Mine, bizdiń qysqasha hal-ahýalymyz. Abaı mýzeıinde istegen adamdardy umytpapsyń. Borıs Aleksandrovıch Akerman úlken ǵalym adam edi. Ol kisi qaıtys bolǵan. Sáýlet Dónentaeva (Sábıt Dónentaev aqynnyń qyzy) Sovet qyzmetkeri bolyp ketken edi. Almatyda turady. Qazir pensııada. Ádebı zertteý isimen shuǵyldanady ekensiń. Onyńa qýanyshtymyn. Jazǵan maqala, jınaǵan materıaldaryńdy múmkin bolsa maǵan jiber.
Habarlasyp turarsyń.
Aǵalyq kóńilmen – Qaıym Muqamedhanov.
R.S. Eskertkish bolsyn dep
Muhtarmen birge túsken sýretimdi jiberdim» – delingen eken.
Qaıym ustaz shákirtine: «Men seni umytqanym joq. Jaqsy oqıtyn shákirtim boldyń. Keleshegińnen úmit kútip, ádebıetshi-ǵalym bolar dep oılaıtyn edim» – degeni saıyp kelgende úlken kóregendilik, talantty tanı bilý qabiletiniń boı kórsetkendigi bolǵany daýsyz.
Sózime dálel: oblystyq «Qyzyl tý» gazetinde (qazirgi «Saryarqa samaly») 1988 jyly 22 maýsym kúni Shaımardan Haırýllınniń «Aqyn Baqy» atty maqalasy jaryq kóredi. Atalmysh maqalasyn: «El aýzynda saqtalyp qalǵan kópshilikke belgisiz sheshender men aqyndardyń sózderin jınaýda keıingi kezde batyl qadamdar jasalyp júr. Men de óz tarapymnan osy bir ıgilikti iske ádebıetshi retinde úles qosý nıetimen aqyn Baqy Sartaevtyń el aýzynda saqtalǵan shyǵarmalary týraly birer sóz jazbaqpyn», dep bastaǵan eken. Maqalaǵa qarýly kózben zer tastamasaq ta, jergilikti folklor ekeni beseneden belgili. Aqyn Baqy Sartaevtyń qaı jerde týyp, qaı jerde jerlengeni jaıly da Shaımardan aǵamyz óz maqalasynda sóz etken eken. Áli de izdenis ústinde júrgendigin tilge tıek etip, aqyn haqynda biletin adamdar bolsa, maqala avtoryna habar berýin de suraǵan. Oǵan qosa, Maı aýdandyq «Shamshyraq» gazetiniń 1984 jylǵy 4 tamyz kúni jarııalanǵan nómirinde «Sheshenderden sóz qalǵan» maqalasy da zaty bólek ádebıetshiniń jumysy.
Shaımardan Haırýllın Pavlodar oblysy, Maı aýdany «Qyzyl qurama» aýylynda (qazirgi Baskól) birneshe jyldar tóńireginde muǵalimdik qyzmet atqarǵan. Ádebıetke degen erekshe mahabbatynyń arqasynda bolar, kóptegen ádebı kitaptardy tom-tomymen jınastyrǵan eken. Sol kitaptardyń arasynan 1940 jyldary jaryq kórgen, latyn álipbıimen jazylǵan kitaptar da jolyqty. Ár kitaptyń arasynan sol jyldardaǵy basylymdardyń, atap aıtqanda, «Lenınshil jas», «Qazaq ádebıeti», «Qazaqstan mektebi», «Qazaqstan pıoneri» sııaqty gazet, jýrnal betterindegi ádebıetke qatysty maqalalardyń qıyndylary kóptep kezdesedi.
Qaıym Muhamedhanovtyń: «Ádebı zertteý isimen shuǵyldanady ekensiń. Onyńa qýanyshtymyn. Jazǵan maqala, jınaǵan materıaldaryńdy múmkin bolsa maǵan jiber. Habarlasyp turarsyń» degen sózderine qaraǵanda ustazy men shákirti hál surasqan hattar jazysyp qana qoımaı, ádebı zertteý jumystary jóninde talaı syrlasqan kórinedi.
Jazǵan maqalalary ózi týǵan óńiriniń alyp tulǵalary jaıynda bolǵandyqtan bolar, Shaımardan aǵanyń boıynan asqaq patrıottyq sezim baıqalyp-aq tur. Tipti, Elbasymyzdyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda «Týǵan jerge degen súıispenshilik Týǵan elge – Qazaqstanǵa degen patrıottyq sezimge ulasady.
Patrıotızm kindik qanyń tamǵan jerińe, ósken aýylyńa, qalań men óńirińe, ıaǵnı týǵan jerińe degen súıispenshilikten bastalady» degen tarmaqtardyń kezdesetinin eskersek, osyndaı aqyn aǵamyzdyń ǵylymǵa degen, týǵan jeriniń ádebıeti men tarıhyna degen súıispenshiligi, izdenimpazdyǵy qazirgi jastarǵa ǵana emes, aǵa býyn ókilderine de úlgi-ónege bolary sózsiz.
Bákijan KÁKIM,
Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń Pavlodar oblystyq basqarmasynyń múshesi
