Qaraǵaıly ormannyń arasynda, erke Ertistiń saǵasynda, shekara shebinde, eldiń shetinde oryn tepken, bereke- birligi jarasqan Besqaraǵaı aýdanynda ulttyq dəstúrimizdi ulyqtaǵan taǵy- lymdy shara ótti. Elbasynyń «Rý hanı jańǵyrý: bolashaqqa baǵdar» maqa la synda júktelgen mindetterdi júzege asyrý aıasyn- da 28-29 shilde kúnderi aýdan ortalyǵy – Besqaraǵaı aýylynda jalaýy jelbiregen qazaq kúresinen eresekter arasyndaǵy absolıýttik el chempıonaty – «Əlem ba- rysy» týrnırine irikteýge 2014 jylǵy «Qazaqstan barysy» Muhıt Tursynov, Rýslan Əbdi razaqov, Saıat Shəmshıev, Aıbat Seıten bastaǵan, Bekzat Ahmetbekov, Nurdəýlet Jarylǵapov syndy balýan- dar qostaǵan 24 bozkilem sheberi qatysyp, jarystyń kórigin qyzdyrdy.
«Tarıhy tereńnen tamyr tartqan, qoınaýy qaraǵaıǵa, alqaby astyqqa toly kıeli Besqaraǵaı óńirine qosh keldińizder. Mundaı joǵary deńgeıdegi sporttyq shara aýdanymyzda tuńǵysh ret uıymdastyrylyp otyr. Bul dúbirli dodanyń əıgili aıtysker aqyn Nurlybek Baımuratov, kórnekti sazger Tólegen Muhamedjanov, belgili akter Meńtaı О́tepbergenovteı tulǵaly azamattar- dy dúnıege əkelgen Besqaraǵaı topy- raǵynda ótkizilýi beker emes. Esen- geldi Izatov, Toǵaıbek Kırıbaev, Qumar Muqashev, Anatolıı Bodrankov, Vıta lıı Kýlıkov syndy esimderi elge məlim balýandar shyqqan óńirde mundaı baıraqty bəsekeniń uıymdastyrylýy zańdy dep bilemiz. Elimizdiń eń bilekti de júrekti balýandarynyń basyn qosqan saıystyń Besqaraǵaı jerinde jalaýy jelbireýi – aýdan úshin zor abyroı, bıik mərtebe. Ulttyq ónerimizdi ulyqtaǵan ıgi sharanyń aýdanymyzda ótýi kele- shekte bizdiń óńirden de Aıbek, Muhıt, Rýslan syndy alashtyń alapatyn asy- rar balýandardyń shyǵýyna óz septigin tıgizedi dep senemiz», dedi chempıonattyń ashylý saltanatynda sóz alǵan Besqaraǵaı aýdany əkiminiń mindetin atqarýshy Erbolat Rahmetýlın. Shyǵys Qazaqstan oblystyq qazaq kúresi federasııasynyń vıse-prezıdenti Amantaı Qajymov túıe balýandar arasyndaǵy absolıýttik birinshilik óńirde aýdandar arasynda eń alǵash ret Besqaraǵaıda uıymdastyrylyp otyrǵanyn, bul saıysta úzdik shyqqandar 8 qyrkúıekte Astanada ótetin «Əlem ba- rysy» halyqaralyq týrnırine qatysýǵa múmkindik alatynyn atap ótti.
Eki kúnge sozylǵan túıe balýandar bəsekesiniń alǵashqy kúninde jarys qa qatysýshylar tanystyrylyp, salmaq ólsheý rəsimi ótip, osy sharany uıym- dastyrýǵa uıytqy bolǵan, demeýshilik et- ken Erbolat Erenuly, Nurjan Toqseıitov, Habıdýlla Mýkınov, Oralbek Toqashev, Janar Ədileva syndy azamattarǵa Qazaqstan Respýblıkasy qazaq kúresi federasııasynyń prezıdenti Arman Shoraev tyń Alǵys haty tapsyryldy. Sony men qatar, qazaq kúresinen eki dúrkin əlem chempıony, Azııa chempıony, 2013 jylǵy «Qazaqstan barysy» týr nıriniń jeńimpazy Aıbek Nuǵy marov qa Besqaraǵaı jurty erekshe qurmet kórsetip, shapan jaýyp, at mingizdi. Bul kúngi sharalar legi aýdan ónerpazdarynyń gala-konsertimen túıindeldi.
Búginde Besqaraǵaı aýdanynda sport- tyń barlyq túrlerine erekshe kóńil bólinip keledi. Jeńistiń bıik tuǵyrynan kórinip júrgen sportshylar da az emes. Bul rette erkin kúresten úsh mərte el chempıony atanǵan Erjan Smaqanov, «Astana-Arlans» komandasynyń múshesi Qanaǵat Maralov, gir kóterýden el chem- pıony Tımýr Múshekenov, jeńil atletı- kadan el birinshiliginiń birneshe dúrkin jeńimpazy, əlemdegi eń myqty 60 jeńil atlettiń qataryna engen Əsem Zıadanova, Ashat Eleýsizov, Damır Akımov, Aıdos Sabyrbaev, Erjan Saparhanov, Erasyl Qajybaev syndy sport sheberleriniń esimderin erekshe atap ótýge bolady. Al tól ónerimiz – qazaq kúresi Besqaraǵaı óńirinde sońǵy jyldary qarqyn alyp, qanatyn keńge jaıyp kele jatqany belgili. Bir ǵana mysal. Osy úlken sharanyń demeýshileriniń biri, Ernazar aýylynda turatyn kəsipker, «Mýkınov» sharýa qojalyǵynyń bas- shysy Habıdýlla Mýkınov jaqynda óz qarjysyna eldi mekende qazaq kúresi mektebin ashyp, kerek-jaraǵymen tolyq qamtamasyz etipti. Munda jas balýandarǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan kórinedi. Eki mezgil tegin tamaq beriledi eken.
«Bizdiń Ernazar aýyly Reseımen she- karada ornalasqan, aramyzdy nebəri 1 shaqyrym jer bólip tur. Kelimdi-ketimdi jurt kóp. Ərıne, kórshilerimizdiń bizge «bular ne istep jatyr eken?» dep syn kózben qaraıtyndyqtaryn da bilemiz. Sondyqtan eldigimizdi, birligimizdi, tutas- tyǵymyzdy kórsetý úshin qazaqtyń salt- dəstúrin, jora-joralǵysyn berik ustap, babalardan qalǵan baılyǵymyz – ult tyq ónerimizdi ərkez pash etýge tyry sa myz. Qazaq kúresi mektebin ashýy myz dyń sebebi de sol. Bul urpaq úshin, ult úshin kerek dúnıe», – deıdi óner janashyry.
Besqaraǵaıǵa saıdyń tasyndaı kil myqtylardy jınaǵan saıystyń taǵy bir demeýshisi, Glýhovka aýylyndaǵy «Bəlke» sharýa qojalyǵynyń basshy- sy Oralbek Toqashev mundaı joǵary deńgeıdegi jarys eń əýeli aýyldyń qaradomalaqtary úshin aýadaı qajet ekendigin aıtady. «Rýhanı jańǵyrý de- gen osy emes pe? Baıtaq jerimizdiń bir shalǵaıynda, eldiń shetindegi, jeldiń ótindegi aýdanda úlken shara ótkizilip ja- tyr. Memleketimizdiń egemendik alǵanyna 26 jyldan asty. Shırek ǵasyrda ólgenimiz tirilip, óshkenimiz jandy deýge bolady. Mundaı dúbirli dodalar eń əýeli aýyldaǵy qara sıraq balalar úshin qajet. Olar Aıbekteı alyp tulǵaly balýandardy kórip ósse, ónege alsa, eliktese jaman bola ma? Bolmaıdy. Sondyqtan taǵylymy mol, tərbıelik məni zor osyndaı sharalar- dy jıi ótkizip turýymyz kerek. Sol úshin de aýdannyń barlyq kəsipker azamatta- ry qoldan kelgen kómegimizdi kórsetip jatqan jaıymyz bar. Bul – aýdannyń, oblystyń ǵana emes, eldiń mərtebesi», deıdi kəsipker.
Eki kún boıy Besqaraǵaı tósin dúbirge bólegen, ulttyq sportty janyndaı jaqsy kóretin kórermenderdi «aıqaılatyp», «paı-paılatqan» alyptardyń aıqasy shy- nynda da tartysqa toly boldy. Bul saıy- sta Shyǵys Qazaqstannyń atynan 6 birdeı balýan synǵa túsip, sonyń bireýi ǵana aqtyq synǵa alqynbaı jetti. Abaı aýdanynyń apaıtós balýany Muhıt Tursynov jar- tylaı fınalda boz kilemde jıi aldynan shyǵatyn Syr eliniń týmasy, búginde Almatynyń namysyn qorǵaıtyn Rýslan Əbdirazaqovtan aılasyn asyryp, fınalda astanalyq Aıbat Seıtenniń jaýyrynyn jer ıisketip, túıe balýandar arasyndaǵy bəsekeniń birinshi oryn júldesin ıelendi. Ekinshi oryn Aıbat Seıtenge buıyrsa, eki úshinshi oryndy – Rýslan Əbdirazaqov pen Mańǵystaýdyń jas jolbarysy Nurdəýlet Jarylǵapov ózara bólisti. Júldege qarys qadam qalsa da, jankúıerlerdiń ystyq yqylasyna bólengen balýandar da boldy. Əsirese, beldesý barysynda aıaǵyn aýyr- typ alyp, dərigerler kómegine júginse de, qaısarlyǵyn tanytyp, syr bildirmeı, sońyna deıin kúresken Maqanshynyń týma- sy, qazir Almaty atynan jarysqa qatysyp júrgen Saıat Shəmshıevke besqaraǵaılyqtar jıi-jıi shapalaq uryp, qoshemet kórsetip otyrdy.
Shyǵys Qazaqstan oblysy, Besqaraǵaı aýdany
Azamat QASYM, «Egemen Qazaqstan»
