2011 jylǵy 22 shi, Astana, Úkimet Úıi
Kemelerdiń portqa kirý jáne porttan shyǵý, kemelerdiń port akvatorııasy men porttaǵy turaq sheginde júzýi qaǵıdasyn bekitý týraly
«Ishki sý kóligi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2004 jylǵy 6 shildedegi Zańynyń 8-babynyń 17) tarmaqshasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi:
1. Qosa berilip otyrǵan Kemelerdiń portqa kirý jáne porttan shyǵý, kemelerdiń port akvatorııasy men porttaǵy turaq sheginde júzýi qaǵıdasy bekitilsin.
2. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri K.MÁSIMOV.
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2011 jylǵy 22 shildedegi № 847 qaýlysymen bekitilgen
Kemelerdiń portqa kirý jáne porttan shyǵý, kemelerdiń port akvatorııasy men porttaǵy turaq sheginde júzýi qaǵıdasy
1. Jalpy erejeler
1. Osy Kemelerdiń portqa kirý jáne porttan shyǵý, kemelerdiń port akvatorııasy men porttaǵy turaq sheginde júzýi qaǵıdasy (budan ári – Qaǵıda) «Ishki sý kóligi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2004 jylǵy 6 shildedegi Zańynyń 8-babynyń 17) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi. 2. Osy Qaǵıda kemelerdiń portqa kirý jáne porttan shyǵý, kemelerdiń port akvatorııasy men porttaǵy turaq sheginde júzý tártibin aıqyndaıdy. 3. Osy Qaǵıda porttar men olardyń akvatorııalary aýmaqtarynda qyzmetin júzege asyratyn jeke jáne zańdy tulǵalarǵa, sondaı-aq porttarǵa kiretin jáne olardan shyǵatyn, port akvatorııasy sheginde júzetin jáne turatyn kemelerge qoldanylady. Qazaqstan Respýblıkasynyń porttaryna shetel kemeleriniń kirýi jáne olarǵa qyzmet kórsetý halyqaralyq sharttar negizinde júzege asyrylady.2. Kemelerdiń portqa kirý jáne olardyń porttan shyǵý tártibi
§ 1. Kemeniń jaqyn kelýi týraly aqparat
4. Kemeniń mejeli portqa jaqyndaýy týraly aqparatty keme kapıtany Qazaqstan Respýblıkasynyń portyna kelý kezinde ýákiletti organnyń aýmaqtyq bólimshesine (budan ári – Aýmaqtyq bólimshe) beredi. 5. Jaqyndaý týraly aqparat 12 saǵat buryn habarlanady jáne jaqyndaýǵa deıin 4 saǵat qalǵanda naqtylanady. О́týdiń uzaqtyǵy keminde 12 saǵat bolǵanda – kemeniń jóneltý portynan shyqqanynan keıin 2 saǵat sheginde. Balyq aýlaý kásiptik floty kemeleriniń kapıtandary kásipti bitirý ýaqytyn, sondaı-aq portqa jaqyndaý ýaqytyn 12 saǵattan keshiktirmeı habarlaıdy. 6. Keme kapıtany jaqyndaý týraly aqparatta mynadaı derekterdi: 1) kemeniń ataýyn, onyń týyn, ıesiniń ataýyn; 2) jóneltý portyn (sońǵy kirý porty, kásip jasaý aýdany, burǵylaý qondyrǵysy); 3) kemeniń eń úlken uzyndyǵyn; 4) aldyńǵy jáne artqy jaǵymen kemeniń shógýin; 5) jolaýshylar sanyn; 6) júk ataýyn, júktiń erekshe qasıetterin, fýmıgant ataýyn (eger júk kemede fýmıngasııada bolsa), júktiń sanyn (massasyn), júktiń kemede: palýbada, tvındekte, trıýmdar boıynsha (týra ótpeli trıýmdar bolǵan kezde - árbir lıýk boıynsha) ornalasýyn, uzyn ólshemdi júktiń bir ornynyń uzyndyǵy men aýyr salmaqty júktiń massasyn (3 tonnadan astam), sondaı-aq júk túsirýge bara jatqan tanker úshin – aılaq aldyndaǵy ballast massasy men ballastan bosatý ýaqytyn, buryn ákelgen júktiń ataýyn; 7) júk alýshylardyń ataýyn; 8) býnkerge, tushy sýǵa, jabdyqtarǵa qajettiligin; 9) qosymsha tehnıkalyq jáne jóndeý operasııalaryn oryndaý qajettiligin habarlaıdy, sondaı-aq qajet bolǵan kezde: lıaldy, ballastyq, sharýashylyq-fekaldy aǵyn sýlaryn tapsyrý úshin barjaǵa jáne qoqysqa arnalǵan konteınerlerge; tirkep súıreý kemeleri men tirkep súıreý qyzmetterine; losmanǵa ótinim beredi. 7. Kemeni basqa mekenjaıǵa jiberý jaǵdaıynda kapıtan radıogrammamen bastapqy mejeli portqa buryn berilgen ótinimdi joıady. 8. Keme kapıtany óziniń jaqyndaý týraly aqparatynda kemeniń barlyq júk qurylǵylarynyń (mehanızmderiniń) aqaýlyqtary týraly habarlaıdy. 9. Aqparat bolmaý nemese keme anyqtamalǵan aqparatty ne ýaqytynda aqparat bermeý jaǵdaılarynda, sonyń saldarynan kemeni óńdeý kidirip qalǵanda, onyń bos turǵan ýaqyty keme esebine jatqyzylady. 10. Aýmaqtyq bólimshe kemeni onyń zákirlik turý, arqandap baılaý orny jáne tıeý-túsirý nemese basqa jumystardy oryndaý tásili týraly kemeniń portqa kelýine deıin 2 saǵattan keshiktirmeı habardar etedi.§ 2 Kemeniń kelýin resimdeý
11. Kemeniń portqa kelýin Aýmaqtyq bólimshe ol kelgen sátten bastap 12 saǵat ishinde resimdeıdi. Kemeniń kelýi keme kapıtany keme qujattaryn, keme rólin jáne jolaýshylar tizimin berýi boıynsha resimdeledi. 12. Eger reıste Aýmaqtyq bólimshe tehnıkalyq jaı-kúıin baqylaýǵa jaýap beretin qurylǵylardyń nemese toraptar men mehanızmderdiń qandaı da bir synýlary bolsa, keme kapıtany portqa kelýi boıynsha bul týraly Aýmaqtyq bólimshege jazbasha habarlaıdy. 13. Kemeler óz kemesinen nemese kez kelgen basqa kemeden kez kelgen zııandy zattardyń tastalý jaǵdaılary týraly, sondaı-aq baıqalǵan lastaný týraly Aýmaqtyq bólimshege jáne kirý portynyń kezekshi dıspetcherine dereý habarlaıdy. 14. Port kemede jınalyp qalǵan lastanǵan sýlardyń jáne turmystyq qaldyqtardyń barlyq túrlerin qabyldaýdy qamtamasyz etedi. 15. Qatty separatordan ótkizilgen munaı ónimderiniń qaldyqtary, maılanǵan shúberek, qoqys, usaq ydys, tehnıkalyq, taǵam jáne basqa da turmystyq qaldyqtar kemeden ótinish boıynsha port usynatyn arnaıy ydyspen shyǵarylady.16. Portta aılaq mańynda turǵan kemede salqyndatý sýynyń quıý shpıgattaryn arnaıy qalqandarmen jabý, al bort syrtyna shyǵarylatyn býdy qosymsha qubyrlarmen sýǵa jiberý qajet. Qalqandar keme aılaqqa kelgenge deıin ornatylady.
§ 3. Kemeniń shyǵýyn resimdeý
17. Kemeniń reıske shyǵýyn resimdeýdi Aýmaqtyq bólimshe júzege asyrady. Resimdeý kemeniń qanaǵattanarlyq tehnıkalyq jaı-kúıin rastaıtyn ýákiletti organ bergen keme qujattary bolǵan kezde júrgiziledi. 18. Kemeniń porttan shyǵýǵa daıyndyǵyn Aýmaqtyq bólimshe jáne porttyń sanıtarlyq-karantındik qyzmeti tekseredi. 19. Aýmaqtyq bólimshe mynadaı jaǵdaılarda: 1) kemeniń júzýge jaramsyzdyǵy, ony tıeý, jabdyqtaý, ekıpajdy jınaqtaý týraly talaptar buzylǵanda jáne júzý qaýipsizdigine nemese kemedegi adamdardyń densaýlyǵyna qaýip tóndiretin kemedegi basqa da kemshilikter, sondaı-aq keme qujattaryn resimdeý talaptary buzylǵan jaǵdaılarda; 2) belgilengen alymdar men aıyppuldar tólenbegende porttan shyǵýǵa ruqsatty berýden bas tartady. 20. Sondaı-aq keme men júk Aýmaqtyq bólimshede avarııa, qutqarý týyndaǵan, kemeler soqtyǵysqan nemese ózge de zııan keltirilgen jaǵdaılarda, sondaı-aq porttyq qurylystardyń, porttaǵy ózge de múliktiń jáne navıgasııalyq quraldar jaǵdaıynyń buzylýynan týyndaǵan porttyń talaby boıynsha keme ıesiniń nemese júk ıesiniń jetkilikti qamtamasyz etýdi usynýyna deıin ustalady. 21. Tekserý kezinde anyqtalǵan kemelerdi porttan shyǵýǵa daıyndaýdaǵy barlyq buzýshylyqtar men kemshilikter týraly Aýmaqtyq bólimshe eskertýler jýrnalyna jazba jasaıdy jáne akt jasaıdy. Kemeniń júrýin resimdeý kezinde port ıesine eskertýlerdiń joıylǵany týraly belgileri bar aktiniń danasyn kórsetedi. 22. Qazaqstan Respýblıkasy kemesiniń kapıtany ózen saǵasynda ornalasqan porttan shyǵýdy resimdeý úshin Aýmaqtyq bólimshege mynalardy usynady: 1) jalpy deklarasııany nemese ketý quqyǵyna arnalǵan ótinishti; 2) keme rólin; 3) ekıpaj músheleriniń dıplomdary men biliktilik kýálikterin; 4) jolaýshylar tizimin; 5) porttan shyǵýǵa arnalǵan sanıtarlyq-karantındik qyzmettiń ruqsatyn; 6) aýytqymaýshylyq esebin; 7) palýbalyq aýyr salmaqty júkterdi qabyldaý kezinde – olardyń kemede bekitilý esebi nemese kemedegi aýyr salmaqty jáne iri gabarıtti júkterdi bekitýdiń qoldanystaǵy tehnıkalyq sharttarynyń (qaǵıdalarynyń) úlgi shemalaryna sáıkes bekitý týraly aktini; 8) sýsymaly júkterdi qabyldaý kezinde – tehnologııalyq rejımderdiń kartalaryn jáne tıeýdiń úlgi josparlaryn nemese júktiń dymqyldyǵy men tabıǵı eńis buryshy kórsetilgen júkke arnalǵan sertıfıkatty; 9) konversııa kitabyn; 10) shetel kemesiniń kapıtany ketýdi resimdeý kezinde Aýmaqtyq bólimshege Jalpy deklarasııany jáne konvensııalyq qujattardy usynady. 23. Kemede kapıtan basqaratyn ekıpaj bolǵan kezde tirkep súıretiletin kemeniń shyǵýy osy Qaǵıdanyń 24-tarmaǵyna sáıkes resimdeledi. Tirkep súıretiletin kerýenniń shyǵýy tirkep súıretetin keme kapıtany resimdeıdi. 24. Tirkep súıretiletin kemeniń shyǵýyn resimdeý kezinde Aýmaqtyq bólimshege: 1) tirkep súıreý qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi nusqaýlyq; 2) ótý jospary; 3) tirkep súıreý jelisiniń shemasy men esebi usynylady. 25. Tirkep súıreýdi resimdeý kezinde tirkep súıretkishtiń de jáne tirkep súıretiletin kemeniń de tirkep súıretýge ruqsat beretin jazbamen birge keme qatynasy jaı-kúıin tekserý aktisi usynylady. 26. Eger keme tabıǵı qubylystarǵa baılanysty nemese avarııalyq-qutqarý operasııalaryna qatysý úshin Aýmaqtyq bólimsheniń ókimi boıynsha porttan shyqqan kezde, shyǵýdy resimdeý talap etilmeıdi. Osyndaı kemeniń kapıtany múmkindiginshe Aýmaqtyq bólimshege óziniń qolda bar quraldarymen shyǵatyny týraly habarlaıdy. 27. Shyǵýǵa ruqsat 24 saǵat ishinde kúshinde bolady. 28. Shekteýli júzý aýdanynyń kemeleri shyǵýdy porttan árbir shyǵý kezinde Aýmaqtyq bólimsheden ruqsat alý shartymen sanıtarlyq kýáliktiń qoldanylý merzimine resimdeıdi. 29. Eger qandaı da bir sebeppen keme portta belgilengen merzimnen artyq kidirip qalsa, keme kapıtany bul týraly Aýmaqtyq bólimshege habarlaıdy jáne shyǵýdy qaıtadan resimdeıdi.30. Shyǵýdy resimdeýden keıin ekıpaj quramy nemese kemeniń tehnıkalyq jaı-kúıi ózgergen jaǵdaıda keme kapıtany bul týraly Aýmaqtyq bólimshege habarlaıdy jáne shyǵýdy qaıtadan resimdeıdi.
3. Port akvatorııasy sheginde kemelerdiń júzý tártibi
31. Port akvatorııasy sheginde jáne oǵan kireberiste júzý kezinde belgilengen qozǵalys joldaryn ustaný, túbin tereńdetý kemelerimen aıyrmashylyq erekshelikterin eskerý jáne kemelerdiń, brandvahtalardyń jáne júzý rejımi týraly kemelerge habarlandyrýdy júzege asyratyn jaǵalaý posttarynyń aıyrmashylyq sıgnaldaryn bilý kerek. 32. Shetel kemesine Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki sý kóligi salasyndaǵy zańnamasynda jáne Qazaqstan Respýblıkasy ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq sharttarda belgilengen qujattar bolǵan kezde Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaqtyq sýlaryna kirý jáne olarda júzý múmkindigi beriledi. 33. Portqa kiretin keme porttan shyǵatyn kemege jol beredi. Portqa kiretin keme: 1) jol berýge múmkindiginen shekteýli bolǵanda jáne ishki sý joldarynda júzý qaǵıdasyna sáıkes ottar men belgilerdi alyp júrgende; 2) ózi shógýinen qysylǵan jáne ishki sý joldarynda júzý qaǵıdasyna sáıkes sıgnaldar alyp júrgen jaǵdaılary erekshelikti quraıdy. 34. Qarsy baǵyttardan tar orynǵa, burylysqa nemese bir qaqpaqtan ekinshi qaqpaqqa aýysqan orynǵa eki keme jaqyndaǵan kezde osyndaı jerden eki keme bir mezgilde ótý múmkin bolmaǵanda nemese qaýipti bolǵanda, onda basqa kemege jol berýge mindetti keme, sońǵysynyń qaýipsiz qashyqtyqta turyp, onyń burylýdy aıaqtaýyna múmkindik beredi. 35. Tar jerlerde arnaıy jáne túbin tereńdetý jumystarymen aınalysatyn kemelerden alshaqtaý olardan erkin ótý múmkindigi týraly rastaýdy alǵannan keıin júzege asyrylady. 36. Arnaıy jumystarmen aınalysqan kemege jaqyndaǵan kezde onymen ýltraqysqa tolqyndy radıobaılanysta onyń janynan ótý múmkindigi týraly aldyn ala ýaǵdalasý ne jyldamdyqty aldyn ala azaıtý jáne odan keminde 5 kabelter qashyqtyqta bir uzaq sıgnal berý qajet. Arnaıy jumystarmen aınalysqan keme osy sıgnal boıynsha jumysyn toqtatady jáne ol kótergen ottaryn (belgilerin) túsiredi. Ottardy (belgilerdi) túsirý ótetin joldyń bosaǵanyn bildiredi. 37. Qaýipti tolqyn kóbeıýin boldyrmaý úshin kapıtan mynadaı jaǵdaılarda: 1) tirkep súıreý kerýenderi men shaǵyn kólemdi kemelerden alshaqtaǵanda; 2) jumys istegen krandarynyń, ekskavatorlarynyń, debarkaderleriniń, aılaqtardyń, aılaqta arqandap baılaýdan bosatylǵan munaı quıý kemeleriniń janynan ótkende; 3) zákirde nemese qaırańda turǵan kemelerdi aınalyp ótkende; 4) sý asty, gıdrotehnıkalyq jáne basqa da arnaıy jumys oryndalatyn jerden ótkende; 5) túbin tereńdetý kemelerin aınalyp ótkende; 6) aılaqta, keme bortynda jumys isteıtin adamdary bar saldar men shlıýpkalardyń mańynan ótkende aldyn ala keme jyldamdyǵyn azaıtady. 38. Sý asty qanattary bar kemelerge kózben sholyp qaraý 5 kabelt jáne odan tómen bolǵanda farvaterler men arnalar boıynsha tek sý yǵystyrǵyshtyq jaǵdaılarynda qozǵalýǵa ruqsat etiledi. 39. Arnada nemese farvaterde kemeni zákirge qoıý mynadaı jaǵdaılardy qospaǵanda júzege asyrylady: 1) odan ári qozǵalý anyq qaýip tóndirgende; 2) tehnıkalyq buzylý saldarynan keme toqtaýǵa májbúr bolsa; 3) ótý joly basqa kemelerge jabyq bolsa. 40. Farvaterde nemese arnada zákirge turýǵa (nemese aılaqtyq baǵanalarǵa arqandap baılaýǵa) májbúr bolǵan kemeniń kapıtany Ýákiletti organǵa bul týraly qolda bar baılanys quraldarymen jedel habarlaıdy. Habarlamada kemeniń ataýy, kemeniń zákirge qoıylǵan (arqandap baılaý) ýaqyty, orny men sebepteri, sondaı-aq turý aýdanynda qozǵalystyń qanshalyqty dárejede qıyndaǵany týraly málimetter kórsetiledi. 41. Port sýlarynda kemelerdi tirkep súıreýge basshylyq etýdi port ıesi júzege asyrady. 42. Tirkep súıreý bastalǵanǵa deıin port ıesi tirkep súıreý operasııasyna qatysatyn kemeler kapıtandarymen ony júrgizý tártibin kelisedi. Eger tirkep súıreý losmandyq qamtamasyz etýmen júzege asyrylsa, onda ony júrgizý tártibin kelisýge losman da qatysady. Barlyq týyndaǵan máseleler men kelispeýshilikterdi port kapıtany sheshedi. 43. Tirkep súıreý kemeleri qozǵaltqyshtarynyń qýaty men manevrlik sapasyn, júzý kerýeniniń senimdi basqarylýyn qamtamasyz etpese (jel men aǵysty eskergende) tirkep súıreý júrgizilmeıdi. 44. Kemeler tez tutanatyn munaı ónimderi quıylmaly júktelgen jaǵdaıda lagpen tirkep súıreý júrgizilmeıdi, sondaı-aq bir tirkep súıregishpen bir ýaqytta munaı ónimderi quıylmaly júktelgen birneshe kemeler tirkep súıretilgen bolsa, tirkep súıreý júrgizilmeıdi. 45. Zaýyt akvatorııasynan júris synaǵyna kele jatqan keme port akvatorııasy arqyly tirkep súıretýmen júrgiziledi. 46. О́zdiginen júzetin kemeni onyń bortynan arqandap baılanǵan júzý quraldarymen tirkep súıreý júrgizilmeıdi. 47. Tirkep súıreıtin keme tirkep súıreıtin kemedegi jumystan tek tirkep súıreý basshylyǵynyń komandasy boıynsha bosatylady. 48. Tirkep súıretetin kemeniń tóńkerilip ketý qaýpi bar tikeleı tóngen jaǵdaıda ǵana tirkep súıreıtin kemeden komanda túspeı-aq tirkep súıreý arqany tastalady.4. Kemelerdiń portta turýy
§ 1. Kemelerdiń reıdte turýy
49. Kemelerdi zákirge qoıý nemese turaq ornyn aýystyrý árbir jaǵdaıda ýákiletti organnyń aýmaqtyq bólimshesiniń ruqsatymen (nusqaýymen) oryndalady. 50. Kemeler men saldarda jáne ózge de júzý obektilerinde navıgasııalyq belgi bolyp kórinýi múmkin ártúrli ottardy kóterýge ruqsat etilmeıdi. 51. Zákirde turǵan kemede táýliktiń qarańǵy ýaqytynda shtattyq syrtqy jaryqtandyrý qosylady. 52. Artqy jaǵynda zákirmen (verptermen) bekitilip, reıdte turǵan keme táýliktiń qarańǵy ýaqytynda aq ot, al kúndiz kemeniń artqy jaǵynda bort bıiktiginiń jarymyna deıin zákir shynjyrynyń qasynda tómen túsirilgen qyzyl jalaý bekitiledi. 53. Tirkep súıreýi joq ózdiginen júrmeıtin júzý quraldaryn zákirde ekıpajsyz qaldyrýǵa ruqsat etilmeıdi. 54. Keme kapıtany bóten adamdardy bortqa qabyldaǵanda nemese kemede baıqaǵanda bul týraly Aýmaqtyq bólimshege habarlaıdy jáne osy adamdardy ishki ister organdaryna tapsyrady. 55. Katerler men shlıýpkalardy sýǵa túsirý Aýmaqtyq bólimsheniń ruqsatymen ǵana ruqsat etiledi. Osy talap sýǵa batýshylarǵa kómek kórsetý jáne avarııalyq-qutqarý jumystaryn oryndaý úshin kemedegi júzý quraldaryn jedel paıdalaný qajet bolǵan jaǵdaılarda qoldanylmaıdy.§2. Kemelerdi arqandap baılaýǵa aılaqtardy daıyndaý jáne kemelerdi arqandap baılaý
56. Aılaq ıesi kemelerdiń kirýi men shyǵýyna aılaq daıyndyǵyn qamtamasyz etedi. 57. Aılaqty daıyndaý kezinde: 1) kiretin kemeni arqandap baılaý úshin aılaqtyń jetkilikti bos uzyndyǵy qamtamasyz etiledi; 2) qalypty arqandap baılaýǵa (arqannan bosatýǵa) kedergi bolatyn júkter men basqa zattardan aılaq kordony bosatylady; 3) arqandaý (arqannan bosatý) boıynsha jumystar júrgiziletin aılaqtyń kordon mańynyń bóligi muz ben qardan tazartylady jáne barlyq uzyndyǵy boıy qum shashylady; 4) arqandap baılaý aılaǵynda barlyq kólik túrleriniń jumystary men qozǵalysy toqtatylady; 5) táýliktiń qarańǵy ýaqytynda aılaqtyń tolyq jaryqtandyrý júıesi qosylady. Kemeniń arqandap baılanatyn orny (forshteven turǵan jeri) aılaq ıesiniń ókili bylaı kórsetedi: kúndiz - qyzyl jalaýmen, túnde - qyzyl ot jaryǵymen. 58. Keme kapıtany arqandap baılaýǵa deıin Aýmaqtyq bólimsheden nemese losmannan aılaqtyń jaı-kúıi, bos kireberis mólsheri týraly, aılaqqa kireberistegi jáne onyń boıyndaǵy tereńdik týraly aqparat alady. 59. Kemeni aılaqqa arqandap baılaý úshin aılaq ıesi olardyń sany kemeniń jalpy syıymdylyǵyna baılanysty bolatyn arqandap baılaýshylardy bóledi. 60. Kemeni aılaqta turǵan keme bortyna arqandap baılaý kezinde sońǵy keme óz ekıpajynyń kúshimen óz bortynyń kransty qorǵalýyn qamtamasyz etedi jáne kemege laqtyrylatyn arqan ushtaryn qaǵyp alady. Jaǵada arqan ushtaryn qaǵyp alýdy aılaq ıesi qamtamasyz etedi. 61. Shaǵyn kólemdi keme aılaqqa Aýmaqtyq bólimsheniń ruqsatymen ǵana arqandap baılanady.§3. Kemelerdiń aılaqta turýy
62. Kemelerdi aılaq janynda ornalastyrýdy Aýmaqtyq bólimshe júzege asyrady. Kemeler arasyndaǵy qashyqtyq keminde 10 metr bolýy tıis. 63. Aılaq janynda borty bortqa tirelip (lagymen) turatyn kemelerdiń jetkilikti sanyn árbir naqty jaǵdaıda Aýmaqtyq bólimshe belgileıdi. 64. Biriniń bortynda qaýipti júkter bar, bir-birine lagymen arqandap baılanǵan eki kemeniń turýyna ruqsat etilmeıdi. 65. Aılaq janynda arqanǵa baılanǵan kemeniń kapıtany sý betiniń, aılaq pen sý túbiniń lastanýyn boldyrmaý, sondaı-aq traptar aýdanyndaǵy jerlerdi qar men kirden turaqta tazalaýdy uıymdastyrý úshin sharalar qabyldaıdy. 66. Aılaqqa kemeden beriletin túskishter men basqyshtar tutqalarmen nemese qorshaýlarmen jabdyqtalady. Túskish aýdanynda uzyndyǵy keminde 30 metr bolatyn qutqarý sheńberi bolýy mindetti. Basqyshtar men túskishter alańynda adamdardyń sýǵa qulaýyn boldyrmaıtyn qorǵaǵysh tor tartylady. Táýliktiń qarańǵy ýaqytynda basqyshtar (túskishter) jaryqtandyrylady. 67. Keme jóndeý kásipornynyń ıesi jóndeletin kemelerdiń jáne ózge de júzý obektileriniń qaýipsiz turýyn uıymdastyrýdy qamtamasyz etedi. 68. Aılaqta turǵan kemede táýliktiń qarańǵy ýaqytynda syrtqy jaryqtandyrý qosylady, al bagi men artynda kemeniń shetterin bildiretin ottar qoıylady. 69. Suıyq otyny bar tanker nemese býnkerleýshi, eger onyń júk tankeri júk qaldyǵy men gazdan tazalanbasa, joǵaryda atalǵan ottardan basqa, neǵurlym kórinetin jerde Qazaqstan Respýlıkasynyń ishki sý joldarynda júzý qaǵıdasyna sáıkes búkil kókjıek boıynsha kórinetin bir qyzyl otty kóteredi. 70. Aılaqta turǵan kemede onyń mólsheri men tıesiligine qaramastan basqysh aldynda vahta qoıylady. Vahtalyq qyzmet Aýmaqtyq bólimshe telefondarynyń nómirlerimen qamtamasyz etiledi. 71. Bas qozǵaltqyshtardyń, rýl, zákir jáne arqandy qondyrǵylardyń isten shyǵýyna baılanysty keme jumystary, sondaı-aq bort syrtynda shlıýpkada nemese basqa júzý quraldaryndaǵy jumystar tek Aýmaqtyq bólimshesiniń jazbasha ruqsatymen oryndalady. 72. Avarııalyq kemege qasynda turǵan nemese onyń janynan ótetin kemeler adamdardy, kemeni, júk jáne basqa múlikterdi qutqarý boıynsha kómek kórsetý sharalaryn qabyldaıdy. 73. Turaqty ekıpaj ustaýǵa jabdyqtalmaǵan shaǵyn kólemdi kemelerdiń ıeleri óz kemeleriniń táýlik boıy kúzetilýin jáne olardyń turaqtaryn qadaǵalaýdy qamtamasyz etedi. 74. Júk operasııalary kezinde kemeniń qısaıýy 50 gradýstan aspaıdy.Árbir qaıta tıeý mehanızmderi úshin jel jyldamdyǵy pasport derekterinen artyq bolǵan kezde júk jumystaryn júrgizýge tyıym salynady.
§4. Turaq ornyn aýystyrý
75. Kezekshi dıspetcher kemeniń turaq ornynan aldaǵy aýysýy týraly keme kapıtanyna jumys ýaqytynda 2 saǵat buryn keshiktirmeı habarlaıdy. 76. Eger kemeni qaıta arqandap baılaý, tartý jáne ornyn aýystyrý aldaǵy táýliktiń saǵat 17.00-den bastap 8.00-ge deıin josparlansa, onda port ıesi bul týraly kapıtanǵa 15 saǵat buryn habarlaıdy. 77. Eger turaq ornyn aýystyratyn keme aılaqta turǵan basqa kemeniń bortyna lagpen qoıylsa, onda sońǵy kemege bul týraly qaıta aýystyrý bastalǵanǵa deıin keminde 1 saǵat buryn eskertiledi. 78. Kemeni bir aılaqtan basqasyna aýystyrý nemese ony aılaqtan reıdke aparý tek kemede kapıtan nemese aǵa kómekshi bolǵan kezde ǵana ruqsat etiledi. 79. Kemeni aldaǵy aılaqtyń uzyna boıy tartqan jaǵdaıda oǵan basqa kemeden ákelingen arqandar, bul jóninde basqa keme kapıtanynyń vahta kómekshisine habarlanǵannan keıin ǵana beriledi. Eger arqandardy berý kezinde olar basqa keme arqandarymen qystyrylyp qalsa, basqa kemeniń vahta qyzmeti óziniń arqan baýlaryn berý kezinde bosatady.§5. Daýyl kezindegi is-qımyldar
80. Aýmaqtyq bólimshe aýa raıynyń tez buzylatyny týraly derekter alǵannan bastap port aılaqtarynda turǵan barlyq kemelerdiń kapıtandaryna dereý habarlaıdy. 81. Keme kapıtany daýyl týraly eskertý alǵan kezde nemese aýa raıy nasharlaýynyń anyq belgileri bolǵan kezde keme qaýipsizdigin qamtamasyz etý jóninde sharalar qabyldaıdy. 82 Aýmaqtyq bólimshe daýyl týraly eskertý alǵannan bastap porttyń dıspetcherlik qyzmetine daýyl kezinde porttan shyǵýy tıis kemelerdiń tizimin, sondaı-aq portta qalatyn kemelerdiń qolaıly jabyq jerlerde ornalasýyn eskere otyryp, turýǵa jyljýyn habarlaıdy. Sonymen birge keme kapıtandaryna portta qalǵan kemeler men júzý quraldarynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jóninde qajetti is-sharalar júrgizý týraly nusqaýlar beredi. 83. Kez kelgen tehnıkalyq jaramdy keme Aýmaqtyq bólimsheniń talaby boıynsha daýyl kezinde porttan shyǵady.§6. Portta qystaý jáne qazyqta turý
84. Kemelerdiń menshik ıeleri nemese keme ıesiniń nemese keme kapıtanynyń ótinimi boıynsha kemeniń qysqy turaǵynyń, jóndeýde turý nemese qazyqta turý múmkindigi týraly sheshimdi árbir jaǵdaıda port ıesi qabyldaıdy, onda árbir keme boıynsha mynalar kórsetiledi: 1) úlgisi, ataýy, tirkeý nómiri, uzyndyǵy, eni jáne shógýi; 2) tirkelgen porty; 3) portta qalaǵan turaq orny; 4) kapıtannyń nemese ózge de jaýapty adamnyń tegi; 5) kemede qystap qalatyn ekıpaj músheleriniń nemese kemede turatyn kúzetshiniń tegi; 6) komandanyń vahta qyzmetin júrgizý tártibi jáne kezekshilik kestesi; 7) kemeniń menshik ıesiniń nemese keme ıesiniń jáne keme kapıtanynynń mekenjaılary; 8) kemelerdi ornalastyrý syzbasy. 85. Birneshe kemeler qystaǵan kezde kemeniń menshik ıesi nemese keme ıesi kerýen qalyptastyrady, kerýendegi barlyq kemelerdiń turý qaýipsizdigine jaýapty kerýen kapıtanyn taǵaıyndaıdy. 86. Keme kapıtany qystaý portynan shyqqan jaǵdaıda Aýmaqtyq bólimsheni ol bolmaǵan kezde kemege jáne ekıpajǵa jaýapty adam týraly habardar etedi. 87. Qystaýǵa qoıylǵan kemelerde keme ıesi ázirlep, bekitken jáne Aýmaqtyq bólimshemen kelisilgen kemeniń turaqta turǵan kezeńinde keme qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi is-sharalar jospary bolady. 88. Quıylma kemelerin turaqqa qoıý aldynda tankileri men sorǵy bólimshelerin tolyq tazalaý jáne gazsyzdandyrý oryndalady. 89. Qystaıtyn kemede suıyq otyn qory tek Aýmaqtyq bólimsheniń ruqsatymen ǵana qaldyrylady. 90. Turý kezinde kemeler Aýmaqtyq bólimshemen baılanyspen qamtamasyz etiledi. SOŃY
