Iаdrolyq qarýsyz álem jónindegi Deklarasııa

Astana, 2011 jylǵy 12 qazan

Biz, Iаdrolyq qarýsyz álem úshin Astanalyq halyqaralyq forýmyna qatysýshylar, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetine ıadrolyq qarýdan bos álemge qol jetkizý ıgilikti maqsatyna arnalǵan halyqaralyq forýmdy ótkizgeni úshin alǵysymyzdy bildire otyryp, álemdegi qýattylyǵy jaǵynan tórtinshi ıadrolyq arsenaldy ıelenýden bas tartýǵa jáne 20 jyl buryn eń úlken ıadrolyq synaq polıgondarynyń birin jabýǵa mańyzdylyǵy jaǵynan tarıhı sheshimder qabyldaǵan Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Nazarbaevtyń álemdik ıadrolyq qarýsyzdaný jáne taratpaý úderisine qosqan orasan zor úlesin moıyndaı otyryp, Qazaqstan Respýblıkasynyń bastamasymen 29 tamyzdy Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq is-qımyl kúni dep jarııalaǵan, Birikken Ulttar Uıymy 64-shi sessııasynda 64/35 qararyn biraýyzdan qabyldaǵanyn qýattaı otyryp, halyqaralyq qaýymdastyqtyń ıadrolyq qarýdy tolyq joıý men ıadrolyq qarýdan azat álem qurý maqsatyna shynaıy berilgenin rastaı otyryp, qazirgi kezde ıadrolyq qarýdan bos álem qurý úshin sharttardyń bolýyn moıyndaı otyryp jáne bul maqsatqa jetý úshin naqty sharalardy iske asyrý qajettigin atap ótip, beıbit álem qurý maqsatynda ıadrolyq qarýdy tolyq joıý baǵytynda budan ári naqty qadamdar men nátıjeli sharalardy júzege asyrý qajettigin barlyq memleketterdiń esine sala otyryp jáne buǵan qol jetkizý mindetterin rastaı otyryp, nátıjeli halyqaralyq baqylaýda júzege asyrylatyn jáne eń joǵary basymdyǵy retinde ıadrolyq qarýsyzdaný bolatyn jappaı jáne tolyq qarýsyzdaný túpki maqsat ekenin atap ótip, BUU Bas hatshysynyń Iаdrolyq qarýsyzdaný jónindegi bes usynysyn, atap ótip, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazar­baev myrzanyń Iаdrosyz álem jalpy deklarasııasyn qabyl­daýyn atap ótip, 2011 jylǵy 5 aqpanda Amerıka Qurama Shtattary men Reseı Federasııasy arasyndaǵy strategııalyq shabýyldaýshy qarýlaryn odan ári qysqartý men shekteý sharalary týraly sharttyń ratıfıkasııalanýyn qoldaı otyryp, ıadrolyq memleketterdiń basym kópshiligi ıadrolyq qarý úshin ydyraǵysh materıaldardy óndirýge moratorıı jarııa­laýyn qoldaı otyryp, Qarýsyzdaný boıynsha konferensııanyń qabyldanǵan is-áre­ket baǵdarlamasyna sáıkes kelissózder men mazmundy talqylaýlar bastaýǵa qabiletsizdigin tereń alańdaýshylyqpen atap ótip, óziniń ıadrolyq arsenaldaryn qysqartý jáne bar arsenal­dar­dyń transparenttiligin arttyrý boıynsha ıadrolyq qarýǵa ıe keıbir memleketter qoldanǵan birjaqty sharalaryn rıza­shylyqpen atap ótip jáne barlyq ıadrolyq memleketterdi qarýsyzdaný boıynsha keıingi qadamdardy júzege asyrýǵa shaqyra otyryp, ıadrolyq qarýdyń qaýipsizdik saıasatyndaǵy rólin tómendetý boıynsha keıingi progreske degen qajettilikti qaıta bildire otyryp, 2010 jyly Iаdrolyq qarýdy taratpaý jónindegi shartqa qatysýshy memleketterdiń Sholý konferensııasynda biraýyz­dan Qorytyndy qujatty, sonyń ishinde onyń ıadrolyq qarý­syz­daný, taratpaý jáne atom energııasyn beıbit maqsatta qol­daný boıynsha Is-áreketter josparyn qabyldaýdy qýattaı otyryp, ıadrolyq qarýsyz álemge qol jetkizý maqsatyn alǵa tartýdyń tıimdi jáne paıdaly tásili retinde qarýsyzdaný men taratpaý salasyndaǵy bilimniń mańyzdylyǵyn moıyndaı otyryp, tómendegini málimdeımiz: biz ıadrolyq qarýǵa ıe barlyq memleketterdiń ıadrolyq qarýdy qysqa merzimde tolyqtaı joıýǵa baǵyttalǵan qadamdarǵa kirisetin ýaqyty keldi dep esepteımiz; biz halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdik jáne ıadrolyq qarýsyzdanýǵa qolǵabys ózara nyǵaıtatyn sıpatqa ıe ekenin moıyndaımyz; biz Iаdrolyq qarýdy taratpaý jónindegi shartqa múshe memleketterdiń Sharttyń barlyq baptary boıynsha mindettemelerin oryndaý mańyzdylyǵyn taǵy da rastaımyz; biz IаQTJSh-ǵa barlyq múshe memleketterdiń Sharttyń VI babyna sáıkes shynaıy berilgen ıadrolyq qarýsyzdanýǵa júrgizetin qosymsha qadamdardy, sonyń ishinde ıadrolyq qarýdyń barlyq túrlerin tereń qysqartýdy qosa, júzege asyrýǵa shaqyramyz jáne qaıtymsyzdyq pen baqylanbalylyq prınsıpterin paıdalanýdyń, sonymen qatar, halyqaralyq turaqtylyq pen barlyǵynyń qaýipsizdigine zııankestik jasamaýǵa járdemdesetindeı transparenttilik deńgeıin joǵarylatýdyń mańyzdylyǵyn erekshe ataımyz; biz barlyq memleketterdi, sonyń ishinde Iаdrolyq synaq­tar­ǵa jappaı tyıym salý týraly sharttyń kúshine enýi táýeldi bo­lyp otyrǵan memleketterdi ony ratıfıkasııalaýǵa shaqyramyz; biz IаQTJSh-ǵa qosylýdy kútip otyrǵan barlyq memleketterdi múmkinshiliginshe ıadrolyq qarýdy synaýdan nemese basqa da ıadrolyq jarylystar men IаQTJSh nysany men maqsattary­nan aıyratyn is-áreketterden boı saqtaýǵa shaqyramyz; biz barlyq memleketterdi qaýipsizdik kepildikteri turǵysynan ózderiniń mindetterin saqtaýǵa shaqyramyz jáne osy kepildikterdi áli bermegen memleketterdi ıadrolyq qarýdan bos aımaqtar týraly tıisti kelisimderge qatysýshy memlekettermen olarǵa osy kepildikterdi beretin ózara kelisilgen sharttar boıynsha árekettesýge shaqyramyz; biz 1999 jylǵy 30 sáýirde Qarýsyzdaný jónindegi BUU komıssııasy bekitken maqsattar men prınsıpterge sáıkes jańa ıadrolyq qarýdan bos aımaqtardyń qurylýyn qoldaımyz jáne keıinnen Taıaý Shyǵysta aldyn ala qol jetkizilgen aımaq memleketteri arasyndaǵy kelisimder negizinde ıadrolyq qarýdan bos aımaqtyń qurylýyn qoldaımyz; biz barlyq qatysýshy memleketterdi qysqa merzimde bar ıadrolyq qarýdan bos aımaqtar úshin tıisti hattamalar qabyldaýǵa shaqyramyz; biz kemsitpeıtin, kópjaqty jáne tıimdi baqylanbaly Iаdrolyq qarý men basqa da ıadrolyq jarylǵysh qurylǵylar úshin ydyraǵysh materıaldardyń óndirisine tyıym salý týraly kelisimdi múmkindiginshe tezirek qabyldaýǵa nıettimiz; biz barlyq memleketterdi BUU Bas hatshysynyń ıadrolyq qarýsyz álemge qol jetkizýge qolǵabys retinde BUU qarýsyzdaný men taratpaý salasynda bilim berý máseleleri jónindegi zertteýge qatysty baıandamasynyń usynystaryn júzege asyrýǵa shaqyramyz; biz ıadrolyq qarýdyń tolyq joıylýyna qol jetkizý boıynsha nıetimizdiń dáleli bola alatyn Iаdrolyq qarýsyz álem jalpyǵa birdeı deklarasııasyn qabyldaýdy qoldaımyz. Biz azamattyq qoǵamdy – uıymdar men ındıvıdýýmderdi qarýsyzdaný salasynda bilim berýge jáne onyń ıdeıalaryn ilgerileýge qatysýǵa shaqyramyz.