15 Tamyz, 2017

Nesıemen nege oqymasqa?!

193 retkórsetildi

Elimizde oqý granttarynyń ıe­­ger­­leri belgili boldy. Árıne, qaı zamanda bolsa da oqyǵan – bil­gir, oqymaǵan – dilgir. Bári bil­gir bolǵysy keledi, bárine birdeı bol­maq qaıda? Zeıin men zerdeniń záý­de oza­tyn tusy – osy. Sondyqtan oqý grantyna ilige almaǵan jas tú­lek­tiń jabyrqaǵan janyn et ja­qyn­dary jubatyp jatady. Biraq ómir jubata ma?..

Árbir ata-ana balasynyń beti bo­lashaqta kónsharyq emes, jaryq bo­lý úshin de oqytqysy keledi. De­se de, aqyly oqýdy kez kelgen otba­synyń qaltasy kótere bermeıdi. Mun­daıda solqyldaq shybyqtaı sanasy maıysqaq jasóspirimge aıy­byn aıtqan ońaı, baıy­byn aıt­qan qıyn. Aıtalyq, jyl boıy UBT-ǵa muqııat daıyndalyp, kelesi jy­ly qaıta qujat tapsyrýǵa keńes be­rýińiz múmkin. Oǵan orqoıandaı or­­ǵyp, ot basaıyn dep turǵan ol shy­­daı ma?. Kıiz qazyqty jerge kir­­gizetin myqty toqpaǵy – ótpeli jas­taǵy óskindi qadaǵalaýshy ata-anasy men et jaqyndarynyń nemese talapkerdiń óziniń qatań qaǵı­da­sy bolmasa, iske asýy qıyn. Ál­bet­te, syrttaı oqýǵa tapsyryp, ju­­mys istep, qarjy tabýǵa sheshim qa­byl­­daýǵa shaqyrýǵa da bolar. Bul bozbalanyń nemese boıjetkenniń eń­bektiń ashyly-tushyly dámin ta­týǵa, sol arqyly óziniń de oqýǵa den qoıýyna sebep bolýy kádik. Tipti bol­masa, oqýynyń tólemin ózi taba ala­tyn deńgeıge umtylýyna negiz bo­lady. Alaıda, mekteptegi qatar qur­by-qurdastarynan qalmaý da oıynda bar. Osy tusta memlekettiń qoldaýyna arqa súıeýge bolatyn taǵy bir jaıtty aıta ketelik. Bul – bilim nesıesi.

Osydan on alty jyl buryn oqýǵa tapsyrdyq. Qıyrdaǵy Qytaımen shekarada jatqan alys aýyl mektebinen alǵan orta bilimmen bıikke qol sozǵan edik. Jýrnalıstıka mamandyǵyna respýblıka kóleminde bar-joǵy 15 grant, 20 nesıe bólingen eken. Barlyǵy – 35 oryn. Baıqaý óte joǵary boldy. Sátin salǵanda, aýyl kvotasymen nesıe baǵdarlamasyna iligippiz. Osy nesıe qaıyrly nesıe boldy. Búginde jemisin kórip kelemiz. Áıtpese, naryqtyń naq qos búıirden qysyp turǵan kezeńinde aýyldaǵy jumyssyz ata-ananyń aqyly oqytýǵa shamasy joq edi. Bú­ginde bul júıe bolmaǵanymen talapker óziniń atyna nesıe resimdeýine bo­la­dy. Iаǵnı, grant ala almaǵandar stýdenttik kredıt boıynsha oqýǵa túse alady.

Bıylǵy mektep bitirýshilerdiń 30 pa­ıyzy ǵana bilim granttaryna qol jet­kizgenin esepke alsaq, aqyly negizdegi oqý­shylardyń qatary arta­tyny sózsiz. Iаǵ­nı, bul rette ata-ana­ǵa ıek artpaı, óz kúsh-jigerińizge sú­ıe­ný arqyly oqy­ǵan­ǵa ne jetsin! Aman-esen oqýdy tá­mamdasańyz asyq­paı nesıeni de ótep shyǵasyz.

О́tken senbide talapkerlerdiń ata-analary men týystaryn bi­lim granttary máselesine oraı qa­byl­daǵan Bilim jáne ǵy­lym mı­nıstri E.Saǵadıev stýdentter men talap­kerlerge oqýǵa aqy tóleýge qol­daý kórsetý maqsatynda bilim be­rý ne­sıe­lerin kepildendirýdiń memlekettik baǵdarlamasy engizilgenin, osy turǵyda talapkerler óz atyna stýdenttik nesıe resimdeýge bo­la­tynyn jetkizgen bolatyn.

Iаǵnı, qysqasha aıtsaq, 12 jylǵa de­­ıin beriletin bul nesıeniń jyldyq ús­temesi 10 paıyzdan bastalady. Mı­nıstr­likke qarasty Qarjy orta­lyǵy kepildik beretindikten nesıe alý­shydan ke­pil talap etilmeıdi. Oqý kezeńinde jáne oqýdy bitirgen soń 6 aı boıy stýdent nesıeniń paıyz­daryn ǵana óteıdi. Qazaqstan azamat­taryna beriletin nesıeniń qaryz alý­shyǵa qoıatyn talaby – úlgerimi UBT/KT boıynsha 50 baldan tómen bolmaýy kerek. Sondaı-aq, tabysy jáne zeınetaqylyq aýdarymy bar qosa qaryz alýshy jeke tulǵanyń bolýy talap etiledi. Qujattardy jınap, bankte kelisimshartqa qol qoıǵan soń aqsha kolledj nemese joǵary oqý ornynyń shotyna aýdarylady.

Stýdenttik zaımdar órkenıetti elderde erteden qalyptasqan. Máselen, álemdik oqý ordasynyń birine sanalatyn Ulybrıtanııada stýdenttik nesıeler el azamattarymen birge Eýropalyq odaq elderiniń turǵyndary úshin de qol­jetimdi ári tıimdi oqý júıesiniń biri. Atal­­ǵan elde stýdenttik nesıeniń eki tú­ri bar. Onyń biri oqýǵa berilse, ekin­shisi turmystyq qajettilikke beriledi. Tur­­mys­tyq nesıeni tek kúndizgi bólimde oqı­tyn stýdentter ǵana ala alady. Al nesıeni óteý stýdenttiń oqýyn támam­daǵannan soń tabysy 21 myń fýntqa jetkende júrgizile bastaıdy. Sol sııaqty bul júıe sońǵy jyldary TMD elderinde engizile bastady. Qazaqstan da stýdenttik nesıeni resimdeýdi qol­daýshylar qataryna qosylyp keledi.

Búginde toı qýanyshyna da nesıe resimdep jatamyz ǵoı. Eger balanyń shyn máninde oqýǵa yntasy zor bolsa, oı qýanyshyna, bilim básekesine ne­ge nesıe almasqa degen oı týady. Bul da múmkindik. Bul da ınvestısııa. Aqyl-oıǵa quıylǵan qarjy aqyl-­oımen qaıtarylady. О́ıtkeni, naryq­tyń jalǵyz zańy bar. «Myń dildá – bilimdiniń jalǵyz sózi!».

Dýman ANASh, 
«Egemen Qazaqstan»
 

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Igerilmegen rezervter kóp

Qazaqstan • Búgin, 09:04

Eli qoldaǵan qundy qujat

Qazaqstan • Búgin, 09:02

Damýdyń sapaly kezeńi

Qazaqstan • Búgin, 09:01

Halyq únine qulaq asatyn memleket

Qazaqstan • Búgin, 08:57

«Qazaqmys» jospardy asyra oryndamaq

Ekonomıka • Búgin, 08:55

Turar týraly tolǵady

Rýhanııat • Búgin, 08:53

Ataýlar men esimder – eldiktiń belgisi

Qazaqstan • Búgin, 08:51

Altyn Orda tarıhy tarazylandy

Rýhanııat • Búgin, 08:48

Temir jol tasymaly jetildirile túsedi

Qazaqstan • Búgin, 08:43

Bir ótinishpen – birneshe qyzmet

Qazaqstan • Búgin, 08:42

Bolgarııada ótken basqosýǵa qatysty

Parlament • Búgin, 08:37

Qaterli isiktiń aldyn alýǵa bolady

Medısına • Búgin, 08:30

EAEO: endigi daý kómirge qatysty

Álem • Búgin, 08:26

Masyl bolma, asyl bol!

Qazaqstan • Búgin, 08:25

Benzın qymbattaı ma?

Qazaqstan • Keshe

«Syryńdy aıtshy, dúnıe...»

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Yrysbek Dábeı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Amangeldi Seıithan

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Serjan Zákeruly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Janat Jańqashuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kitap oqyp, rýhanı baı bol

Qazaqstan • Keshe

Juldyzdaı aǵyp ótken

Aımaqtar • Keshe

«Kóktem aýylynyń» aqsaqaly edi

Rýhanııat • Keshe

Abaı ulaǵaty – urpaqqa amanat

Rýhanııat • Keshe

Qyrǵyz eli Abaıdy ardaqtady

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar