Keshen aýmaǵyn kóriktendirý maqsatynda taqtatastar tóseý jumystary bastalyp ketti. Sondaı-aq, jýyrda jol qurylysyna jeke qarajat bólinbek. Bul aýdandaǵy birden-bir kelýshileri úzilmeıtin ortalyqtyń áleýetin arttyra túsedi dep kútilýde. El aýzynda «Yrǵyzbaı áýlıe» atanǵan baba 1787 jyly dúnıege kelip, 1850 jyly 63 jasynda qaıtys bolǵan. Qaıtys bolarynyń aldynda «Meni osy quba belge jerleńder, zıratymdy kótermeńder, urpaqtarym kóteredi» dep ósıet qaldyrǵan eken.
Qunanbaıdy aýyr dertten jazyp alǵan ataqty táýip týraly halyq jadynda jattalǵan jaqsy lebiz, tylsymǵa toly áńgime mol. Yrǵyzbaı – ózi molda, ózi táýip hám áýlıe kisi bolǵan. Dala zerthanasynda dárilerin saılap, aldyn ala ózine kele jatqan adamdy, janyna batqan aýrýy men onyń emin bilip otyrǵan. Tarbaǵataı taýlarynda ósetin altyntamyr, ermen, jalbyz, birsalar ispetti elý túrli shópten dáriler jasaǵan. Qytaı emshilerimen baılanysta bolyp, tájirıbe almasqan. Bir ereksheligi, em-domyna aqy almaǵan. Aýrýhana joq, eshkim ota jasamaıtyn zamanda adamdarǵa kóp shıpasy tıgen. О́zi ósıet etip qaldyrǵanyndaı, áýlıe 1920 jyldary Shynybaı esimdi aqsaqaldyń túsine kiredi. «Eı, Shynybaı, meniń basymda qozy-laq oınap júr, zıratymdy kóter, saǵan Alla taǵala beredi» deıdi. Shynybaıdyń sol kezde malyn barymtalap ketip, Tapberdi bastaýynda qınalyp júrgen kezi eken. Ol qara sıyrynyń kúshimen súıretkimen tas tasyp, áýlıeniń jatqan jeriniń alǵashqy sandyqshasyn qoıypty. Sodan keıin turmysy túzelgen Shynybaıdyń urpaqtary búgin de baqýatty turady. Al áýlıeniń mazaryn Jymyraıdyń Omarbegi, Ábekbaıdyń Ahmeti, Baıahmet Sadyqov jáne Orazaı, Muqatan, Taıpaq esimdi Kindikti aýylynyń aqsaqaldary men urpaqtary 1956 jyly kótergen. On jyl ótken soń mazardyń janynda zııarat etýge kelýshiler qonatyn tas úı salynypty. Jántikeı aýylyndaǵy Yrǵyzbaı ata meshitiniń ımamy Altynbek Qojahmetulynyń aıtýynsha, adamdar áýlıeniń basyna 1903 jyldan bastap kele bastaǵan.
Sońǵy jyldary Yrǵyzbaı ata kesenesi Baıanaýyldyń qyzyl granıtinen qaıta órilip, keshen aýmaǵynda jalǵyz mazar ǵana emes, kitaphana, murajaı, qonaq úı oryn tepti. Búginde Yrǵyzbaı ata keshenine balalar úıiniń tárbıelenýshileri jıi keledi. 2004 jyldan bastap balalar úıimen tyǵyz jumys isteı bastaǵan keshen jetim balalardy qamqorlyǵyna aldy. Jańa Shúlbi men Kókpekti balalar úıinen 10 bala Yrǵyzbaı áýlıe kesheniniń patronattyq tárbıesine kóshti.
Tarbaǵataı aýdanynyń ákimi Dildábek Orazbaevtyń aıtýynsha, zııarat etýmen birge taǵylymdy, tárbıelik mańyzy zor sharalardyń ortalyǵyna aınalǵan Yrǵyzbaı ata keshenine sońǵy jyldary bilekti de júrekti balýan jigitter kele bastady. Aqsýat aýylynda qazaq kúresinen Y.Doshanauly atyndaǵy halyqaralyq týrnırge qatysýǵa kelgen ár eldiń balýandarynyń áýlıege táý etýi dástúrge aınaldy. Yrǵyzbaı ata týrnıri – Qazaqstan boıynsha FILA kestesine engen tuńǵysh týrnır. Bul jarysqa jyl saıyn 20-dan asa memleketten sportshylar keledi. Zamanynda alty alashqa aty shyqqan ataqty Moldabaı, Shynǵara, keńes zamanyndaǵy Marat Imashev sekildi balýandar Yrǵyzbaı áýlıeniń basyna kelip, túneıdi eken. Osy ónegeli dástúr búgin de jalǵasyn taýyp keledi. Sondaı-aq, áýlıe kesheninde taǵy bir ulttyq sportymyz – asyq atýdan respýblıkalyq týrnır uıymdastyrylyp turady.
Aıta ketý kerek, kesene shyraqshysy Bolat Taǵabaı respýblıka jurtshylyǵyna óziniń óte baı kolleksııasymen, myńdaǵan asyq jınap qana qoımaı, alyp asyqtardyń jobasyn jasap júrgen ultjandy erik-jigerimen de tanymal. Kesenege kelýshiler áýlıe basyna túneýmen shektelmeı, keń dalanyń saf aýasymen tynystaýmen birge, baı murajaı men kitaphanadan úlken rýhanı lázzat alyp qaıtady.
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
