Energetıka mınıstri Q.Bozymbaev jedeldetilgen tehnologııalyq jańǵyrtý eldiń energetıkalyq sektorynyń tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik bergenin atap ótti. Mınıstr sondaı-aq, Memleket basshysynyń halyqqa Joldaýynda aıtylǵan jedeldetilgen tehnologııalyq jańǵyrtý boıynsha júıeli jumys júrgizilip jatqanyn, mıneraldy-shıkizattyq bazany keńeıtý aıasynda kómirsýtekti shıkizat máselelerin retteý úshin birqatar jańa tásilder ázirlengenin málimdedi. Máselen, kelisimderdiń túrleri ońtaılandyrylǵan, jer qoınaýyn paıdalanýǵa kelisim jasaý merzimderi qysqartylyp, rásimder jeńildetilgen, sondaı-aq, ákimshilik kedergiler joıylǵan. Sonymen qatar, jer qoınaýyn paıdalaný salasynyń ashyqtyǵy men boljamdylyǵyn arttyrý maqsatynda shıkizat qorlary boıynsha eseptilik standarttarynyń halyqaralyq júıesine kóshý júzege asyrylýda.
Mınıstrdiń málimetinshe, shıkizatty keshendi qaıta óńdeýdi tereńdetý boıynsha mindetterdi oryndaý úshin ekinshi jartyjyldyqta Atyraý munaı óńdeý zaýyty men Pavlodar munaı-hımııa zaýytyn jańǵyrtý jobalary, al kelesi jyly Shymkent munaı óńdeý zaýytyn jańǵyrtý aıaqtalady. Munaı óńdeý zaýyttaryn jańǵyrtqannan keıin munaı óńdeý kólemi 14,5-ten 17,5 mln tonnaǵa deıin ósedi dep boljanǵan. Aqshyl munaı ónimderi – benzın, dızel otyny, avıaotyn óndirisi ulǵaıtylmaq. Elimizdiń ishki qajettilikterin tolyq qamtamasyz etý jáne janar-jaǵarmaı boıynsha ımportqa táýeldilikti joıý kútilýde.
Ekonomıkanyń jedeldetilgen tehnologııalyq jańǵyrtylýy úlgisinde otyn-energetıka kesheni jobasy boıynsha birqatar bastamalar iske asyrylýda. Osylaısha, munaı-gaz ónerkásibinde ken oryndarynda munaı berýdi arttyrý jáne geologııalyq barlaý jumystaryn jandandyrý, onyń ishinde teńiz jobalary boıynsha jumystar júrgizilýde. Bul munaı óndirý kóleminiń 2025 jylǵa qaraı 107,3 mln tonnaǵa deıin jáne gaz óndirý kóleminiń 77,3 mlrd tekshe metrge deıin ósimin qamtamasyz etpek.
Munaı óńdeýde energııa tıimdiligin arttyrý, 3 jyldyq jóndeýaralyq kezeńge kóshý jobalary jáne ishki naryqqa munaı jetkizýdiń tartymdylyǵyn arttyrý boıynsha sharalar engizilýde. Bul aqshyl munaı ónimderin óndirý kólemin arttyrady jáne olardyń sapasyn K4 jáne K5 ekologııalyq standarttaryna deıin jetkizedi. Munaı-gaz hımııasynda jylyna jalpy qýaty 2,3 mln tonna qosymsha quny joǵary ónim bolatyn 4 munaı-gaz hımııasy zaýyttaryn salý sharalary iske asyrylýda.
Atom energetıkasynda jylý shyǵaratyn qurastyrýlar óndiretin zaýyt salý, ýran óndiretin kásiporyndarda IT-tehnologııalardy engizý, sondaı-aq, ýrannyń mıneraldy-shıkizattyq bazasyn tolyqtyrý úshin izdeý jumystaryn kúsheıtý boıynsha jobalar iske asyrylady. «Otyn-energetıkalyq sektor» bastamalary boıynsha ınvestısııalardyń jalpy kólemi 2017-2025 jyldary 19 trln teńgeden astamdy quraýy tıis, olardyń 97 paıyzdan astamy jeke qarajat esebinen qamtamasyz etiledi.
Al, Investısııalar jáne damý mınıstri J.Qasymbektiń málimdeýinshe, Qazaqstan ónerkásibiniń Indýstrııa-4.0-ge kóshýge ázirligi boıynsha tehnıkalyq taldaý jumystary aldaǵy qyrkúıekte aıaqtalady. Mınıstr Indýstrııa-4.0 úlken derekterdiń (Big Data) taldaýy, derbes robottandyrylǵan júıeler, ındýstrııalyq ınternet, addıtıvti tehnologııalar (3D baspa) sekildi aldyńǵy qatarly aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardy aýqymdy paıdalanýdan turatynyn atap ótti. Halyqaralyq sarapshylardyń esebi boıynsha, túrli elderde Indýstrııa 4.0-di engizý IJО́-niń jyl saıynǵy ósimin orta eseppen 1,5 paıyzǵa qosymsha ulǵaıtýǵa múmkindik beredi.
Investısııalar jáne damý mınıstrligi bıyl tıisti sharalardy ázirleý boıynsha belsendi jumystar júrgizýde. Osy maqsatta ónerkásipterin sıfrlandyrý boıynsha aıtarlyqtaı nátıjelerge qol jetkizgen birqatar eldiń sarapshylaryn jumysqa tartqan. Olar – Germanııada Indýstrııa-4.0 tujyrymdamasyn birlesip jazǵan avtorlardyń biri Fraýngofer atyndaǵy eýropalyq qoldanbaly zertteýler ınstıtýtynyń sarapshylary, sondaı-aq, Shvesııanyń aldyńǵy qatarly ken óndirisi klasteriniń mamandary. Osy sarapshylarmen birlesip bıylǵy jyldyń qyrkúıek aıyna qaraı ónerkásiptiń Indýstrııa-4.0-ge kóshýge ázirligi boıynsha tehnıkalyq taldaý jumystary aıaqtalady, al jyl sońyna qaraı Úkimettiń tıisti qaýlylary – 2025 jylǵa deıin Indýstrııa-4.0 elementterin engizýdiń qadamdyq jospary qabyldanady.
Investısııa tartý jáne eksportty ilgeriletý boıynsha ulttyq strategııalardy ázirleýge Syrtqy ister mınıstrligi de belsene qatysýda. Bul rettegi jumystar jaıyn Syrtqy ister mınıstriniń birinshi orynbasary M.Tileýberdi aıtyp berdi. Málimdeýinshe, eń aldymen EAEO, ShYU ishinde halyqaralyq yntymaqtastyq aıasynda ulttyq ekonomıkalyq múddelerdi qorǵaý jáne ilgeriletýdi qamtamasyz etý, «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasyn «Jibek joly» ekonomıkalyq beldeýimen úılestirý, EKSPO-2017 bazasynda IT-startaptar halyqaralyq tehnoparkin qurý, «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn, «Qazaqstannyń ulttyq tehnologııalyq bastamasy» strategııalyq josparyn, damyǵan elderdiń eń úzdik standarttary men tájirıbelerin engizýmen bıznesti qaıta retteý boıynsha júıeli sharalar ázirleý boıynsha turaqty jumystar júrgiziledi.
Elbasynyń Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» Joldaýynda belgilengen jańa mindetterdi eskerýmen ınvestısııalar tartý jáne eksportty ilgeriletý jónindegi ókiletti organmen tyǵyz ózara baılanysta syrtqy saıasat vedomstvosynyń qyzmetin qaıta qalyptastyrý men jańa tásilderdi qoldaný boıynsha jumystar atqarylýda.
Syrtqy deńgeıde ınvestısııalar tartý boıynsha jumystardy kúsheıtý úshin 10 basym elde (Germanııa, Fransııa, QHR, Ulybrıtanııa, Ońtústik Koreıa, Japonııa, Úndistan, Iran, Italııa, AQSh) ınvestorlarmen maqsatty jumys júrgizý úshin Investısııalar jáne damý mınıstrliginen ınvestısııalyq keńesshilerdi taǵaıyndaý týraly sheshim qabyldanǵan.
AQSh, Germanııa, Fransııa, Túrkııa, BAÁ, QHR, Reseı elderinde «Kazakh Invest» UK» AQ-tyń bólim keńselerin ashý máselesi pysyqtalyp jatyr. Sheteldik dıplomatııalyq korpýs pen bıznes qaýymdastyq ókilderi arasyndaǵy tikeleı baılanystardy damytý maqsatynda SIM bastamasymen «Atameken» UKP qoldaýymen «Dıplomatııalyq bıznes klýby» qurylǵan. «Úkimet qabyldaǵan sharalardyń arqasynda, Qazaqstan Doing Business 2017 reıtıngisinde 190 eldiń ishinde 41-shi orynnan 35-shi orynǵa kóterildi, bul barlyq jyldardaǵy eń úzdik kórsetkish», dep atap ótti M.Tileýberdi.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»
