Basty maqsat – Qazaqstannyń saıası ustanymy men jetistigin kórsetý

1991 jyly 16 jeltoqsan kúni ǵasyrlar boıy ańsaǵan azattyqqa qol jetkizgen qazaq halqy táýel­siz Qazaqstan memleketin quryp, óziniń egemen el bolǵandyǵyn álemge jarııalady. Sol kúni al­ǵash­qy bolyp Túrkııa Qazaqstan­nyń táýelsizdigin tanydy. Sodan keıin ózge elder de moıyndap, táýelsiz memleketimizdiń tuńǵysh Prezıdenti N.Á.Nazarbaevqa óz­deri­niń quttyqtaýlaryn jol­da­dy. Álemde 200-den astam memleket bolsa, sonyń 150-deı eli bú­gin­gi tańda Qazaqstanmen dostyq baı­lanystar ornatyp, ynty­maq­tas­­tyq kelisim-sharttaryna qol qoıdy. Qazaq eli Birikken Ult­tar Uıymy, Eýropadaǵy qaýip­sizdik jáne yntymaqtastyq uıymy, Islam Yntymaqtastyǵy Uıymy sekildi halyqaralyq bedeldi uıym­dar­dyń belsendi múshesi boldy. Adamzatty tolǵandyryp otyrǵan kókeıkesti máselelerdi kóterip, álem elderiniń qoldaýyna ıe bol­ǵan utymdy usynystarǵa ba­s­ta­mashylyq etti. Elbasymyz al­ǵash­qy kúnnen bastap eldiń ishki jáne syrtqy saıasattaǵy usta­ny­myn aıqyndap aldy. Ashyq, demokratııalyq saıasat júrgizgen Qazaqstan shet eldermen dostyq qarym-qatynas ornata bildi. Osy jyldar ishinde Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Elbasy Nursultan Na­zarbaevtyń syndarly da sarabdal saıasatynyń arqasynda álemdik qoǵamdastyqta úlken bedelge ıe boldy. 2007 jyly Madrıdte ótken Syrtqy ister mınıstrleriniń ke­ńesinde Qazaqstannyń 2010 jy­ly EQYU-ǵa tóraǵalyq etý tý­raly usynysy biraýyzdan qoldaý tap­ty. О́tken jyly elimiz bul mıs­sııa­ny abyroımen atqaryp shyq­ty, atalǵan Uıymnyń qyz­metine tyń serpilis berdi. Tór­aǵa­lyq kezinde Qazaqstan Uıym­nyń maqsat-mindetterine qatys­ty irgeli ister­diń júzege asýyna qol jetkizdi. 2010 jyl Qazaq eli úshin qutty jyldardyń biri bo­lyp álem ta­rıhynda jazylyp qaldy. EQYU Sammıti 1999 jyly Ystambul qalasynda ótken edi. 11 jyldan beri uıymdas­ty­ryl­ma­­ǵan EQYU Sammıti Astana qala­synda boldy. Iаǵnı, aıtýly mańyzdy sharany árqashan ynty­maǵy jarasqan túrki halyqtary uıymdastyra bildi. Bul da bir úılesim tapqan tarıhı baılanys dep oılaımyn. Astana Sammıtinde EQYU-ǵa múshe 56 memle­ket­tiń basshylary bas qosty. Astana Deklarasııasy qabyldandy, bul qujat EQYU bedeliniń Eýrazııa keńistiginde nyǵaıa túsýine negiz qalady. Bıyl Qazaqstan Islam Ynty­maqtastyǵy Uıymy­na jetekshilik etý mindetin óz qolyna aldy. Osy tur­ǵy­da halyqaralyq jáne aı­maqtyq qaýipsizdikti ny­ǵaı­tý­ǵa, Islam álemi men Batys arasyndaǵy únqa­ty­sý­dy jaqy­ndastyrýǵa bas­ty nazar aýdaryp otyr. 28-30 maýsym kúnderi Astanada ót­ken IYU Syrtqy ister mınıstr­leriniń 38-shi keńesinde Qazaq­stan usynysy boıynsha Islam Konferensııasy Uıymy dep ata­lyp kelgen osy bedeldi qu­rylym Islam Ynty­maqtas­ty­ǵy Uıymy degen jańa ǵasyrdaǵy jańa ataý­ǵa ıe boldy. О́ziniń aıdarbelgisin de (logotıp) ózgertti. Bul barlyq mú­she elder tarapy­nan qoldaý tapty. Memleketter arasyndaǵy qa­rym-qatynastyń damýyna parlamentshiler de aıryqsha úles qo­syp keledi. Parlamentaralyq baı­lanystar eldiń saıası-ekono­mı­kalyq turaqty órkendeýine, qo­ǵamǵa qajetti zańdardy shy­ǵa­rý­da tájirıbe almasý isiniń ná­tı­jeli bolýyna zor yqpal etedi. Qazaqstan Parlamenti Máji­li­sinde 58 eldiń parlamentimen yntymaqtastyq toby jumys isteıdi. Parlamentaralyq Odaq, Is­lam Yntymaqtastyǵy Parla­ment­aralyq Odaǵy, Azııa Parlamenttik Assambleıasy, EQYU Par­lamenttik Assambleıasy, Eýropa Keńesi Parlamenttik Assam­bleıasy (EKPA), TMD Parlamentaralyq Assambleıasy, EýrAzEQ Parla­ment­aralyq Assambleıasy, Ujym­dyq qaýipsizdik sharty uıymynyń Parlamenttik Assambleıasy jáne basqa da halyqaralyq parlamenttik uıymdarmen belsendi qarym-qatynas júrgizilip otyr. О́tken jylǵy 28 qa­zan­da Sankt-Pe­te­rbýrg qalasynda «EQYU jáne TMD: jańa múm­kindikter» taqyrybynda halyqaralyq parlamenttik konferensııa bolyp ótti. Sondaı eki basqosý Almaty men Astana qala­laryn­da da ótkizildi. Osy basqosý­lar­dyń maqsaty – Qa­zaqstannyń beıbitsúıgishtik saıa­­satyn álem­dik qoǵamdastyq ókil­deri­ne ta­nystyrý, rýhanı jáne qo­ǵam­dyq kelisimdi saqtaý, qaýip­siz­dikti ny­ǵaıtý, ıadrolyq qaýip-qa­ter­di bol­dyrmaý jónin­degi Qa­zaq­stan Prezıdenti Nur­sultan Na­zar­baev­tyń bastama­sy­men jú­ze­ge asyp otyr­ǵan isterimizdi ta­ǵy da bir kór­setý. Bul jıyn­dar­dyń oıdaǵydaı júzege asýynda jáne elimizdi álem­ge ta­nytýda Qa­zaqstan Par­lamenti­niń depý­tat­tary úlken belsendilik kór­setti. Depýtattar sheteldik meı­man­darǵa, ásirese, parlamentshilerge, tanymal saıasatkerler men bedeldi sarap­shy­larǵa Qazaq­stan­nyń ustanǵan baǵytyn, Memleket basshysynyń júrgizip otyr­ǵan saıasatyn túsindirip keledi. Qazaqstan Parlamenti Máji­li­si­niń uıymdastyrýymen 29 qyr­kúıek kúni «Jańa álemdegi jańa Qazaqstan: táýelsizdikke – 20 jyl» degen taqyrypta halyq­a­ralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti. Bul konferen­sııa­ǵa Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Reseı Federasııasy parlamentteriniń, halyqaralyq jáne qoǵamdyq uıym­dardyń, birqatar mınıstr­lik­ter men vedomstvolardyń ókil­deri, ǵalymdar men sarapshylar qatysty. Olar Qazaqstannyń álemdik qoǵamdastyqtaǵy róli men bedeli jaıly óz pikirlerin or­taǵa saldy. Aldaǵy kezeńde at­qarylatyn jumystar jóninde usy­nystar jasaldy. Mem­le­ke­ti­mizdiń 20 jyl ishinde qol jetkizgen tabystary sóz boldy. Oǵan konferensııadaǵy baıandamashy­lar­dyń «Táýelsizdik pen ulttyq oı-sananyń jetilýi», «Táýelsiz­dik – jańa Qazaqstannyń basty baılyǵy», «Qazaqstan barysy men Belarýs zýbry: 20 jyl bo­ıy birge», «Nursultan Nazar­baev­tyń eýrazııalyq jobasy: reseılik kózqaras», «Qazaqstan qa­zir­gi geosaıası shyndyq ala­ńyn­da» degen taqyryptardaǵy baıan­damalary arqaý etip alyndy. Ásirese, osy ǵylymı konfe­ren­sııaǵa qatysqan sheteldik já­ne otandyq ǵalymdar memle­keti­miz­diń tabystaryna tarıhı baǵa berse, halyqaralyq sarapshylar saıası-ekonomıkalyq áleýetimizdi tarazylady. О́zderi de Qazaqstan týraly mol maǵlumat aldy. Bul mańyzdy sharanyń joǵary deń­geı­de ótýine Májilistiń Halyq­aralyq ister, qorǵanys jáne qaýip­sizdik komıteti aıryqsha at­salysty. Der kezinde júzege as­qan bul konferensııa táýelsiz eli­mizdiń álemdegi bedelin art­tyrý­ǵa qosylǵan qomaqty úles boldy. Sonymen qatar, basqosý qorytynydysynda Úkimet pen Parlamentke, basqa da tıisti or­gan­darǵa naqty usynystar jol­dan­dy. Mundaǵy maqsat – halyq­tyń ıgiligi úshin paıdaly is at­qarý. Memleketimizdiń damýyna, ha­lyqtyń jaǵdaıy jaqsarýyna jasalǵan árbir jumys qashanda óz nátıjesin beredi. Ýálıhan QOŃYRBAEV, Májilis depýtaty.