Igilikke ıgerilgen ınvestısııalar

Mysaly, Túrkııa Respýb­lı­kasymen jan-jaqty baı­la­nys tereńdeı túsip, qa­zaq-túrik ınvestısııalyq fo­rý­my nátıjesinde 5 memo­ran­dýmǵa qol qoıyldy. Eki el arasyndaǵy qarym-qa­tynastyń arta túsýine, óńir­ge ınvestorlardyń kóp­tep ke­lýine yqpal etý maq­sa­ty­nda qurylǵan Qazaq-Túrik ká­­sip­kerler assosıasııasyn­da búginde 50-den astam qa­zaq-túrik kásipkerleri tir­kel­­gen. Jalpy, qazirgi kezde túr­­kııalyq ınvestorlardyń qa­­tysýymen Ońtústik Qazaq­stan oblysynda 13 joba jú­zege asyrylyp jatyr. In­ves­tısııa quny 18,8 mlrd teń­­geni quraıdy. Búginge deı­­in 4 joba iske qosylyp, óńir ekonomıkasyna 3,3 mlrd teń­ge qarjy quıyldy, 400 ja­ńa jumys orny ashyldy. Ne­gizi túrik kásipkerleri úshin Qa­zaq­stannan birlesken bız­nes jo­balar bastaýdyń tı­imdi tus­­tary mol. Elimiz Eý­ra­zııa­lyq ekonomıkalyq odaq­tyń múshesi bolǵandyqtan shy­ǵarǵan ónimderdi Reseı men Belorýssııaǵa kedendik sa­lyq­tardan bosatyla otyryp, eks­porttaýǵa múmkindik alady. Dál osy maqsatpen alıýmınıı ónimderin kórshi elderge shy­ǵa­ryp, paıda tapqan «Gold Aluminum» zaýyty bıyl 2,6 mlrd teńge kólemindegi PVH profıl daıyndaıtyn ekin­shi jobasyna kiristi. Qo­sym­sha taǵy 60 jumys ornyn qa­lyptastyratyn seh jyl sońynda iske qosylmaq. 

Elbasy bastamasymen Orda­basy aýdanynda 50 gektar aýmaqta qurylǵan qa­zaq-túrik ındýstrııalyq aı­m­a­ǵynyń kólemin aldaǵy ýa­qytta 250 gektarǵa deıin ul­ǵaıtý kózdelýde. Qazirgi kezde munda «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boı­ynsha 1,8 mlrd teńge bó­linip, ınfraqurylymdyq júıe­ler ornatý jumystary júr­gizilýde. Josparǵa sáık­es atalǵan ındýstrııalyq aı­maqta 14,6 mlrd teńgeni qu­raıtyn 900 mamandy ju­myspen qamtıtyn 8 jo­ba iske asýy qajet. Ázirge mun­­da eki jobaǵa ınvestısııa salynyp, qurylymdaý ju­mys­tary jalǵasyp jatyr. Al Túrkistan qalasyndaǵy ın­­­dýstrııalyq aımaqtan quny 7766 mln teńge bolatyn, ja­ńa 183 jumys orny ashylatyn 3 jo­bany iske qosý josparlanyp otyr. 
Al Shymkent munaı óńdeý zaý­ytynda jańǵyrtý joba­sy­nyń birinshi kezegi aıaqtaldy. Ná­tı­jesinde zaýyttaǵy ja­nar­maı sapasy Eýro-4 jáne Eýro-5 ekologııalyq standartyna kóshti. Tarıhı oqıǵaǵa qa­tysty ótken saltanatty jıynǵa Qytaı Halyq Res­pýb­lıkasynyń CNPC kom­pa­nııasynyń bas dırektory Bı­an Dyjy men Ońtústik Qazaq­stan oblysynyń ákimi Jan­seıit Túımebaev qatysyp, zaýyt jumysyna sáttilik tiledi.

− Elbasymyz halyqqa ar­na­ǵan Joldaýynda elimizdi óz munaı ónimderimen qam­ta­masyz etý kerektigin ba­sa aıt­qan bolatyn. Osy tap­syr­maǵa saı Shymkent munaı óńdeý zaýytynda jańǵyrtý ju­mystary júrgizildi. Bul ju­mys­tar ındýstrııalyq-ınno­va­­sııalyq damý memlekettik baǵ­­darlamasy aıasynda júzege asy­­rylyp otyr. Atal­ǵan baǵ­darlama aıasynda Qa­zaq­stan­nyń úsh iri munaı óńdeý zaý­ytyn jańǵyrtý jáne qaı­ta jóndeý jumystary júr­gi­zi­lýde, − dedi Janseıit Túı­mebaev.

Jańǵyrtý jumystarynyń bi­rinshi kezeginde Shymkent mu­naı óńdeý zaýytynda shı­kizatty ydystarǵa sańy­laý­syz quıatyn qondyrǵy iske qosyldy. Mamandardyń aıtýynsha, budan bylaı aýa las­tanbaıdy. Eń bastysy, zaýyttaǵy jumystardyń bári qaý­ipsiz iske asyrylatyn bo­lady. Kásiporyn mundaı múm­kindikke ındýstrııalyq-ınno­va­sııalyq damý baǵdar­lamasy aıasynda qol jetkizip otyr.

Eki kezeńnen turatyn Shymkent munaı óńdeý zaýy­tyn jańǵyrtý jobasy ın­dýs­trııa­lyq-ınnovasııalyq da­mý baǵdarlamasy aıasynda 2011 jyly bastalǵan bolatyn. Jobanyń bas merdigeri – qy­taılyq SRESS kompanııa­sy. Jobany iske asyrýǵa 30-dan asa jer­gilikti merdiger kom­­panııalar tartylǵan. Bú­­gin­de zaýyt ak­sııasy «Qaz­Mu­­naıGaz-О́M» AQ pen qy­taı­lyq SNPC kompa­nııa­syna tıesili. Sondaı-aq, zaýytta jy­lyna 4 myń ton­na kúkirt shy­ǵarylady. Qu­rylymdaý ju­mystarynyń ekin­shi ke­zegi to­lyq aıaqtalsa, zaý­­yt eli­miz­de­gi álemdik ta­lap­­tarǵa saı iri kásiporynǵa aı­nalatyn bo­la­dy.
Ońtústik Qazaqstan ob­ly­synyń ákimi Janseıit Túı­mebaev qytaılyq CNPC kom­pa­nııasynyń bas dırektory Bıan Dyjymen kezdesýinde bi­raz máseleler naqtylandy. Eki tarap Qazaqstan men Qy­taı arasyndaǵy munaı-gaz sektoryn damytý men Shym­ke­nt munaı óńdeý zaýytyn ja­ńa kezeńge shyǵarý jaıyn sóz etti. О́ńir basshysy zaýyt­ty jańǵyrtý jáne qaı­ta jón­deý jumystarynyń bi­rin­shi kezeginiń nátıjeli aıaq­ta­lýymen quttyqtap, aldaǵy ýa­qytta qytaılyq kompanııa­ny áleýmettik jobalarǵa atsa­ly­sýǵa shaqyrdy.

Bıyldyń ózinde zaýyt joǵa­ry oktandy benzın óndi­rý kólemin jylyna 460 myń ton­naǵa, dızel otynyn 226 myń tonnaǵa, avıaotyndy 27 myń tonnaǵa arttyrmaq. CNPC kom­panııasynyń basshy­sy jań­­ǵyrtý jobasynyń ekinshi kezegi anaǵurlym kúrdeli eke­nine ári munaı ónimderiniń kó­lemin 6 mln tonnaǵa deıin ul­ǵaı­týǵa bolatynyna toqtaldy.

«Búginde Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy saýda-eko­no­mıkalyq, bıznes áriptestik qa­rym-qatynas joǵary deń­geı­ge kóterilip otyr. Osynyń ne­gizinde qytaılyq kompanııa­lar Qazaqstanǵa jylyna 40 mlrd dollar kóleminde salyq tóleıdi. Bul úlken jetistik. Al­daǵy ýaqytta Ońtústik Qa­zaq­stan oblysynyń ákim­di­gimen tyǵyz qarym-qatynas or­natyp, birqatar áleýmettik jobalardyń júzege asýyna atsalysamyz degen oıdamyz», dedi Bıan Dyjy.

Endi joǵary sapaly ja­nar­­maı máselesimen qosa Oń­tústikte ekologııalyq ahýal da jaqsarady.

 Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»