Dıirmende týǵandar dúrsilińnen qoryqpaıdy

«Bitken iske synshy kóp». Bakýden kelgen bizge el jan­kúıer­leriniń álemdik boks báseke­sin­degi qazaq saıypqyrandarynyń sport­tyq nátıjesine qýanyp, qut­tyq­taýdan góri, qynjylyp, qamyǵý sezimi basymdaý kórindi. Ásirese, sport saıttaryndaǵy jan­kúıer­ler men jankúıerler tasasyna ja­syrynǵandardyń pikirlerine qulaq assań, boksshy­lar qolǵap­taryn shetinen shegege ilip, al bapkerler ómirden baz keship ketýleri kerek sııaqty. Joq, aǵaıyn, ot basy, oshaq qa­syn­da otyryp jer toqpaq­ta­ǵan­nan, nemese kináni ana bapker men myna sportshyǵa aýdaryp, qa­ra­daı qapa bolýdan eshteńe ón­beıdi. Biz biletinde qazaq boks­­shy­lary Hazar (Kaspıı) teńizi jaǵasyn­daǵy ǵajaıyp qalanyń sharshy ala­ńyn­da qal-qaderinshe atoı sal­dy. Sondyqtan endigi jerde el Boks federasııasy men ulttyq koman­da­sy músheleriniń arasynan «kiná­li­lerdi» taýyp, olar­dy «jazalaýdan» góri, alda­ǵy bolatyn Olımpıada rınginde eń basty qar­sy­las­tary­myz kimder bolady, olarǵa qarsy qandaı amal-aıla qoldanamyz já­ne ol úshin qaı elde, qalaı daıyn­dalamyz (qandaı taktıka qolda­na­myz) degen ma­ńyz­dy saýaldar tó­ńi­reginde oıla­syp, naqty is-sha­ralarǵa shuǵyl kirisken aqyl­dyraq bolady... Bizdiń baıqaǵanymyz, eldegi qaı bapker, qaı boksshy bolsa da ózderiniń alǵashqy jekpe-jek­teriniń Kýba, Reseı, Ýkraına, Taıland (olarǵa qazir Úndistan, Moń­ǵo­lııa jáne t.b. memleketter qo­syla bastady) elderiniń boks­shy­larymen sáıkes kelmeýin tileıtin bolypty. Nege? О́ıtkeni, olardy bir demmen «uryp ala­myz» degen kúshi men ádis-aıla­sy­na senimsiz. Senimsizdik sport­­shy­nyń boıyn­daǵy qaýip pen qorqynysh sezimin túrtpekteıdi. Bul qaýip pen qorqynysh Kýba boksshylarynyń (meıli ol táji­rıbesi az boksshy bolsyn) aty atalǵan sátte tipti órship ketedi eken. Al qaýip pen qor­qynysh túbi – jeńilis. О́ıt­keni, úreıge qar­sy úıdeı alyptar da eshteńe isteı almaıdy. My­saly, qazaq jankúıerleri jeke basyn da, ózin­dik oıyn-órnegin de qatty qurmetteıtin Birjan Ja­qyp­tyń my­syn basqan, menińshe, Baký rıngindegi 19 jastaǵy boks­shy­sy­nyń sheberligi emes, Kýba boks­shy­larynyń alpys aılaly ábjil­digine baılanysty taraǵan daq­pyrt jeńip ketti. Kýbanyń 49 kg. salmaqtaǵy sol bozymyn Birjannan keıingi kezdesýlerdiń birinde mońǵoldyq Pýrevdorj Serdamba op-ońaı jeńdi de kete bar­dy. Nege? Sebebi, Mońǵolııa boks fede­rasııasy Kýba boksshy­lary­men sporttyq oqý-jattyǵý jıy­nyn bir­lesip ótkizý másele­sin «á» de­gennen-aq durys sheshken. Belgili merzimge arnaıy jat­tyq­tyrý­shylar da shaqy­ra­dy. Bul sııaqty tájirıbe al­ma­sýdyń jemisti nátı­jesi búginde Úndi­stan boks­shy­larynyń oıyn-ór­neginen de anyq baıqala bas­ta­dy. Demek, biz úndep otyrǵan másele­niń sheshýi, eger qazaq boksshy­lary Kýba sııaq­ty boksy úzdik elderdiń byl­ǵary qol­ǵap sheberlerimen birigip jat­ty­ǵa ber­se, eń aldymen «á degennen myqtylar­men kezdesip qal­­­ma­saq eken» degen qaýip pen qor­­qy­nyshty jeńe­di» degen jaýap­qa kelip tireledi. «Dıirmende tý­ǵan­­dar dúrsilińnen qoryq­paıdy» degen maqal bar. Mysaly, bir aı boıy birge jat­tyǵyp, bir-biriniń «ısin» alyp, ádis-tásilin úırenip, aıaq-qol­dary sıdam, soqqylary jy­l­dam «Bostandyq aralynda» tý­ǵan bozymdardyń da ózderi sııaq­ty qarapaıym adam ekenine, son­dyq­tan olardyń da osal tus­tary az emes ekenine kózderi jetip, kó­ńil­­deri ornyna túse bastar edi. Al psıhologııalyq tur­ǵy­daǵy bul «jeńis» basqalardy qaıdam, biz­diń boksshylarǵa áb­den kerek. My­sa­ly, ulttyq ko­man­danyń toq­­­­sa­nynshy jyl­dar­daǵy bas bap­kerleri eldegi sol kezdegi eko­no­mı­kalyq qıyndyq­tarǵa qa­ra­mas­tan, Qazaq­stan-Ký­ba boks­shy­lary arasyn­da­ǵy jol­dastyq kezdesýlerdi jıi ótkize­tin. So­nyń arqa­syn­da kóp­tegen talant­ty boks­­shy­­lary­myz­dyń al­dynda «Qy­taı qama­lyn­daı» kól­deneń jatyp al­ǵan «Kýba bareri» men «Kýba sındromy» jo­ıyl­ǵan. Oǵan Sıdneı Olım­pı­a­dasynda Qa­zaq­stan Ánuranyn shyr­qatyp, Týyn sam­ǵat­qan chempıondar men júl­de­ger­lerdiń je­ńi­si, ıaǵnı altyndar men kú­mis­ter syńǵyry dálel. Osy oıdy odan ary sabaqtaı tússek, ustazdan shákirt ozar degendeı, Anglııadan bastaý alǵan boks ónerin búginde Reseı men Kýba qatty meńgerip alǵanyn anyq baıqaýǵa bolady. Bıylǵy álem chempıonaty olardyń qata­ry­na Ýkraına ulandaryn qosty. Bul tizimde Qazaqstan boksshy­lary­nyń atalýy da qýantady. Bakýge Kýba boksshylaryn bastap kelgen Raýl Rodrıges biz­diń: «Siz ózińizdiń ko­man­dańyzdy osy birinshiliktiń eń úzdik ko­mandasy dep sanaısyz ba?» degen saýa­ly­myzǵa: «Árıne, Baký rınginde kim­niń kim ekenin tany­tý úshin bizdiń boks­shy­lary­myz­dyń bo­ıyn­da ne qajettiń bári bar. Bi­raq, bizdiń saıypqy­ran­dar­ǵa Reseı, Qazaqstan, Ázer­baı­jan sııaq­­ty, taǵy basqa da elderdiń myqty qarsylas­tar­y­men kezdesýine týra keledi», dep alǵashqy «úshtikke» bizdiń eldi de qosa jaýap berdi. Muny basqa elderdiń myq­ty­lary­men birge qa­zaq boks­shy­lary­nyń da sheberligin mo­ıyn­­daý dep túsiný kerek. Biraq bul moıyndaý «bol­dyq», «toldyq» dep, ulttyq ko­man­daǵa Kýba men Reseıden kelisim-shartpen bilikti bapker sha­qyrý degen máseleni kún tár­ti­binen alyp tastaıyq degendi bildirmese kerek. О́ıtkeni, uly Muh­tar Áýezov­tiń ózi: «Meniń bilgenim bir toǵyz, bilmegenim myń toǵyz», dep oty­ra­dy eken. Bakýde júrip Almaty qalasy boks federasııasy basshy­lary­nyń kelisim-shartpen Kýba­nyń eńbek sińirgen jattyq­tyrý­shy­sy, ataq­ty Alsıdes Karona Sa­garany shaqyrǵany týraly ha­bar­dy estip qaldyq. Aıtýynsha, ol endi ońtústik astana boks­shy­lary­men úsh aı jumys isteıdi eken. Nesi bar, bul – el boks fe­de­­rasııasy basshylaryna da, bas­qa óńirler­degi boks federa­sııa­lary jetekshilerine de úlgi-ónege bola­tyn jaqsy bastama. Paı­dasy bolmasa, zııany joq mun­daı tájirıbe almasýdan, aı­na­­lyp kelgende, qa­zaq boksy uta­ty­ny anyq. Bási bıik jarystarda tal­qy­ǵa túsetin máseleniń biri tóreshi­ler­diń ádilet jolynan aýytqyp, qar­sylasynan bir bas joǵary boks­shy­larǵa qaradaı qysym ja­saýy­na baılanysty týyndaı­ty­ny bel­gili. Baký chempıo­na­tyna qazy­lyq etken tóre­shi­ler­diń tóńi­re­gi de daý-damaıdan ken­de bol­ǵan joq. Áıtpese, ýkraı­nalyq boks­shy, Olım­pıada jáne álem che­m­pıo­ny, Vel Barker Ký­bo­gynyń ıe­geri Vasıl Loma­chen­kony tó­re­­shiler ta­qyr jerden «súrindi­re­di» dep kim kút­ken?!. Birinshi jekpe-jeginde eli­niń de, óziniń de aty belgisizdeý memle­ket­tiń boks­shy­syn bir mı­nóttiń aınala­syn­da baýyrdan uryp qulatqan «Loma», álem chem­pıo­natynyń 1/8 fınalynda tóre­shilerdiń qas­kóı­li­gi­nen bra­zı­lııa­lyq Robson Konseısaodan bir upaı aıyr­ma­shy­lyǵymen «uty­­lyp» qaldy. Bul ádilet­siz­dikke tek qana Ýkraına koman­da­sy emes, sonymen birge, Baký rıngindegi jekpe-jekti ta­ma­sha­laýǵa kelgen búkil kórermen kúńirenip ketti. Biraq ýkraı­na­lyq bapkerler AIBA basshy­la­ry­na tóreshi­ler­diń ádi­letsiz qa­zy­lyq ja­saýy­na baı­la­nysty tez arada qar­sylyq hat túsirip, tún ja­rymynda bolsa da ádilettiń aq týy jelbiredi. Osy jerde Ha­lyqaralyq Olımpıada komıteti­niń múshesi jáne Ýkraına prezıdenti V.Iаnýkovıchtiń ke­ńes­­shisi Sergeı Býbka myrzanyń AIBA prezıdenti Chıng Kýo Výǵa sonaý Kıevten telefon shalyp, tó­re­shiler tarapynan Ýkraına ko­­man­dasyna qysym jasalyp jat­­qan­­dyǵyn jáne osyndaı keleń­siz­dik qaıtalanatyn bolsa, AIBA prezıdenttigine kelesi saılaýda HOK tarapynan qoldaý kórmeı­tin­digin sezdiripti degen aqparat­ty qula­ǵymyz shalǵanyn aıta ket­ken­niń artyqtyǵy bolmas. Mine, osyn­daı der kezinde jasalǵan sóz járdeminiń arqa­syn­da 60 kg. sal­maqtaǵy Vasıl jarysty odan ary jalǵas­ty­ryp, óziniń álem jan­kúıerleri qol soqqan úzdik ekenin taǵy da dáleldedi. Sondaı-aq, ol fınal­dyq jekpe-jekte bas­qa eldiń boksshylary qorqa-qorqa shyǵa­tyn kýbalyq Iаsner Tole­do­ny da «tizerleýge» májbúr etti. Betin eki qolymen jaýyp alǵan Iаs­nerdiń eki búı­ri­ne eki jaǵynan qarsha boraǵan soqqylar onyń ıeginiń astyna dóp tıip ba­ryp aıaqtalǵanda Kýba oǵy­lany shal­qa­lap baryp, otyra ketti. Osyn­­daıda orys aǵaıyn­dar­dyń: «Pro­­­tıv loma, net prıema» degen qaljyńy eriksiz eske ora­lady eken. Irlandııalyq Terrı Smıt tór­aǵalyq etken tóreshilerdiń qysas­tyǵyn mońǵol boksshysy da bastan keshti. Qyrǵyz baýyr­lar da «atań, qoqı baldary-aı», dep tó­re­shilerge degen ókpesin jasy­ra almaı júrdi. Qaptal­daǵy tóre­shi­ler­diń keleńsiz is-áreket­terine qazaq­stan­dyq bapkerler de qatty qyn­jyldy. Jal­py, áýesqoı boksta tóre­shi­ler tara­py­nan bola­tyn nem­qu­raı­dylyq­tardyń oryn alýy soń­ǵy jyl­dary tym jıilep ketti. Bul boks­shylar bola­sha­ǵyna balta shaba­tyn óte qaýipti quby­lys. Son­dyqtan «Qazan­shy­nyń erki bar, qaıdan qulaq shy­ǵarsa», dep ádil­dikti belden ba­satyn tó­re­shi­lerge tizgin ber­meý­diń amal­daryn oı­las­tyrǵan jón sııaqty. Bul úshin bizdiń eldiń Boks federa­sııa­­sy eli men eriniń atyn dúnıe jú­zi­ne tanytatyn oıyn­dar­da ýk­raı­­na­lyq áriptes­teri sııaq­ty AIBA prezıdentine: «Dat, taq­syr!» deýdi der kezinde umyt­pasa deımiz. Osy rette tóreshilerdiń qan­ǵa tartatyn «derti» elishilik báse­k­e­lerde de oryn alatynyn jasyr­maı aıta ketelik. Qazir elimizdiń ár óńiriniń óz boks federasııasy bar. Onyń ústine el boksshy­laryn byltyrdan beri óńir-óńir­ge bólip, shyǵys, ba­tys, soltús­tik, ońtústik dep rıng­ke shyǵara­tyn «jańalyq» ta ómirge keldi. Bul eldegi boks­ty damytý, boks­shy­­lar­dyń sheberlikterin shyń­­daý, sóıtip, ár salmaq dáre­je­­sin­de naǵyz myq­ty­lardy anyq­taý degen uranmen ótip jat­qa­nymen, «rıng» syr­tyn­daǵy bas­­shy­lar men tóre­shi­ler ara­syn­da «barmaq basty, kóz qys­ty» da bol­maı jatqan joq. «Qar­ǵa ba­la­syn áppaǵym deı­di». Qaı óńirdiń boks fede­ra­sııasy basshylary da óz koman­da­syn osaldardan demeıdi. Mine, sondaı ushqary kóz­qa­ras­tardyń sal­darynan qazir el boks­shylary arasynda bir sal­maq­ta birneshe «nómiri birinshi» boks­shy­lar paıda boldy. Bári óz boks­shy­syn «babynda» dep bir-birine sóz bermeıdi. «Qoıshy kóp bolsa, qoı aram óledi» degen, saıyp kelgende, bul talas-tar­tys­tyń sońy el Boks federa­sııa­sy men ulttyq ko­man­dasynyń psıholo­gııa­lyq ahýa­­ly­na zııanyn tıgizip otyr. Bu­ryn el boksynda mun­daı alaýyz­dyq bolmaıtyn. Bári bir ǵana qazaq boksy fe­de­ra­sııa­sy týy astynda jarysqa shy­ǵa­tyn. «Kim myqty?» degen túıin de bir federasııa sheń­be­rin­de sheshiletin. «Tórteý túgel bolsa tóbedegi keledi, altaý ala bolsa aýyzdaǵy ketedi» degen bar. Son­dyqtan bul da aldaǵy ju­mys­tar men josparlar úshin oıǵa azyq bolatyn másele dep bilemiz. Álemdik rıngtegi boksshy­lar­­dyń salmaq aýystyrýy jaı­ly da salmaqty oılar aıtýǵa bo­la­dy. Mysaly, mońǵoldyq bapkerler Pý­revdorj Serdambany Pekın Olım­pıadasynan keıin bir jarys­qa 49 kg. salmaq boıynsha alyp barsa, endi bir básekege 52 kg. sal­maq boıynsha qosyp júr. Bi­raq onyń 52 kg. salmaq dáre­je­sindegi oıyny oıdan shyq­paı, utylys tabýda. Al 49 kg. salmaq­ta ózin qur attaı sezinedi eken sabazyń. Son­daı-aq, qa­­zaq boks­shysy Ádil­bek Nııa­zym­­betov­tiń 81 kg. sal­maq­qa aýys­qa­nyn óte jaqsy bol­dy dep quptap jat­qan­dar da bar­shylyq. Shy­nyn­da, jańa sal­maq Ádilbek­tiń qo­la­ıy­na kelip, ol ózin álem chem­pıo­natynda jańa qyrynan tanytty. Buǵan bas bapker Myr­za­ǵalı Aıt­janovtyń: «Ádilbek bi­raz kúsh jumsap, jıi soqqylar men tıimdi ádis-aılany iske qos­qanda, tipti chempıondyq tájge de qol jetkizip qalýy bek múm­kin edi», degen pikirin qosy­ńyz. Son­dyqtan keıbir boksshy­lar­ǵa sal­maq aýystyrý eks­perı­menti qajet pe dep qaldyq. Jalaýyn jelbiretken jan­kúıer­ler qaýymy dál osy álem chempıonatynda ulttyq koman­da­nyń kapıtany Serik Sápıevten úshinshi altyn medaldy kútkeni anyq edi. Oǵan Seriktiń jerebesi de, dál sol tustaǵy sporttyq baby da joldas bolǵandaı-tyn. Son­dyq­tan bolar, jolyndaǵy­nyń bárin tas-talqan etip jeńip kel­gen Seriktiń fınaldyq jekpe-jekte ýkraınalyq «ejelgi» qar­sy­lasymen kezdesetinin estigende, kópshilikpen birge «jeńe­di» dep bal ashqannyń biri de biz bolǵanbyz. О́ıtkeni, ol ataqty Taras Býlbany týǵan eldiń boks­shy Tarasymen buǵan deıin birneshe ret kezdesken bolatyn. Iаǵnı, Mılan men Almatyda jeń­gen. Biraq sol Taras Bakýge ábden da­ıyn­da­lyp kelgen be, Mılan chem­pıo­na­tynda Serik jeńilgen reseılik Zamkovoıdy jeńip ketti. Esep, árıne, teń boldy. Biraq «Soq­qy­ny kim kóp jumsady» degen esep boıynsha Shelestıýktiń aıy ońy­nan týǵan. Sondyqtan je­ńis­ten Seriktiń ózi de úmitti edi. Degenmen, «Úı­degi kóńildi, bazardaǵy naryq buzar» degendeı, rıngtegi jek­pe-jektiń bary­sy Seriktiń de, oǵan senim artqan jankúıer­ler­diń de kóńilin de ári-sári etip ketti. Áıtsede bul úshin saıyp­qy­ran Serik pen onyń bapkeri Strelnıkovti ki­ná­laý oryn­syz. О́kinish­ke qaraı, kinálap jat­qandar da barshylyq. Olar negizinen «Serik urys taktıkasyn óz­gertýi kerek edi», dep qynjy­lys bildiredi. Bizge de solaı kóringen edi. Ult­tyq ko­manda­nyń bapkerler alqa­sy da Serik úshin jabyq qorǵa­nys­qa kó­ship, ańdyp júrip urys sala­tyn boks­shylardyń «shebin» buzatyn tyń ádis-aılany tabady dep úmit­teneıik. Sońǵy jyldary áýesqoı boks­tyń álemdik deńgeıi túsip ketti degen pikir jıi aıtylýda. Reseılik «Boes» telearnasy osy taqy­ryp­qa, tipti, arnaıy habar da ar­na­dy. Olardyń oıynsha, áýes­­qoı boksta jurttyń qyzy­ǵý­shy­ly­ǵyn týǵy­zyp, «bárekeldi» degizetin soıqan soq­qylar azaı­ǵan. Buryn­ǵy «nokdaýndar» men «nokaýttar» joq. О́ıt­­keni, qazir­gi boks qol­ǵap­tary aýyr soqqy berýge arnal­ma­ǵan. So­s­yn basqa shlem kııý de durys emes, ol aýyr soqqyny jibermeıdi jáne boks­shynyń oıyn bary­syn­daǵy túr-túsin de kórset­peı­di. Osy jáne taǵy basqa (tóre­shiler ta­ra­­py­nan bolatyn ádilet­siz­dik degen sııaq­ty) sebepterdiń sal­da­ry­nan bu­­­qa­ra­nyń áýesqoı boks­qa degen qu­­­m­a­ry báseńsip, halyq­ara­lyq týr­­nır­lerdi bylaı qoı­ǵanda, álem chempıonaty men Olımpııa oıyn­daryndaǵy boks básekesine kó­rer­­mender az jına­lady-mys eken. Bul pikirlerdiń de jany bar shyǵar, biraq bizdiń bilýimizde, áýes­qoı bokstyń aty – áýesqoı boks. Áýesqoı boksshylardan ejel­­gi Rım gladıatorlarynyń «qan-qasap maıdanyn» kútý de oryn­syz. Sondyqtan bolar, AIBA-nyń bu­rynǵy prezıdenti Anvar Chaýdrı áýesqoı bokstyń bu­qaralyq sıpa­ty saltanat qu­rýy úshin ony izgilendirýge óte kóp qajyr-qaırat jumsady. Jo­ǵary­da aıtylǵan «kemshilik­ter­diń» bári, ıaǵnı shlem kııý, aýyr soqqy berýge múmkin­dik bermeıtin qol­ǵap­tar tigý, 2 mınóttik raýnd ýaqy­ty jáne t.b. sol tustarda boks tarıhyna endi. Al endi kórermenderdiń arena tórinen az kórinýine kelsek, onyń sebep-saldaryn búgingi elektron­dyq aqparat quraldary­nyń qa­rysh­tap damýymen túsindirgen abzal. Mysaly, boks sııaqty jek­pe-jek ónerin kórermenge sport keshenine kelip, kóz jetpes jerden ta­ma­shalaǵannan góri, ekran ar­qy­ly (teledıdar, kompıýter, t.b.) «dál ja­ny­nan» qyzyqtaǵan álde­qaıda tıimdi. О́ıtkeni, teledıdarda jekpe-jekti ár qyrynan (ja­qyn­nan, alys­tan, ústinen, as­ty­nan) já­ne soq­qy­lar­dy qaı­ta­lap kór­se­tý múm­kindikteri óte mol. Eger jekpe-jek barysyna Reseıdegideı boks bilgirleri túsi­­nik­­te­me berip otyrsa tipti rahat. Son­dyqtan áýes­qoı bokstyń álem­dik deńgeıi túsip ketti degen pikirge birjaqty qosyla salýǵa bol­maı­dy. Onyń jarqyn mysa­lyn Baký chem­pıo­na­ty kórset­ti. Mysaly, Ázer­baı­jan astana­syn­­da ótken álemdik doda úlken­di, kishili mem­leket­ter­diń bá­rin­de sport­­­tyń osy­naý saıyp­­qy­ran túri óte jo­ǵary qar­qyn­men ósip kele jatqa­nyn baı­qat­ty. My­sa­ly, bıyl­ǵy álem chem­pıonatyna 113 elden 570 boksshy qaty­syp­ty. Bul Halyq­ara­lyq áýes­qoı boks qaýym­das­tyǵy qu­ryl­ǵaly beri elder men boks­shy­lar qatys­qan álem chem­pıo­natyn­daǵy re­kord­tyq kór­set­­kish eken. Baký tórindegi Geıdar Álıev atyn­daǵy sport jáne konsert kesheninde jalaýyn kótergen álem chem­pıo­natynda 36 memle­ket­tiń 92 byl­ǵary qolǵap sheberi London olım­pıadasyna lısenzııa al­dy. Olar­dyń ishinde Eýropaǵa – 44, Azııa­ǵa – 32, Amerıkaǵa – 14 jáne Afrıka men Muhıttyq aı­maqqa 1 joldamadan buıyrdy. Jalpykomandalyq kórset­kish­­te de kóp ózgeris bar. Buryn sap­tyń basyn Reseı boksshylary bermese, bul joly 1-shi degen qu­r­met­ti orynǵa 4 altyn medalmen Ýkraına boksshylary kóte­ril­di. Olar­dyń budan basqa 1 kú­mis medali jáne bar. Ekinshi orynǵa 2 altyn, 1 kúmispen Kýba qabylan­dary shyq­ty. Rıng ıeleri 1 al­tyn, 1 kúmis­pen úshinshi oryn­­dy ıelendi. Al Baký chem­pıona­ty­na ekpini taý jy­ǵardaı bolyp kel­gen Reseı boks­shy­lary 1 a­l­tyn, 2 qo­la­men tór­tin­shi oryn­ǵa jaıǵasty. Besinshi oryn­­dy 1 al­tyn, 1 qola­men Qytaı boks­­shy­lary aldy. Brazılııa boks­shylary da 1 altyn, 1 qola­men Qa­zaq­stan bylǵary qol­ǵap sheber­leri­niń al­dyn orap ketti. Muny keıbir sport sarap­shy­lary Baký chempıo­natynyń bas tóreshi­si brazı­lııa­lyq myrzanyń bolýy­nan kóretin sııaq­ty. Degenmen, brazılııalyq berender de osal­dardan emes, onyń ústi­ne olar týra álem chem­pıo­naty al­dyn­da Qa­zaqstan ult­tyq qurama koman­dasy­men birige oqý-jattyǵý ótki­zip, ózderine qa­jetti ádis-aıla­ny ábden úı­renip ketken bo­la­tyn. Bizdiń boksshy­lardyń enshisine 2 kúmis, 2 qola buıyryp, je­tinshi oryn­dy qana­ǵat tutty. Bir altyn medal joq demeseń, uıalmaıtyn-aq jetistik, biraq osy jerde «Shirkin, Serik Sápıevimiz utqan­da! dep ta­ǵy bir ret kijinip qala­dy ekensiń. Joljazbamyzdy el koman­da­synyń Baký chempıonatynda jaq­sy oıyn kórsetkeni týraly sóz basyndaǵy oıymyzben túıindeı otyryp, osy komandadaǵy bu­ryn-sońǵy bolmaǵan aýyzbirlik ahýa­ly­na súısingenimizdi de ja­syr­­ǵy­myz kelmeıdi. Muny, tipti, Lon­don Olımpıadasynyń al­dyn­­daǵy aqjoltaı habarshy sııaq­ty qabyl­da­ǵan jón. «О́tkelde at aýys­tyrý­ǵa bolmaıdy» degendeı, Myr­zaǵa­lı Aıtjanovqa endi komandadaǵy osy birlik pen tirlikten ajy­raý­ǵa bolmaıdy. О́ıt­keni, batyrash-tó­re­shilerdiń «bal­­ta­­syna» ushy­ra­­ǵan boksshy­lar­dy aıtpaǵanda, jo­ǵaryda at­tary atal­­ǵan tórt boks­shy­nyń da al­tyn medal alý­lary­na tolyq múm­kindikteri bar edi. Bi­raq «qy­ryq kún kemdigi bar Taıbý­ryl­daı», ekeýi jartylaı fı­nalda, ekeýi fınalda súrindi. Endi ótken iske ókine bermeı, «átteń-aı» degizgen tustardy oı eleginen ót­ki­zip, Baký rıngindegi úırenip, úlgi alatyn jekpe-jekterdi jalyqpaı qaıta-qaıta kóre otyryp, kem­shi­liktiń ornyn tol­tyrý jumysyna ju­mylǵan lázim. Kósemáli SÁTTIBAIULY. Taraz – Baký – Taraz. Sýretti túsirgen Vıtalıı GARKÝShA.