Tarıhı eskertkishterge baı aımaqtyń jolymen syrǵytyp bara jatqan jolaýshy mańqıyp jatqan sar dalaǵa kózin salyp qana óter edi. Bul bir kórgenge ǵana.
Báıdibek bı kesenesi janynan bastalǵan jol Qosturaǵa qaraı ótkende dalanyń reńi ózgerip sala beredi. Qaıqań jol, taý ózenin saǵalaǵan aýyldar. Qostura baýraıyndaǵy Aqbastaý aýylynan shyqqanda bıik tóbe basyndaǵy arqar kózge shalynady. Sadaqtaı ıilgen qos múıizin jelkeligine tirep mań dalaǵa mańǵazdana qarap turǵan qulja – tuǵyrdaǵy eskertkish.
Mundaıda bala kezimiz eske túsedi. Bir kúni tańerteń uıqydan tursaq, aýyldyń shyǵys jaǵy kilkigen tuman, baqyldaǵan kıik, quralaıdyń mańyraǵan álsiz daýysy talyp estiledi. Velosıpedke qarǵyp minip bir top bala aýyl syrtyna sytyldyq. Aýyldyń shyǵys jaǵy órtteı qyzaryp jatyr. Mańyraǵan daýystan qulaq tunady. Quralaıdyń salqyny. Kıikter jappaı týyp jatyr. Sharanasy áli keppegen quralaı álsiz mańyrap áltek-táltek basyp ana kıiktiń baýyryna jabysady. Ol mekirenip ústin jalaıdy.
Adam taǵydan jaman ǵoı. Quralaıdy ustap almaqqa tus-tustan at qoıdyq.
Jańa ǵana aıaǵyn apyl-tapyl basyp turǵan quralaılar eki ókpesin qolyna alyp zymyraǵanda, jalt-jalt burylǵanda júregiń aýzyńa tyǵylyp, boldyryp baryp toqtaısyń. Myńǵyrǵan quralaıdyń bireýin ustaı almadyq.
Bir ókinishi, Qarynbaıdyń maly dep kim kóringen myltyǵynyń qaraýylyna iliktire beretin sol jezkıikter búginde «Qyzyl kitapqa» kirip, shyqpaı qaldy.
Ony nege aıttyq. Osy Qarataý silemderi, aldymyzdaǵy Qosturada osy arqarlar mekendedi ǵoı. Ań-qustyń kóptegen túrleri ósti. Búginde bárinen jurdaı boldyq. Eń ókinishtisi, bala-shaǵamyz dalanyń erke taǵylaryn zooparktegi temir qorshaýdaǵy qusa kúıinen ǵana kórip júr.
El aǵasyz, ton jaǵasyz emes. Osy Aqtas, Qoshqarata aýylynyń perzenti, kásipker ári aqyn Shalqar Ábishev aǵamyz «dala jetimsiremesin, ótken-ketken osy jerde arqar baryn bilsin», dep qalqaıtyp eskertkishin ornattyrypty.
Jalǵyz arqardy ǵana emes Shybyqbel asýyna barys pen Adamtas asýyna quljanyń músinderin jasattyrǵan. Aqtas aýylynda qyran búrkit qazir tas tuǵyrdan ushyp keterdeı qanatyn qomdaıdy.
Osy músinderdi jasaǵan sheberlerdiń aty-jóni – Amangeldi Tursynuly men Bataı Qoshtaıuly.
Búginde jurt haıýanattar baǵynan ǵana kóretin ań-qustar aýyl men asýda tas tuǵyrda otyr.
Tas músinder bir kórmege kóńilge qýanysh uıalatqanymen muńdandyrady da. Azat eldiń urpaǵy endi olardy tastuǵyrdan emes, asqaq taý baýraıynan, bıiginen kórse eken. Kóbeıse eken. Adamdar qııanatqa barmasa eken, dep oıladyq.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy
