Oqytý úrdisine jańa ınnovasııalyq tehnologııalardy engizýmen ǵana is bitpeıtini belgili. Tárbıesiz bergen bilimniń zııanǵa shyǵatyny da aqıqat. Demek, zaman aǵymyna ilese otyryp, qazaqy keıipti saqtap qalýdyń da mańyzy zor. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N. Nazarbaevtyń bıylǵy Qazaqstan halqyna arnaǵan «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýy jáne «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyna negizdelgen plenarlyq májiliske oblys ákimi Amandyq Batalov, Bilim jáne ǵylym mınıstrligi ǵylym komıteti tóraǵasynyń orynbasary Erkin Sadyqov, basqarma basshylary, aýdan, qala ákimderi, mektep dırektorlary men ustazdar qatysty.
Keńeske qatysýshylar eń aldymen atalǵan sharaǵa arnaıy daıyndalǵan bilim salasynyń ozyq úlgileri men oqytýdyń jańa tehnologııalarynyń kórmesin tamashalady. Jıynnyń moderatory oblys ákiminiń orynbasary Jaqsylyq Omar jıyndy saltanatty túrde ashqan soń, negizgi baıandamany oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Lázzat Bazarqulova jasady.
– Búgingi tańda adamı kapıtaldy damytý, básekege qabiletti urpaq tárbıeleý, talapqa saı bilim berý – memleketimizdiń basty ustanymdarynyń biri. Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy, álemdik úrdisterge enýi bilimniń jańa sapalyq deńgeıiniń mańyzdylyǵyn arttyrýda. Sebebi, sapaly bilim – memlekettiń jan-jaqty damýyn anyqtaıtyn kórsetkish ári ekonomıkalyq damýynyń kepili. Osy maqsatty iske asyrýda oblysymyzda bilim salasyn qarjylandyrý kólemi jyldan-jylǵa artyp keledi. Apatty jáne úsh aýysymdy mektep máseleleriniń oń sheshimin tabýy, bilim berý nysandaryna kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeý jumystarynyń júrgizilýi jáne materıaldyq-tehnıkalyq bazalarynyń nyǵaıýy balalardyń sapaly bilim alýyna zor yqpalyn tıgizip otyr, – dedi oblystyń bas muǵalimi.
Basqarma basshysy keltirgen málimetterge súıensek, bilim berý uıymdaryn aqparattandyrýǵa bıyl 333 mıllıon 536 myń teńge bólinip, oqýshylardyń IT-bilimderin qalyptastyrýǵa kúsh salynyp jatyr. Keń jolaqty ınternet jelisine mektepterdiń 84,7 paıyzy qosylyp, 83 paıyzy ınteraktıvti taqtamen, 52,3 paıyzy lıngafondy, 47,1 paıyzy jańa modıfıkasııaly kabınettermen jabdyqtalǵan. Aýyldyq jerlerde ornalasqan mektepterdiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtýǵa 823 000 mıllıon teńge jumsalyp, 410 shaǵyn jáne orta mekteptiń mýltımedııalyq qurylǵylarmen jabdyqtalýy, sondaı-aq, shaǵyn jınaqtalǵan mektepterdiń BilimLand elektrondy kontenti ornatylǵan ınteraktıvti qurylǵylar jıyntyǵymen qamtamasyz etilgen. Bul qala men aýyl mektepteri arasyndaǵy bilim berý sapasynyń alshaqtyǵyn joıýǵa qosylǵan bir úles deýge bolady. Sonymen qatar, jergilikti atqarýshy organdar memleket-jekemenshik áriptestigin damytý boıynsha atqarǵan jumystar nátıjesinde jekemenshik mektepke deıingi uıymdar sanynyń úlesi sońǵy eki jylda 12,9 paıyzǵa artyp, búginde 67,3 paıyzdy qurady.
Bilim berý salasynda pedagogtardyń kásibı quzyrettiligin arttyrý, jańartylǵan bilim mazmunyn engizýge daıyndyq barysy, qazaq tilin latyn álipbıine kóshirý reformasyn júzege asyrý jumystary, aǵylshyn tili páni muǵalimderiniń kásiptik bilik pen tildi meńgerý deńgeıin kóterý, bilim berý júıesin joǵary bilikti kadrlarmen qamtamasyz etý, jas mamandardy turaqtandyrý, bıylǵy Ulttyq biryńǵaı testileýdiń nátıjesi, bilim sapasyn jetildirýge qatysty reformalyq ózgerister jaıyn sóz qylǵan bilim basqarmasynyń basshysy birqatar problemalardy da alǵa tartty. Máselen, ınklıýzıvti bilim berý júıesin engizýde qıyndyqtar bar. Oblystaǵy 8 korreksııalyq kabınettiń (Tekeli, Qapshaǵaı qalalary men Eńbekshiqazaq, Sarqan, Eskeldi, Qarasaı, Talǵar aýdandary) óz ǵımarattary joq. Bólingen ǵımarattar normatıvtik talapqa, sanıtarlyq-epıdemıologııalyq jáne órt qaýipsizdigi normalaryna saı emes. Korreksııalyq kómek alatyn balalar arnaıy qural-jabdyqtardy tolyǵymen paıdalana almaıdy. Al, Panfılov, Jambyl, Ile, Kóksý, Raıymbek aýdandarynda korreksııalyq kabınetter múlde ashylmaǵan. Raıymbek aýdanynda túzetý kabınetiniń bolmaýyna baılanysty balalar Eńbekshiqazaq aýdanyna barýǵa májbúr. Bul ata-analardyń narazylyǵyn týdyrýda. Osyny alǵa tartqan sala basshysy korreksııalyq kabınetterde túzetý, emdeý jumystaryn tıisti deńgeıde júrgizý úshin normaǵa sáıkes keletin ǵımarat bólip nemese jańa ǵımarat qurylysyn salý qajettiligi týraly oblys ákimi aldyna másele qoıdy. Sondaı-aq, dýaldy oqytýdy engizý júıesi respýblıkalyq kórsetkishten tómen ekendigi aıtylyp, aýdan, qala ákimderine kásipkerlik palatasy, jumys berýshiler assosıasııasymen birigip, bul baǵyttaǵy jumystardy jandandyrýdy usyndy.
Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Ǵylym komıteti tóraǵasynyń orynbasary Erkin Sadyqov 2020 jyldan bastap 12 jyldyq bilim berý júıesi tolyǵymen engiziletinin, soǵan oraı nólinshi synypty búldirshinder mekteptegi daıarlyq synyptarynda nemese balabaqshalarda oqıtynyn aıtty. 1 qyrkúıekten bastap jalpy bilim beretin mektepterde pándi aǵylshyn tilinde ótkizetin muǵalimderdiń jalaqysyna ústeme qosylatynyn jetkizdi.
Al, jaryssózge shyqqan ustazdar qaýymy bilim salasyndaǵy ózekti máselelerdi talqylap, oblys basshysyna óz usynystaryn bildirdi. Ol usynystar, negizinen, jańa engizilip jatqan reformalarǵa oraı muǵalimderdiń biliktiligin arttyrý ortalyqtary kóptep ashylsa, aǵylshyn tili kýrstary qoljetimdi bolsa degen tóńirekte boldy.
Dástúrli jıynnyń jumysyn oblys ákimi Amandyq Batalov qorytyndylady.
– Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev aıqyndap bergen eldik baǵytymyz – «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy jańa mindetter júktedi. Bul tarıhı qujattaǵy mindetterdi iske asyrýǵa ustazdar qaýymynyń qosar úlesi zor. О́ńirimizde jańa talaptardy oryndap, bilim sapasyn arttyrý boıynsha tıisti sharalar qabyldandy. Aýyz toltyryp aıtatyn jetistikterimiz mol. Jumys bolǵandyqtan, kemshilikter de bolady, qoıylǵan maqsattarǵa jete almaǵan baǵyttar da bar. Búgin sonyń barlyǵyn saraptap, jańa oqý jylynda atqaratyn birqatar mindetterdi anyqtaımyz, – dep sóz bastaǵan ákim kemshilikter jaıyna toqtala kelip, keńeste atalǵan barlyq eskertpelerdi bilim basqarmasyna aýdandar men qala ákimderimen birlesip sheshýdi tapsyrdy.
Jıyn sońy dástúr boıynsha bilim salasyndaǵy erekshe jetistigimen kózge túsken qyzmetkerler marapattalyp, «QR bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri», «Y. Altynsarın» tósbelgileri, oblys ákiminiń qurmet gramotasy jáne alǵys hattar tabystaldy.
Almas NÚSIP,
«Egemen Qazaqstan»
Almaty oblysy
