Kólemi bir bettik qaǵazdaı ǵana, ábden tozyǵy jetip, qozǵaǵan saıyn matasynyń talshyqtary úgitilip túsip jatqan, búrkitke uqsas eki basty aıdahar beınesi beınelengen jibek matadan jasalǵan kóne jalaýdy Anargúl Ámirqyzy Almatydaǵy birqatar belgili tarıhshylarǵa arnaıy kórsetý úshin alyp kelgen eken. «Meniń bala kezimde bul jalaýdyń kólemi úlken sharshy oramaldaı edi. Al atam «onyń kólemi buryn eki qulashtaı edi» dep aıtyp otyratyn. Endi ózderińiz kórip otyrǵandaı, neshe ǵasyrlar boıy durys saqtalmaǵan jalaýdyń kólemi kóz aldymyzda birtindep kishireıip, joǵalyp barady», dep qynjylady Anargúl Ámirqyzy.
A.Ámirovanyń qolynda sonymen qatar, Altyn Orda handyǵy tusynda mártebesi joǵary qolbasylardyń birine tıesili bolǵan jaýynger kıimimen qatar, sarbazdar taǵynatyn, baǵaly metaldan jasalǵan belbeý túıindigi, tot basyp, kishireıe bastaǵan qylysh tárizdi birqatar jádigerler bar eken. Ábden tozyǵy jetip, shirýge aınalǵan maqtadan tigilgen mata bólshekterinen ırekti oıý-órnekterdi kórýge bolady. L.N. Gýmılev atyndaǵy arheologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty bergen saraptama qorytyndysynda: «Aıdahar beınesi bar jalaý men búrkit basty túıindikter joǵary mártebeli jaýyngerge tıesili bolýy múmkin. Aıdahar beınesi mońǵoldarǵa bılik sımvoly retinde Qytaıdan kelgen. Jádigerlerdiń zırattan qazylyp alynýy múmkin» delinipti.
Arheolog ǵalym Karl Baıpaqov jalaý jaıynan habardar ekenin aıta kelip: «Bul Altyn Orda handyǵynan qalǵan jádiger bolýy da múmkin, óıtkeni ol ýaqyttary taza qytaı jibegi sapaly bolǵan. Bul jalaý men jaýynger kıimi qarapaıym sarbazǵa emes, qandaı da bir bedeldi qolbasyǵa nemese batyrǵa tıesili bolǵan sııaqty. Qalaı bolǵanda da, mundaı jádigerlerdi múldem quryp ketpeı turǵanda áli de tolyq zerttep, tarıhshy-zertteýshilerdiń nazaryna usyný qajet», degen pikirin bildirdi.
Osy ýaqytqa deıin atasynyń tásili boıynsha qara tuzǵa orap saqtap kelgen jalaýdyń bir jyl ishinde jyldam tozyp, kóz aldynda ǵaıyp bolyp bara jatqanyn aıtqan Anargúl Ámirqyzy el tarıhyna jany ashıtyn jádigerdiń aman saqtalyp qalýyna septigin tıgizer azamattar tabylyp qalar degen úmit jeteginde júr.
Mıra BAIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
