Oral qalasynda «Mashzavod» mashına jasaý zaýyttarynyń konsorsıýmy 2013 jyly qurylǵan bolatyn. Maqsaty Qarashyǵanaq Petrolıým Opereıtıng (KPO b.v.), TeńizShevroıl (TShO), Nord Kaspıı Opereıtıng, AtyraýHımMash kompanııalary men olardyń merdiger uıymdary – Senimdi Qurylys, Shlıýmberdje, Saıpem jáne Qazaqstan men Reseıdiń basqa da munaı-gaz kompanııalarymen tender rásimine qatysý boıynsha jumystardy shoǵyrlandyrýǵa baǵyttalǵan. Konsorsıým quramyna «Oral «Zenıt» zaýyty» AQ, «Gıdroprıbor ǴZI» AQ, «Oral mehanıkalyq zaýyty» JShS, «Qazarmaprom» JShS, «Oral Vent» JShS, «Promekspertıza-KZ» JShS, «AksaıSpesMontaj» JShS, «Aqsaı Indýstrııalyq parki», «Zenıttehservıs» JShS, «Batys Qazaqstan mashına jasaý kompanııasy» AQ, «Eko-Jeruıyq» JShS, «ÝralskStroıInvest» JShS sekildi belgili kásiporyndar kiredi. Sondaı-aq, yntymaqtastyq kelisimshart boıynsha konsorsıým quramynda Reseı Federasııasynyń «Volgogradneftemash» AAQ, IT-Servıs JShU Orynbor qalasyndaǵy «RTO-Zavod» kásiporyndary bar. Olar jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń tapsyrystary boıynsha kúrdeli buıymdar daıyndaıdaýǵa belsendi at salysyp júr.
Kórme alańynda naqty kelisimsharttar da bolyp jatty. Batys Qazaqstan ındýstrııalyq kolledji stýdentteriniń qolynan shyqqan keıbir bólshekterdi kórip, «Batys Qazaqstan qurylys materıaldary korporasııasy» AQ dırektorynyń orynbasary Ramazan Nurlıev kolledj sheberhanasynyń múmkindigin, ondaǵy stanoktar men mamandardyń qabilet deńgeıine qyzyǵýshylyq bildirdi. Sol arada telefon almasyp, bolashaq áriptestiktiń bir kirpishi qalanǵandaı boldy. Forým men kórme jumysynyń maqsaty da osy bolsa kerek.
– Bizge transformatorlardy bekitý úshin ártúrli ólshemdegi mynadaı burandaly «óksheler», detaldar jıi kerek bolady. Eger ónim sapasy oıdaǵydaı bolsa, tapsyrys berýge ázirmiz, − deıdi R.Nurlıev.
Kolledjdiń oqý-óndiris sheberi Aǵaısha Hamzınanyń aıtýynsha, shákirtterdiń sheberligi de, sheberhana múmkindigi de joǵary kórinedi. Jyl saıyn Batys Qazaqstan ındýstrııalyq kolledjinen 40 shaqty stýdent tokar mamandyǵyn alyp shyqsa, olardyń birde − biri jumyssyz qalmaıdy eken.
Forýmǵa Batys Qazaqstan óńiri ǵana emes, elimizge aty belgili iri zaýyttar men kásiporyndar da qatysyp, kórmege óz ónimderin ornalastyrǵan.
«Kazarmaprom» JShS – Batys Qazaqstan oblysynda ǵana emes, elimizdegi ejelgi kásiorynnyń biri. Zaýyttyń 94 jyl tarıhy bar. Kásiporyn – Qazaqstanda sur shoıynnan jasalatyn ilmekti armatýralardyń jetekshi óndirýshisi. Negizgi qyzmet túri – 50-200 mm dıametrmen synaly ysyrmalar óndirisi. Kásiporynnyń taǵy bir tanymal ónimi – qospaly shoıynnan jasalǵan untaq sharlar. Bul untaq sharlar synaqtan sátti ótip, qazirgi tańda «Mıhaılovskıı GOK» AQ-qa iri kólemde jetkizilýde. Zaýyttyń negizi shoıyn quıý, mehanıka jınaý, bolat quıý sehtarynan turady.
«Oral quıý-mehanıkalyq zaýyty» О́K kásiporny 1942 jyly Ýsman qalasyndaǵy quıý zaýytynyń negizinde qurylǵan. Zaýyttyń óndiristik qyzmeti kommýnıkasııalar jáne kólik, aýyl sharýashylyǵy, munaı gaz salasyna jabdyqtar men qosalqy bólshekter shyǵarýǵa baǵyttalǵan. Zaýyttyń quıý, pisirý-jınaqtaý, jóndeý-mehanıkalyq, termııalyq, jóndeý-qurylystyq, qara jáne tústi metaldardyń qaldyqtaryn jáne synyqtardy saqtaý, qaıta óńdeý sehtary bar. Shoıynnan, bolattan jáne tústi metaldardan quıylatyn túrli buıymdar óndire alady.
«Oral mehanıkalyq zaýyty» JShS traktorlar men avtomobıl tehnıkasyna ıindi bilik óndirýmen aty shyqqan kásiporyn. Mınsk motor zaýytynyń qozǵaltqyshtarymen jumys jasaıtyn MTZ-80…82, MTZ-90…92, MTZ-100…102 «Belarýs» traktorlarynyń túrli modıfıkasııalaryna, ZIL-130, ZIL-5301, GAZ-3308, GAZ-3309, GAZ-33104 avtomobılderine jáne PAZ-3205, LAZ-695, PAZ-4230, PAZ-4234 avtobýstaryna ıindi bilik óndiretin Qazaqstandaǵy jalǵyz kásiporyn. Mehanıkalyq zaýytta shyǵarylatyn ıindi biliktiń 80%-dan astamy Reseı, Belarýs jáne basqa shetelderge eksportqa tasymaldanady.
Forýmnyń negizgi bóligi mashına jasaýshylar men munaı-gaz óndirýshi kompanııalardyń ózara pikir almasqan júıeli áńgimesine arnaldy. Sóıleýshiler óz salasynda kezdesetin túrli túıindi máseleler men olardy sheshý jolyna toqtaldy. Negizgi maqsat – áriptestikti nyǵaıtý, Qazaqstanda munaı-gaz óndirýshi alpaýyt kompanııalar jumysynda qazaqstandyq mazmundy baıytý, jergilikti kompanııalar men zaýyt ónimderin barynsha paıdalaný boldy. О́z kezeginde munaı-gaz kompanııalary ókilderi otandyq zaýyttardyń ınnovasııa men zamanaýı jańalyqtardy erkin ıgerip, álemdik naryqta básekege qabiletti ónimder shyǵarýǵa shaqyrdy.
Forým jumysyna respýblıkalyq, halyqaralyq uıymdar men Atyraý oblysyndaǵy munaı-gaz kompanııalary ókilderi de arnaıy kelip qatysty. «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasy» AQ-tyń Munaı servısin damytý boıynsha departamentiniń dırektory Abat Nurseıitov Elbasy tapsyrmasyna sáıkes ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdy qoldap, forým jumysyn barynsha paıdaly etýge shaqyrdy. Al «Advantage Kazakhstan» JShS bas dırektory Dmıtrıı Rodın álemdik trans-ulttyq kompanııalardy Qazaqstanǵa ákelý, áriptestikke tartý joldaryn baıandady. Reseı Federasııasy Samara oblysynyń Klasterlik-ınjınırıng ortalyǵynyń jetekshisi Sergeı Kornılov áriptestik baılanystardy damytýdy usynsa, «Topan» JShS bas dırektorynyń orynbasary Ǵaısa Jumalıev kásiporynnyń sońǵy jetistikteri, Atyraý, Aqtaý, Astana, Almaty qalalarynda jáne Abý-Dabıde fılıaly ashylǵany týraly aıtyp berdi.
Forým barysynda «Teńizshevroıl» JShS jáne «Qarashyǵanaq Petroleým Opereıtıng b.v» kompanııasynyń ókilderi de minbege shyǵyp, jergilikti kásiporyndar arasyndaǵy áriptestiktiń sharttary týraly túsinik berdi. Bul jerde eń basty talap – usynylatyn ónimniń básekege qabiletti bolýy ekendigi aıtyldy.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Oral
Sýretterdi túsirgen Aıbatyr NURASh
