Elimizdiń Investısııalar jáne damý mınıstrligi, «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy, sonymen qatar Ulttyq palatanyń enshiles uıymy Qazaqstannyń Syrtqy saýda palatasy muryndyq bolǵan aýqymdy sharaǵa eki memlekettiń iri kompanııalarynyń basshylary, bıznestiń 450-ge tarta ókili qatysqanyn atap ótken jón.
Halyqaralyq bıznes-forýmda sóz sóılegen Qazaqstan Prezıdenti eki memlekettiń saýda-ekonomıka salasyndaǵy yntymaqtastyǵyn damytýdyń mańyzdylyǵyn aıtyp, bul qarym-qatynasty keńeıtýge áleýetimizdiń jetkilikti ekenin atap ótti. Elbasy Qazaqstanda Polsha kásipkerlerine jumys isteýge barynsha qolaıly jaǵdaı jasalyp otyrǵanyna da toqtaldy.
– Polsha azamattary Qazaqstanda vızalyq talaptardan bosatylǵan. Shaǵyn jáne orta bıznesti, mashına jasaý jáne aýyl sharýashylyǵyn damytý jóninde jumys toptary quryldy. Elderimiz arasynda jumys istep jatqan úkimetaralyq komıssııanyń róli mańyzdy. О́zderińiz biletindeı, Qazaqstan Eýrazııanyń júreginde ornalasqan, Uly Jibek jolynyń mańyzdy bóligi bolyp tabylady. Sol sebepti Qytaı Halyq Respýblıkasynyń ıdeıasyn («Bir beldeý – bir jol» – avt.) qoldadyq. Oǵan qosylyp qana qoımaı, Uly Jibek jolyn keńinen damytýǵa atsalystyq. Qytaı shekarasynan Kaspıı teńizine deıin avtoban saldyq. Reseı arqyly Eýropaǵa shyǵatyn temir jol jelisi taǵy bar. Budan bólek, ońtústikke qaraı baratyn temir jol tóseldi. Atalǵan baǵyttardy qytaılyq áriptesterimiz de emin-erkin paıdalana alady. Al Polsha bolsa Eýropanyń kindiginde ornalasqan. Iаǵnı, bizdiń geografııalyq ornalasý jaǵdaıymyz birdeı. Demek, biz ózara yntymaqtastyqty damyta túsýimiz kerek, – dedi Elbasy.
Memleket basshysy Polshamen aradaǵy yntymaqtastyqtyń jarqyn mysaly retinde «Polfarma», «Selena Grýpp», «Pronar» syndy kompanııalardyń Qazaqstanda tabysty jumys istep jatqanyn aıtty.
– «Polfarma» farmasevtıkalyq kompanııasy tabysty áriptestiktiń jarqyn mysaly sanalady. Búginde Qazaqstan 1 mlrd dollarǵa jýyq dárilik zattardy ımporttaıdy. Sol sebepti óz jerimizde zaýyt pen fabrıkalar salý asa qajet. Ol úshin biz barlyq jaǵdaılardy jasaýǵa daıynbyz. «Astana» erkin ekonomıkalyq aımaǵynyń aýmaǵynda «Selena Grýpp» kompanııasy qurylys materıaldaryn shyǵaratyn jobany júzege asyrdy. Qala qarqyndy damýda, 1998 jyly elimizdiń astanasy dep jarııalaǵanda bul jerde 150 myńǵa tarta halyq tursa, qazir mıllıonnan asady. Qala qurylysy jalǵasýda. EKSPO-2017 is júzinde qalanyń jańa bóligin saldy. «Qaztehmash» zaýyty polshalyq kompanııanyń tehnologııasyn Petropavlda aýylsharýashylyq tehnıkalaryn óndiretin zaýytty iske qosty. Jalpy alǵanda elimizde polshalyq kompanııalar qatysatyn 15 kásiporyn jumys isteıdi. Biz ekonomıkalyq qatynastardy odan ári damytýǵa nıettimiz. Búginde Qazaqstan bıznesti tıimdi júrgizý úshin jańa múmkindikter men zor áleýet qalyptastyryp otyr. Bıznesmenderdiń osynda ózderin erkin sezinýine, jumys isteýine barlyq jaǵdaıdy jasadyq,– dedi Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev ekonomıkalyq qarym-qatynasty odan ári damytýǵa múddelilik tanytyp, Qazaqstanda aldaǵy kezeńde bıznes júrgizýge sebep bolatyn birqatar máselelerdi atap ótti.
– Prezıdent janynda Shetel ınvestorlarynyń keńesi jumys isteıdi. 61 eldiń azamattary úshin vızasyz rejim engizilgen. 10 arnaıy ekonomıkalyq aımaq pen 20-ǵa jýyq ındýstrııalyq aımaq jumys isteýde. Memleket osy aımaqtardyń jumysyna qatysýshylardy qajetti ınfraqurylymmen qamtamasyz etip otyr. Olarǵa salyq jeńildikteri men artyqshylyqtar berilgen. Budan bólek, jer qoınaýyn paıdalanýǵa lısenzııa alý jáne shartqa otyrý tártibi jeńildetildi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Sondaı-aq, Memleket basshysy polıak bıznesmenderin elimizdegi kásiporyndardyń aktıvterin jekeshelendirýge qatystyrý arqyly yntymaqtastyqty nyǵaıtý jáne agrarlyq sektorda qarym-qatynas ornatý múmkindikterine toqtaldy.
– Biz Polshanyń agrarlyq sektordaǵy tájirıbesin jaqsy bilemiz. Polsha sapaly aýylsharýashylyq ónimderiniń iri eksporttaýshysy sanalady. Qazaqstan da osy salaǵa basymdyq beredi. Jyl saıyn jylyna 10 mıllıon tonnaǵa deıin joǵary sapaly bıdaı eksporttaımyz. Et sharýashylyǵyn damytýdamyz. Osynyń barlyǵy óńdeýdi, ónim qunyn arttyrýdy qajet etedi. Sol úshin sizderdiń kompanııalaryńyzdy birlesip jumys isteýge shaqyramyz, – dedi Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń jedeldetilgen jańǵyrý úderisi ekonomıkalyq baılanystardy keńeıtýdiń qosymsha múmkindigi bolyp sanalatynyn aıtty.
– Biz iskerlik týrızmnen ekologııalyq jáne rýhanı týrızmge deıingi týrızmniń barlyq túrin damytýǵa zor mán beremiz. Tikeleı áýe qatynasynyń ornaǵanyn eskerip, ózara yntymaqtasýǵa jáne týrıstik ónimderdi ilgeriletýge múddelimiz. EKSPO kórmesi aıaqtalǵan soń onyń bazasynda «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy jumysyn bastaıdy. Sondaı-aq, EKSPO bazasynda Jasyl tehnologııalar men ınvestısııalardy damytý jónindegi halyqaralyq ortalyq jumys isteıtin bolady, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Sóz sońynda Qazaqstan Prezıdenti bıznesti damytý jáne ózara tıimdi seriktestikti nyǵaıtý úshin eki eldiń bıznesmenderin barlyq múmkindikti paıdalanýǵa shaqyrdy.
Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev 2016 jyly Polshaǵa memlekettik saparmen barǵan bolatyn. Polsha Prezıdenti Andjeı Dýda bıznes-forýmda atap ótkendeı, osy sapardan keıin el arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynas jańa deńgeıge kóterilgen.
– 2014 jyly Qazaqstan men Polshanyń taýar aınalymy 2 mlrd dollardan asqan edi. Keıin bul kórsetkish azdap tómendedi, oǵan jahandyq ekonomıkadaǵy máseleler sebep boldy. Degenmen, birlesken jumystardyń arqasynda biz burynǵy deńgeıge qaıta kóterilip kelemiz. Bıylǵy jyldyń alty aıynda Polshanyń Qazaqstanǵa shyǵarǵan eksportynyń kólemi aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 50 paıyzǵa artsa, Qazaqstannan Polshaǵa tasymaldanatyn taýarlar kólemi 80 paıyzǵa ósti. Sondyqtan úlken ilgerileý bar deýge ábden bolady. Aldaǵy alty jylda ekijaqty taýar aınalymyn 6 mlrd dollarǵa aparýǵa áleýetimiz jetkilikti dep sanaımyn,– dedi Andjeı Dýda.
Polsha Respýblıkasy elordada ótip jatqan EKSPO-2017 kórmesine belsendi túrde qatysýshy memleketterdiń biri ekendigi málim. Osy oraıda, ózi de EKSPO-2022 halyqaralyq kórmesin ótkizýge nıetti bolyp otyrǵan Polsha tarapy Qazaqstannyń qoldaýyna úmitti. Bul týraly Andjeı Dýda:
– Polsha 2022 jylǵy EKSPO-ny ótkizýge tyrysyp jatyr. Atalǵan xalyqaralyq sharany biz Lodz qalasynda uıymdastyrýdy josparlap otyrmyz. Shahardyń atynan ótinim bermes buryn tyńǵylyqty daıyndyq jumystary atqaryldy. Bul jolǵy EKSPO-da Siz bizdi qarsy alsańyz, 2022 jyly biz Sizdi qarsy alamyz degen senimdemin. Árıne, Qazaqstannyń bizdiń ótinimdi qoldaıtynyna da úlken senim artyp otyrmyz, – dedi.
Onyń aıtýynsha, Polsha óz jerindegi EKSPO halyqaralyq kórmesiniń taqyryby retinde postındýstrııalyq qalalardy damytý máselesin tańdaǵan.
– Lodz HIX ǵasyrda qurylǵan óndiristik qala. Shaharda eski ǵımarattar men turǵyn úıler kóp. Degenmen, osynyń bárin tarıxı nysan retinde sheber kórsete bilsek, kez kelgen qalaǵa týrısterdi kóptep tartýǵa bolady. Lodz sonyń bir mysaly bolsa kerek,– deıdi ol.
Bıznes-forýmda eki memlekettiń iri kásiporyndar basshylary kásiporyndardyń tıimdi jumystary, bolashaq jospary týraly baıandady. Polsha tarapynan Energetıka mınıstriniń orynbasary Gjegoj Tobıshovskı, Agrarlyq naryq agenttiginiń tóraǵasy Lýkash Hoýbovskıı, Kásipkerlikti damytý jónindegi agenttiginiń tóraǵasy Patrısııa Klareska, al Qazaqstan tarapynan Investısııalar jáne damý mınıstriniń orynbasary Erlan Haıyrov, Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń orynbasary Rústem Qurmanov forýmǵa moderator boldy.
Jalpy, Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń málimetine súıensek, sońǵy 10 jyl ishinde Qazaqstan ekonomıkasyna Polsha tarapynan 200 mıllıon dollardan astam ınvestısııa salynypty. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha, ekijaqty taýar aınalymynyń kólemi 783 mıllıon dollardy qurasa, bıylǵy jyldyń sońyna deıin bul kórsetkish óse túspek.
Qazaqstan Polshamen aradaǵy yntymaqtastyq barysynda ózara saýda-ınvestısııalyq yntymaqtastyqty damytý, birlesken kásiporyndar qataryn kóbeıtý, kólik-logıstıkalyq yntymaqtastyqty damytý syndy baǵyttarǵa basymdyq beredi. Elordada ótken bıznes-forýmda Kazaqstan men Polsha kompanııalary arasynda yntymaqtastyqty damytý jónindegi 10 memorandýmǵa qol qoıyldy.
Sýretter Prezıdenttiń baspasóz qyzmetinen alyndy
