Aqjaıyqtyq ardagerler «Egemenge» araǵa on jyl salyp baryp qaıta kelip otyr. Túsiniktirek bolý úshin basynan bastaıyq. Osydan onshaqty jyl buryn elge eńbegi sińgen ardagerlerdi jańadan boı túzep kele jatqan ásem astanamen tanystyrý úrdisi júrdi. Respýblıkamyzdyń túkpir-túkpirinen quramynda soǵys, eńbek ardagerleri bar delegasııalar Astanaǵa kóptep kelip jatty. Sol úrdis boıynsha 2007 jyly Batys Qazaqstan oblysynyń Aqjaıyq aýdanynan kelgen bir top ardager de elordanyń eńseli ǵımarattaryn, kórikti jerlerin tamashalap, odan el gazeti «Egemenge» soǵyp, eldiń turmys-tirshiliginen, hal-ahýalynan habardar etken-di.
Mine, odan beri de on jyl zymyrap óte shyǵypty. Aqjaıyqtyq ardagerdiń qatary da sıregen. 2007 jyly «Egemende» qonaqta bolǵan soǵys ardagerleriniń birqatary qaıtys bolsa, qazirgi kúni 90-nan asqan úsh qarııa densaýlyq jaǵdaılaryna qaraı elordaǵa kele almaǵan. Sondyqtan bul joly Astanaǵa eńbegimen elengen eńbek ardagerleri men Aýǵan soǵysynyń ardagerleri kelip, elimiz úshin óte mańyzdy oqıǵalardyń sanatyndaǵy EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesin kórý baqytyna ıe boldy.
Egemendiktermen kezdesý barysynda ardagerler soǵan jaǵdaı jasaǵan Aqjaıyq aýdanynyń ákimdigine de rızashylyqtaryn jetkizdi. Kezdesýge 24 ardager qatysqan bolsa, sonyń 7-ýi «Aqjaıyq aýdanynyń qurmetti azamaty» ekenin de aıta ketken jón.
Atalǵan aýdannyń 80 jyldyq tarıhy bar. Sonyń sońǵy jıyrma jyly Chapaev jáne Taıpaq aýdandarynyń biriktirilip, Aqjaıyq ataýyn alýymen aýdan halqynyń esinde qalmaq. Basynda qıyndyqtar bolǵanymen, qazirgi kezde aýdan halqynyń jaǵdaıy jaman emes kórinedi. Muny kezinde aýdandyq máslıhattyń hatshysy bolǵan, qurmetti ardagerlerdiń biri Dáýletjan Jaqsybaev aıtty.
«Bizdiń aýdan – Batys Qazaqstan oblysyndaǵy eń irgeli aýdandardyń biri. Qazirgi kezde 42 myńdaı turǵyn bar. Halyqtyń jaǵdaıy jyl ótken saıyn jaqsaryp keledi. Biz árqashan Elbasynyń saıasatyn qoldaımyz. Eldiń aldynda júrgen soń Elbasynyń Joldaýlaryn halyqqa túsindirýde de eńbek atqarýdamyz. Eń alǵashqy Joldaý osydan jıyrma jyl buryn ómirge kelgen edi. Sodan beri barlyq Joldaýǵa qoldaý bildirdik. О́ıtkeni bul qujattardyń barlyǵynyń maqsaty – halyqtyń jaǵdaıyn jaqsartý, rýhanı baıytýǵa úles qosý. Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynyń da bizder úshin mán-mańyzy joǵary. Rýhanı jańǵyrý – bir jyldyń ǵana máselesi emes. Ol eshqashan toqtamaýy kerek», dedi ardager.
Kezdesýde Aqjaıyq aýdandyq ardagerler keńesiniń burynǵy tóraǵasy Ǵılaj Luqpanov óz oıyn ortaǵa saldy. 82 jastaǵy qart ardagerlerdiń aýdandyq ákimdik pen halyq arasyn baılanystyrýshy býyn ekenin aıtty. Jumys isteýge umtylǵan adamǵa árqashan jumys tabylatynyn, tek eńbekpen ǵana adam óz maqsatyna jete alatynyn jetkizdi. Sondaı-aq, Taıpaq aýyldyq okrýginiń ardagerler uıymynyń burynǵy tóraǵasy Ǵınýlla Sadyrov aqsaqal da óz lebizin tómendegishe jetkizdi:
«Men Taıpaq aýylyna ótken ǵasyrdyń 66 jyly joldamamen kelgen jastardyń biri edim. Sodan zeınetkerlikke shyqqanǵa deıin osy óńirde qyzmet ettim. Aýyldyń jaǵdaıyn óte jaqsy bilemin. Rasynda, osydan biraz jyl buryn qıynshylyqtar boldy. Ol gazetterge de jazylyp jatty. Osy sońǵy on jyldyń ishinde kóp jaqsylyqtar jasaldy. Qazir sonyń ıgiligin kórýdemiz. 1700-deı halyq turatyn aýylymyzda gaz da, jaryq ta bar. Sýdyń máselesi de sheshilgen», dedi ol.
Kezdesý barysynda ardagerler óńirdegi sheshimin tappaı júrgen máselelerdi de aıtty. Olar – oqtyn-oqtyn qozǵalyp júrgen Jaıyqtyń ústinen kópir salý jaıy men gıdrotehnıkalyq qurylǵylary men bógetteriniń tozyǵy jetken, tabanyna batpaq jıylǵan Shalqar kóliniń qazirgi kúıi. Shalqarǵa qazirden kóńil bólmese, Araldyń kebin kııýi múmkin ekeni aıtyldy. Ardagerler, sondaı-aq, til máselesi men Batystyń jaman ádetterine eliktep, salt-dástúrden ajyrap bara jatqan keıbir jastardyń qylyǵyna da arnaıy toqtaldy. Sondyqtan rýhanı jańǵyrý balabaqshadan, mektepten bastalý kerektigine mán berdi. Olardyń birqatary EKSPO-2017 kórmesinen alǵan áserlerin ortaǵa saldy. Ár pavılonǵa tán erekshelikterdi áńgimeledi.
Aqjaıyqtan, ıaǵnı Juban elinen kelgen ardagerler tarapynan «Egemenge» Juban Moldaǵalıevtiń beınesi salynǵan kilemshe men aýdannyń eltańbasy syıǵa tartyldy. Sonymen qatar, ardager jýrnalıst Baqtyǵalı Qospaev «Egemenniń» kitaphanasyna aýdan tarıhynan syr shertetin «О́z ólkeńdi ózgeden buryn tany» atty eki tomdyq kitap pen Aqjaıyqtan shyqqan alash qaıratkerlerine arnalǵan konferensııanyń jınaǵyn tabys etti. О́z kezeginde «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» AQ tarapynan ardagerlerdiń árqaısysyna kórnekti jazýshy Ábish Kekilbaevtyń bas basylymda ár jyldary jaryq kórgen maqalalarynyń negizinde qurastyrylǵan «Egemen Qazaqstan» kitaphanasy» serııasymen jaryqqa shyqqan «Dáýir daýysy» kitaby tartý etildi.
Sýretti túsirgen
Orynbaı BALMURAT,
«Egemen Qazaqstan»
