Eriktilerdiń esinde erekshe qalady

– Dýman Ramazanuly, EKSPO qalashyǵyndaǵy erik­ti jastardyń qyzmetine jetek­shilik jasadyńyz. Elordada jo­ǵary oqý oryndarynyń kóp bol­ǵanyna qaramastan qalalyq eriktiler shtabynyń EUÝ-de ornalasýy nelikten?

– L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ halyq­aralyq deńgeıdegi jáne elimizdegi irgeli joǵary oqý oryn­darynyń biri. Sonymen qatar, ýnı­versıtet rektory Erlan Sy­dy­­qov «Astana EKSPO-2017» UK» AQ janyndaǵy qoǵamdyq ke­ńes­tiń tóraǵasy. Muny beker aıtyp turǵanym joq. Rek­tordyń uıym­dastyrýymen EKSPO-ǵa ýnıver­sıtettiń stýdent-jastary­nan bas­tap, professor-oqytýshylary da tar­tyldy. Kórme kezinde ýnıversıtet pen Astana qalasynyń ákimdigi jumyla jumys istedi. Ýnıversıtet bazasynda eriktilerdiń qalalyq shtaby quryldy. Qala nysandarynda jumys isteýge Astana qalasynyń joǵary jáne arnaıy orta oqý oryn­darynyń stýdentterinen 1 530 erikti iriktelip, tizimi jasaldy. Ár aıǵa 510 erikti qyzmet etti. Erik­tilerdiń jumysyn úılestirýshi 50 sý­pervaızer taǵaıyndaldy. Ma­myr aıynan bastap iriktelgen eriktilerdi oqytyp, daıynda­dy. Oqytý baǵdarlamasynda erik­tiler týraly túsinik, kross-má­de­nı menedjment negizderi, shetel­dik qonaqtarmen jumys isteý sheberligi, elordanyń tarıhynan, onyń kórikti jerlerinen habar­dar etý, zardap shekkenderge alǵashqy medısınalyq kómek kórsetý erejeleri úıretildi.

– Eriktiler qyzmeti qaı nysandardy qamtydy?

– Eriktiler qyzmeti memle­kettik organdardyń tapsyrysyna sáıkes halyqaralyq áýejaı, temir jol vokzaldary, avtobeket, qalanyń jedel mamandandyrylǵan iri saýda oıyn-saýyq ortalyqtary, EKSPO-ǵa kelgen resmı meımandar turatyn qonaqúıler tárizdi nysandardy qamtydy. Astana qalasynyń ákimdigi EKSPO-2017 halyq­aralyq mamandandyrylǵan kórmesin ótkizý kezeńinde qala­nyń belgili bir nysandary men qyzmet kórsetetin arnaıy orta­lyqtarynda qajetti shet tilin bi­le­­­tin eriktilerdiń qyzmetin uıym­­dastyrý jumystaryn júr­­­giz­di. Árbir eriktimen azamattyq-quqyqtyq shart negizin­de jazbasha kelisim jasaldy. Erik­tiler qataryna engen 1530 erik­tiniń árqaısysyna memlekettik já­ne orys tilderinde jazylǵan Erik­tilerdiń ádep kodeksi jáne ádistemelik oqý quraly taratyldy.

– Kórmege qyzmet etýge erik­tiler tarapynan qyzyǵýshylyq baıqaldy ma?

– Alǵashqy kúnnen bastap eriktiler jumysqa ynta-jigermen kiristi. Shilde aıynda ǵana bizdiń 510 erikti Astanadaǵy 96 nysanda 9 myń sheteldikke jáne 250-den astam delegasııaǵa qyzmet kórsetti. Sońǵy maýsymda 510 eriktiniń 189-y eriktiler qatarynda qaıta qalýǵa nıet bildirdi, bul jalpy eriktiler sanynyń shamamen 40 paıyzyn quraıdy. EKSPO kezinde eriktiler erekshe belsendilik pen jaýapkershilik tanytty. Álemniń túkpir-túkpirinen, sonyń ishinde shetel­dik qonaqtar tarapynan alǵys aıtyldy, al eskertýler men synı pikirler bol­ǵan joq. Sońǵy maýsymǵa OQO, ShQO, sondaı-aq Atyraý, Qaraǵandy, Pavlodar jáne Qostanaı oblys-tarynan 321 erikti keldi. Tamyz aıynda eriktiler memlekettik organdarǵa qarasty 90 nysanda qyzmet etti. Atap aıtqanda, Ishki ister mınıstrligi – 110 adam; Ult­tyq qaýipsizdik komıtetiniń sheka­ra qyzmeti (áýejaı) – 40 adam; Asta­na qalasy boıynsha bilim bas­qar­masy – 20 adam; tótenshe jaǵ­daılar departamenti – 16 adam; den­saýlyq saqtaý basqarmasy – 20 adam; mádenıet, muraǵattar jáne qu­jattama basqarmasy – 44 adam; jolaý­shylar kóligi basqarmasy – 20 adam; Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy kitaphanasy – 30 adam; qoǵamdyq densaýlyqty saqtaý departamenti – 5 adam; Nazarbaev halyqaralyq áýejaıy – 20 adam; temir jol vokzaly – 20 adam; «Nurly jol» temir jol vokzaly – 20 adam; «Astana Konvenshn Bıýro» JShS (qonaq úıler, gıdter) – 80 adam; qalalyq shtab jumysyna – 65 adam, barlyǵy 510 adam jumyldyryldy.

– Eriktilerdiń áleýmettik jaǵ­­­­daıy qalaı qamtamasyz etil­di?

– Eriktilerge EUÝ-diń №2 Stý­­dentter úıinen 510 oryn be­rildi. Jastar bıylǵy jyldyń 10 maýsymy men 10 qyrkúıegi aralyǵynda osynda alańsyz turdy. Stýdentter úıinde turmysqa qa­jet­ti qolaıly jaǵdaıdyń bári ja­sal­dy. Kúrdeli jóndeýden ót­ken bólmeler taza, tósek oryndary jańa, zamanaýı kirjýǵysh mashına, as ázirleıtin bólme, eń aıa­ǵy útikke deıin qamtamasyz etil­gen. Shtab qyzmetkerleri tarapynan jataqhanany baqylaý kes­tesi bekitildi. Astana qalasy Almaty aýdanynyń jergilikti polısııa qyzmetiniń kezekshiligi táýlik boıyna uıymdastyryldy. Sondaı-aq eriktilerdi biryńǵaı kıimmen qamtama­syz etý boıyn­sha kıim úlgisi jáne basqa da ke­rek-jaraqtar qala ákimdigi jáne «EKSPO-2017» ulttyq kompanııa­sy» AQ basshylyǵymen kelisildi. Sonymen birge, 93 kún táýligine 510 volonterge arnalǵan úsh mezgil tamaqtandyrý uıym­dastyryldy. Al túngi aýysym men alys­ta orna­lasqan nysandaǵy eriktilerge ta­maq jetkizilip turdy. Sonymen qa­tar, «Food Solutions KZ» JShS men McDonald’s jyldam tamaqtaný meıram­hana jelisi úsh aı boıy kúnine 510 erik­tige arnaıy kýpondar berý arqyly (46 000 kýpon) bir rettik túski asty tegin ishýge múmkindik berdi. Jastarǵa arnal­ǵan kólik qyzmetteri jáne jolǵa jumsala­tyn shyǵyn máselesi de­ sheshimin tapty. Túngi aýysym­ jáne alysta ornalasqan ny­san­­daǵy eriktilerdi tasymaldaý­ uıym­­dastyryldy. Sonymen qa­tar, olarǵa qalalyq jolaýshylar kóliginde qatynaýy úshin 3 aı boıy, barlyǵy 1530 dana aılyq jolaqy bıletteri berildi.

– Kórmede belsendilik tanyt­qan jastardyń eńbegi eskerildi me?

– Árıne, yntalandyrý sharalary qolǵa alynǵan. Atap aıtqanda granttar, ıaǵnı eń úzdik 20 erikti-stýdentke JOO-da oqý úshin 1 jylǵa ákim grantyn taǵaıyndaý; 3-4 kýrs stýdentterine 1 jylǵa jataqhana beriledi; qala ákiminiń alǵys, madaqtama hattary; syılyq­tar, kádesyılar, elektrondy ki­tap­tar tartý etiledi. Sondaı-aq Astana qalasynda ótken túrli konsertter men mádenı is-sharalarǵa tegin bıletter berilip, tanymal tulǵalarmen, sport jáne shoý-bıznes juldyzdarymen kezdesýlerge qatysty. Demalysyn tıim­­di ótkizý maqsatynda mádenı-bu­qaralyq jáne sporttyq is-sha­ralar uıymdastyryldy. Qala kúni qarsańynda jańadan ashyl­ǵan arbatta Elbasy Nursultan Nazarbaevpen, tanymal akterler Djekı Chan, Nıkolas Keıdj, Edrıen Broýdı­men, McDonald’s jelisiniń franchaızy Qaırat Boranbaevpen kezdesýler, otandyq tanymal ánshi Dımash Qudaı­bergenniń konsertine qatysýlary erikti­ler­diń ómirindegi tarıhı ári este qalarlyq oqıǵalar deýge bolady. Erikti­ler qatarynda bolǵan árbir jas óte baqytty dep oılaımyn. О́ıtkeni olar elimizde bolǵan tarıhı sáttiń basy-qasynda júrdi. Sondyqtan bul EKSPO – jastardyń júreginde máńgi qalady.

Áńgimelesken

Juldyz TOIBEK,
jýrnalıst

Sýretti túsirgen

Erlan OMAR,
«Egemen Qazaqstan»

Syrt kóz – synshy

Arkadıı DVORKOVICh,

Reseı Úkimeti tóraǵa­synyń orynbasary:

– TMD keńistiginde birinshi EKSPO kórmesi Reseımen strategııalyq serik­testik baılanystyratyn Qazaq­­standa ótkendigi mańyzdy. Asta­naǵa, Eýrazııanyń ıntegrasııa jobasynyń qaınarynda turǵan qalaǵa kelý ár ýaqytta da qýanysh syılaıdy. EKSPO kór­mesin joǵary deńgeıde uıymdastyryp, jaıly jaǵ­daı jasaǵan qazaqstandyqtarǵa rıza­shylyǵymdy bil­diremin. Kórmeniń basty taqy­ryby «Bolashaq ener­gııasy» – klımat ózgerýiniń saldaryn eńserý men jańa energııa kózderin paıdalanýdy keńeıtýmen tyǵyz baılanysty. Aldaǵy jıyrma jylda Jer betinde halyq sany ósetin bolady. Bul degenimiz – álemdik ekonomıkanyń ósýi jalǵasady degen sóz. Medısına men aýyl sharýashylyǵynyń  jetistikteri ómir súrý uzaqtyǵyn arttyrýǵa múm­kindik beredi. Munyń barly­ǵy senimdi energııany únemdeýdi talap etedi.

Sarapshylar energııaǵa degen suranys keminde 25 paıyzǵa ósedi dep esepteıdi. Bul jaǵdaıda Reseı ǵalamdyq BEK jetekshileriniń biri jáne álem nary­ǵyna jylý-energetıkalyq resýrstardyń iri jet­kizýshisi retinde álemdik energetıkalyq qaýipsizdik ke­pil ıeleriniń biri bola alady. 

Paskal LORO,

Fransııa pavılony­nyń­ bas komıssary:

– Pavılon barlyǵy elýden asa is-shara uıym­dastyrdy. 54 sharanyń otyzy – ekonomıka ta­qyrybyndaǵy konferensııalar, jıyrmadan asa shara mádenı taqyrypta ótti. Sonyń ishinde mýzyka, kórkemóner festıvalin erekshe atap ótýge bolady. Qonaqtarǵa «One mart» atmosferasyn qurýǵa tyrystyq.

Basqosýlardyń barlyǵy Fransııa men Qazaqstan arasyndaǵy qarym-qatynasty nyǵaıta túsýge baǵyt­taldy. Meniń oıymsha, bul kórme óte mańyzdy sha­ralardyń biri boldy. Mamandar bolashaq energııasy taqyrybyn talqylady. 1889 jyly Parıjde kórme ótip, onda Eıfel munarasy usynylǵan bolatyn. Ol kezde bul ónertabys barlyǵyna unaı qoıǵan joq. Degenmen, ózimiz baıqaǵandaı, birneshe ǵasyr ótken soń Eıfel munarasy Fransııanyń sımvolyna aınaldy. «Nur Álem» pavılony da Astanadaǵy EKSPO-2017 kórmesiniń ǵana emes, bolashaqta Qazaqstannyń sımvolyna aınalatyn bolady.

Kaspars GERHARDS,

Latvııanyń qorsha­ǵan ortany qorǵaý jáne óńirlik damý mı­nıstri:

– Maǵan EKSPO-2017 kórmesiniń aıasynda uıymdastyrylǵan forýmǵa qatysý úlken qurmet boldy. Qazaqstan – Latvııanyń Ortalyq Azııadaǵy mańyzdy seriktesi. Elderimizdiń arasyndaǵy baılanys jaqsy jolǵa qoıylǵan. Belsendi saıası yntymaqtastyqtyń nátıjesinde túrli salada biregeı áriptestik ornady. Halyqaralyq sharanyń aıaqtalar tusynda osynaý jıynnyń uıymdastyrylýy óte oryndy boldy. Basqosý bizge sıfrly ǵasyrda sıfrly ekonomıkanyń jańa múmkindikterin paıdalanýǵa jaǵdaı týǵyzady.

Jańa álemde IT tehnologııanyń alar orny zor. Sıfrly tehnologııany kúndelikti jumys pen tur­mysta paıdalana alatyn azamattar sıfrly eko­nomıkanyń qalyptasýyna alǵyshart qalaıdy. Bul óz kezeginde jahandyq ekonomıkada básekege qabiletti bolýǵa yqpal etedi. Osy turǵyda Qazaqstanda ótken EKSPO-2017 kórmesiniń mańyzy orasan zor ekenin atap ótý qajet.