Bir juma boıy jalǵasqan biregeı baǵdarlamada kóptegen mádenı jáne sporttyq sharalar qarastyryldy. Elorda turǵyndary men qonaqtary úshin qaraǵandylyq ártister alty spektakl kórsetip, ulttyq sport túrleri boıynsha saıystar ótkizdi. Sondaı-aq, tanymal ánshilerdiń qatysýymen gala-konsert uıymdastyryldy. Budan bólek, Astana EKSPO-2017 kórmesiniń aýmaǵynda ótetin «KAZAKH INVEST» alańynda óńirdiń ınvestısııalyq áleýeti tanystyryldy. Sonymen qatar, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq akademııalyq kitaphanasyna «Saryarqa kitaphanasy» 100 tomdyǵy, Á.Bókeıhannyń shyǵarmalar jınaǵynyń 15 tomdyǵy jáne «Qazdaýysty Qazybek bı» kitabynyń 2 tomdyǵy saltanatty túrde tabys etildi.
«Etnoaýyldaǵy» el syıy
«Etnoaýyldaǵy» mereke bastalmas buryn EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi aıasynda ınvestısııalyq forým ótti. Jıynǵa qatysýshylar Qaraǵandy oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq ahýalyn saraptady. Aımaqtaǵy bıznestiń búgini men erteńin talqyǵa saldy. Forýmda qarajat quıýǵa nıetti tulǵalarǵa túrli salalardaǵy tıimdi usynystar jasaldy. Memleket tarapynan kásipkerlerge, ınvestorlarǵa qoljetimdi jeńildikter usynyldy.
Basqosýǵa Qaraǵandy oblysymen buǵan deıin áriptestik ornatqan, Qaraǵandy óńirine qarajat quıýǵa qyzyǵýshylyq tanytqan jeke jáne zańdy tulǵalar qatysty. Olardyń qatarynda aımaq ekonomıkasynyń damýy-na súbeli úles qosýshy «Qazaqmys» korporasııasy men «ArselorMıttal Temirtaý» kásipornynyń basshylyǵy bar. Sondaı-aq, «Qazaqınvest» basqarmasy basshylyǵy men kóptegen elderdiń Qazaqstandaǵy elshilik ókilderi forýmǵa qatysyp, óz pikirlerimen bólisti.
Barshaǵa málim, Qaraǵandy oblysy – kásibin ashyp, bıýdjetke qarajat quıamyn degen janǵa ábden qolaıly óńir. Toǵyz joldyń torabyndaǵy Qaraǵandy – Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyn, Eýropa men Azııany jalǵaǵan altyn kópir.
О́ndiristi ólkemizge ishki jalpy ónimniń 10%-y tıesili kórinedi. Sońǵy resmı derekter boıynsha, oblystaǵy bir ǵana «Saryarqa» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń ózi kásipkerliktiń kókjıegin keńeıtýge zor yqpal etýde.
Astana qalasyndaǵy EKSPO-2017 qalashyǵy irgesinde ótken Qaraǵandy oblysy kúnderiniń saltanatty ashylýy tarıhtan tamyr tartqan teatrlandyrylǵan kórinispen shymyldyǵyn túrdi. Bul saltanatty shara, ıaǵnı EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesi óz bastaýyn tarıhtaǵy Qoıandy jármeńkesinen alatyny tarıhı shyndyq. Qasıetti Qarqaraly topyraǵynda ótken ol tarıhı oqıǵa el esinde máńgi jattaýly.
«Etnoaýyldaǵy» osynaý sharaǵa qatysqan el Qaraǵandy oblysy qala-aýdandarynyń dastarqanynan dám tatyp, qolóner sheberleriniń týyndylaryna tańdaı qaqty. Qazaq kúresi, Toǵyzqumalaq jáne basqa da ulttyq oıyndarymyz osy kúnniń mazmunyn ba-ıyta tústi. Altybaqan teýip, sadaq tartqan jurttyń jóni bir bólek.
– Árıne, qasıetti Qarqaralydaǵy Qoıandy jármeńkesi HIH ǵasyrdyń jańalyǵy bolsa, HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan jasampazdyǵynyń bir belgisi – osy EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi. Qaraǵandy oblysy – Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev eńbek jolyn bastaǵan óńir. Biz Astana qalasyndaǵy Qaraǵandy oblysynyń kúnderine erekshe ázirlikpen keldik. Delegasııa quramynda bir myń bes júzden astam adam bar. Astana turǵyndaryna jáne elorda qonaqtaryna Qaraǵandy oblysynyń aýqymdy jetistikterin pash etetin bolamyz, – dedi Erlan Jaqanuly.
Aımaq basshysy aıtqandaı, EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesindegi oblystar kúnderin Qaraǵandy aımaǵy túıindedi. Bul da elordaǵa eń jaqyn ornalasqan óńirge artylǵan senim bolar.
Kórme sheńberindegi Qaraǵandy oblysynyń mádenıet kúnderiniń bir tarmaǵy Astanadaǵy «Etnoaýylda, ıaǵnı «Qazanat» ıppodromynda ótti.
– EKSPO-ǵa 200 myńnan astam qaraǵandylyq kelip qatysqan. Búgingi kúni bizdiń delegasııa 1400 adamnan quralǵan. Olardyń qatarynda belgili ártister, sýretshiler, qolónershiler, sportshylar bar. Qaraǵandy oblysynyń mádenı kúnderinde Astana qalasynyń kóptegen alańdarynda bizdiń sheberlerimiz óner kórsetetin bolady, – dedi Qaraǵandy oblysynyń ákimi Erlan Qoshanov saltanattyń ashylý rásiminde.
Qaraǵandylyqtar «Etnoaýyl» aımaǵynda baýyrsaq jáne qymyz festıvalin uıymdastyrdy. Barlyq qalaǵan adam toǵyzqumalaq jáne asyq atý boıynsha saıystarǵa qatysa alatyn boldy. Oblys ákimi Erlan Qoshanov ta kópshilikpen birge asyq atýǵa qatysty.
Teatrlandyrylǵan qoıylymda qonaqtar erte zamanǵa qaıta oralǵandaı boldy. Joǵaryda aıtqan «Qoıandy jármeńkesi» qoıylymy kórermenderdiń kóńilinen shyqty. Ol sharalardan bólek «О́ner kózi – halyqta» folklorlyq baǵdarlamasy usynyldy.
Basqosýlar nátıjeli boldy
«Kazakh Invest» ulttyq kompanııasynyń alańynda aımaqtyń ınvestısııalyq áleýetiniń tusaýkeseri ótýi jańa belestiń jarshysyndaı aýyz toltyryp aıtarlyq aýqymdy isterdiń biri boldy. Iskerlik kezdesýge sheteldik elshilikterdiń, ónerkásiptik kásiporyndardyń ókilderi men ınvestorlar qatysty.
– Kezdesýdiń negizgi maqsaty – bizdiń aımaqtyń áleýetin kórsetý. Biz sheteldik ınvestorlardy tartýda básekelespiz. Qaraǵandy oblysynyń geografııalyq ornalasýy turǵysynan birqatar artyqshylyqtary bar. Osy kezdesýge artyqshylyqty salalarda – metallýrgııa, hımııa, farmasevtıka, mashına jasaý salalarynda, agroónerkásiptik keshende jáne basqalarynda 70-ke jýyq joba iriktelgen, – dedi oblys ákiminiń orynbasary Almas Aıdarov.
Ol óz sózinde aımaqtyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyna tolyǵyraq toqtaldy.
– Bizdiń mindetimiz – jobalardy úılestirý, jer telimderin berý, iske qosý ádisteri. Bızneste týyndaıtyn qaryz máseleleriniń sheshimin tabý. Jobalardy nóldik sıkldan bastap iske qosylǵanǵa deıin qoldaý kórsetemiz, – dep aıtyp ketti oblys ákiminiń orynbasary. El ekonomıkasynda Qaraǵandy oblysynyń úlesi 10%-ǵa jýyq. Jalpy, aımaqtyq ónim 3,7 trln teńgege jetken, jan basyna shaqqanda 2,7 mln teńgeni quraıdy. Eńbek ónimdiligi 65 myń AQSh dollaryn quraıdy, bul memlekettegi eń joǵary kórsetkishterdiń biri. Oblystyń mıneraldy-shıkizattyq áleýeti bar ekeni kezdesýde aıtylyp ótti. Búgingi tańda qatty paıdaly qazbalardyń barlanǵan qory 758 mlrd AQSh dollaryn quraıdy. Aımaq ınvestorlarǵa 48 bos ken ornyn usynýǵa daıyn. Qazirgi sátte oblystyń jer qoınaýynyń tek 25%-y ǵana qoldanylady. «Saryarqa» AEA ınvestorlarǵa usynýǵa daıyn 270 bos ýchaske bar. Ýchaskelerdi bir aı ishinde resimdeımiz, – dep Almas Aıdarov ınvestorlarǵa taǵy bir damý núktesin usyndy.
Tusaýkeserde sondaı-aq, qaraǵandylyqtar aımaqtaǵy shaǵyn jáne orta bıznestiń múmkindikteri, agroónerkásiptik sektordy damytý týraly aıtty.
Saryarqa sahnasynyń saltanaty
Uıymdastyrýshylardyń boljamy boıynsha, sol kúni EKSPO amfıteatryna 10 myńnan astam kórermen jınaldy. Qaraǵandylyqtardyń Qaraótkel boıynda saltanat qurýy Esil jaǵasyndaǵy eldiń mereıli mezetteri edi. Dombyranyń úni daýylǵa aınalyp, qońyr jel qobyzdaı kúńirenip ketti.
Biz aıtyp otyrǵan óner jármeńkesi te halyqaralyq EKSPO-2017 mamandandyrylǵan kórmesi aýmaǵynda Qaraǵandy oblysynyń mádenıet kúnderi aıasynda shymyldyq túrdi. Saltanatty keshtiń kórigin qyzdyrǵan Arqanyń arqaly óner maıtalmandary men qazaq estradasynyń Qaraǵandy topyraǵynda týǵan juldyzdary edi.
Atalmysh konserttiń qurmetti qonaqtary qatarynda Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqova, Qazaqstan Prezıdenti Ákimshiligi basshysynyń orynbasary Ońdasyn Orazalın, Premer-Mınıstrdiń orynbasarlary Erbolat Dosaev pen Asqar Jumaǵalıev, Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev, Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov, Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev, Bas prokýror Jaqyp Asanov, «Astana EKSPO-2017» Ulttyq kompanııasy» AQ basqarma tóraǵasy Ahmetjan Esimov, Astana qalasynyń ákimi Áset Isekeshev boldy. Sondaı-aq, kórermender qatarynda senatorlar men májilismender, qoǵam qaıratkerleri boldy.
Gala-konsertke 400-den astam qaraǵandylyq ónerpaz atsalysty. Kóziqaraqty kórermender bir sahnada birden úsh orkestrdiń, ıaǵnı sımfonııalyq, akademııalyq jáne djaz orkestriniń qosylyp oryndaǵan óner týyndylaryn asa bir tańdanyspen tamashalady. Ony biz áýenniń sharyqtaý sheginde orkestrlerdi basqaryp turǵan eki dırıjerdiń taıtalasynan ańǵardyq. Bul, shyn máninde óner jarysy bolatyn. Ol qatarda elimizdegi jalǵyz mýzykalyq komedııa teatrynyń qoıylymy da joǵary dárejede ónerlerin ortaǵa saldy. Biri birine uqsamaıtyn ártúrli sala sahnada úılesim taýyp jatqany da kórme qonaqtarynyń kóńil kókjıegin keńeıtti. Aıtalyq, horeografııalyq bı ansamblderi uly daladaǵy ejelgi kóshpendiler bıinen bastap, búgingi qazaq ultynyń «Qarajorǵasyna» deıin tarıhı dástúrdi berik ustanyp otyrdy.
Atalmysh sharada Qazaqstan estradasynyń juldyzdary qaýyrt jumys kestesine qaramastan EKSPO alańynda óner kórsetip, jerlesterine qoldaý bildirdi. Gala-konsertte halyqtyń kózaıymyna aınalǵan Bekbolat Tileýhan, Qaraqat Ábildına, Qydyráli Bolman, Erlan Kókeev jáne «K-7» toby, «Ulytaý», «Aqanaı» toptary, Bolat Qusaıynov, Jámılá Baspaqova, Jan Tapın, Qaırat Baekenov jáne «Format» toby, Roman Kım, Nurjan Kermenbaev, «Arnaý» dýeti boldy.
– Shaqyrtýdy qýana qabyldadym. Men ózimniń talaı ónerpazdy týdyrǵan Qaraǵandymdy erekshe baǵalaımyn. Búgingi kesh – juldyzdar sherýi ispettes shara, – dedi Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Jámılá Baspaqova. – Bul men úshin áriptestermen birge jasaǵan gastroldik saparym sııaqty. О́zimniń týyp-ósken Temirtaý jáne Qaraǵandy qalalarymda jıi bolamyn. Jerlesterdi qoldaýǵa árdaıym qýanamyn jáne qurmetpen qaraımyn.
«Astana Operanyń» jetekshi solısti, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Jan Tapın de Saryarqa jerin salqar júreginde saqtap kele jatqan belgili ónerpaz.
– Qaraǵandy oblysy árqashan joǵary shyǵarmashylyq áleýetpen erekshelendi. Bul aımaqtan shyqqan talaı dúldúl álemdik arenada óner kórsetip júr. Men dál sondaı juldyzdy joldy jalǵap, osy sahnada turǵanym úshin baqyttymyn, – dedi ol.
EKSPO – bul qazaq órkenıetiniń alty qurlyq aldynda saltanat qurǵan alyp sahnasy. Biz óz jerimizde dál osyndaı kórmeni sátti ótkizgenimizben maqtanýymyz kerek. Ǵasyrlar toǵysyndaǵy ǵalamat keshten alǵan bir áserimiz osy boldy.
Mıras ASAN,
«Egemen Qazaqstan»
Qaraǵandy oblysy
Sýretterdi túsirgen Dmıtrıı Kýzmıchev
